رمز پیروزی در انتخابات پیشِ رو چیست؟
فرق است ميان کسي که خود در ميانه ميدان است و هنگام عمل که ميرسد هم مديريت ميکند و هم خود کمک ميکند و فردي که بيرون ميدان و ناظر است يا مديری است پشتميز نشين. کسی که از نزدیک مشکلات را لمس نکرده باشد، با موانع مختلف مواجه نشده باشد، سختيهاي کار اجرايي را درک نکرده باشد، چگونه ميتواند رئيسجمهور خوبي باشد؟
بيبرنامگي دولتها
دولتهايي که در بيستوچند سال گذشته بر سر کار آمدهاند، هر يک به نامي خوانده ميشوند؛ يکي سازندگي و ديگري اصلاحات و اين آخري هم عدالتمحوري. در اينجا قصد نداريم که برنامه دولتهاي گذشته را مورد ارزيابي قرار دهيم اما تنها به بيان يک نکته دراينباره ميپردازيم.عناويني که دولتهاي يادشده به آن مشهور شدهاند نه بهواسطه داشتن برنامهاي دقيق و بلندمدت در آن راستا بوده که بيشتر يک «هدف» بوده است. کافي است به خاطرات و مصاحبههاي روساي جمهوري پيشين در آستانه انتخابات يا بعد از آن نگاهي بيندازيد، روسايجمهور محترم پيشين گاه بهصراحت از ناگهاني شدن حضورشان در انتخابات و نبود برنامهريزي لازم براي اداره کشور سخن گفتهاند و گاه اساسا سخني دراينباره که برنامه آنها براي اداره کشور چيست، بر زبان نياوردهاند.هرچند اين دولتها هریک نقاط قوت فراوان و نقاط ضعف کمتري داشتهاند اما بدون شک اگر از همان روز اول دولت داراي يک برنامه مدون بود، شتاب حرکت پيشرفت دولتها در راستاي اهداف نظام بسيار بيشتر بود. به بيان ديگر، بسياري از برنامههايي که دولتها بعدها در ادامه کار در پيش گرفتهاند براساس روش سنتي «آزمون و خطا» به دست آمده و در سالهای پاياني عمر اين دولتهاست که آنها به چارچوب و برنامه نسبتا مشخص رسیدهاند در حالي که سالهاي ابتدايي و مهم خدمت را بهدليل نداشتن برنامه روشن از دست ميدهند و به همين دليل است که مشاهده ميکنيم اين دولتها در دو، سه سال آخر از شادابي و انگيزه لازم براي حرکت پرسرعت برخوردار نيستند، چه آنکه انرژي آنها در راه همين آزمون و خطاها مصرف شده و دچار سرخوردگيها و گاها نااميديهايي شدهاند. در ادامه و به اجمال به برخي از محسنات برنامهداشتن کانديداهاي انتخابات رياستجمهوري ميپردازيم .
داشتن برنامه، قدم اول براي احترام به قانون
یکی از مهمترین مسائل درباره نهاد ریاست جمهوری اسلامی ایران، کمرنگ شدن احترام و اجراي قانون است. مجموعه نظام جمهوري اسلامي ايران از همان ابتدا تلاش کرده که براي رسيدن به اهداف والاي خود، اسناد بالادستي و برنامههاي بلندمدت خوبي تهيه، تدوين و تصويب کند اما اين برنامهها در مسير اجرا با مشکلاتي مواجه شدهاند و گاه حتي به فراموشي سپرده شدهاند! واضح و مبرهن است، دولتي که براي خود از همان روز اول برنامهمحور باشد و براي حرکت خود برنامهاي از پيش تعيين شده درنظر گرفته باشد، خود به خود در مجموعه دولت احترام به قانون و اجراي آن نهادينه ميشود چراکه برنامه نيز قانوني درون مجموعهاي محسوب ميشود که اگر همگام با اسناد بالادستي تنظيم شده باشد، ميتواند به شتاب حرکت دولت کمک کند .
داشتن برنامه و مشورتپذيري
هر شخصي براي تدوين برنامه دولت آيندهاش باید از کارشناسان مختلفي بهره گيرد تا به برنامهاي جامع و کامل برسد. يکي ديگر از معضلات سالهاي اخير در اداره دولت، کمتوجهي به کارشناسان و به حاشيه رانده شدن آنهاست، برنامهمحور بودن خود باعث کنار رفتن خودمحوري ميشود و تهيه و تنظيم برنامه خود تمريني است براي مشورتپذيري و استفاده از نظرات کارشناسان در کنار دولت و ارج و قرب يافتن آنها .
داشتن برنامه و آيندهنگر بودن
داشتن برنامه به معناي آيندهنگر بودن است چراکه برنامه براي آينده تدوين ميشود. هر دولتي از ابتداي فعاليتش تا انتهاي خدمتش همواره با مشکلات و موانعي روبهرو خواهد شد. برنامهاي که با استفاده از تجارب وسيع اجرايي و نظرات دقيق کارشناسي تنظيم ميشود در آن مشکلات پيش رو، پيشبيني شده و مجموعه دولت براي مواجهه با بحرانها آمادگي لازم را دارد و در اين شرايط از گرفتن تصميمهاي خلقالساعه و کارشناسي نشده پرهيز ميکند .
داشتن برنامه و پيوسته بودن حرکت
در مثالي ساده ميتوان گفت داشتن برنامه براي دولت همانقدر ضروري است که داشتن برنامه براي يک دونده دو ماراتن ضروری است، دولتها عمدتا در ايران عمرشان هشت ساله است و انبوهي از کارها و مشکلاتي که از خارج و داخل بر آنها تحميل ميشود، پيش روي آنهاست. حرکت بدون برنامه و تکيه بر روش آزمون و خطا موجب ميشود که انرژي مجموعه دولت در ابتداي کار بهشدت گرفته شود و از همان ميانههاي راه نه رمقي براي ادامه حرکت باشد و نه انگيزهاي. داشتن برنامهاي که نقاط صفر و صد در آن تعريف شده اما موجب ميشود که آن مجموعه درست حرکت کند، درست تصميم بگيرد، براي رويارويي با بحرانها آمادگي داشته باشد، انرژي خود را بهدرستي تقسيم کند و شادابي خود را تا پايان حفظ کند .
چه کسي ميتواند برنامهاي خوب تدوين کند؟
بدون شک امروزه يکي از مشکلات کشور، مسائل اقتصادي است. تورم، تحريمها، اجراي نامناسب قانون هدفمندي يارانهها در برخي بخشها و زيانهايي که بهدليل اين بيقانوني به آن بخشها آمده و ... همه مشکلاتي است که کانديداهاي رياستجمهوري هر يک به آن پرداختهاند. در شرايطي که هنوز تبليغات رسمي انتخابات آغاز نشده و تبليغات غيررسمي کانديداها محدود به برخي سفرها و بیشتر مصاحبههاي مطبوعاتي است، شاهد هستيم که اين مشکلات بيشتر به بهانهاي براي مطرحتر شدن کانديداها تبديل شده است. به بيان ديگر انتقاد يکطرفه از دولت و تلاش براي توصيف جذابتر مشکلات و استفاده از عباراتي هيجانانگيز در نقد دولت امروزه مورد استفاده بسياري از کانديداها قرار ميگيرد. اما کافي است از اين کانديداها پرسيده شود که «خب، اينها که گفتيد درست. شما براي رفع اين مشکلات چه برنامهاي داريد؟» در اين مواقع اما خبري از آن سخنان و جملات زيبا و تهييج کننده نيست بلکه وعدههاي بزرگ داده ميشود، من شش ماهه يا يک ساله اين مشکلات را برطرف ميکنم، من در اين مدت رابطهام را با همه دنيا خوب ميکنم، در اين مدت ايران را به گلستان تبديل ميکنم. باز هم سخنان شعاري و باز هم سخناني به دور از نگاه عالمانه و مبتني بر برنامهمحوري. اين وضعيت دو علت عمده دارد، يکي نداشتن سابقه اجرايي مناسب برخي کانديداها و دومي مشکل قديمي و ريشهدار برنامهريزي براي پيروزي و نه برنامهريزي جهت اداره دولت .
هرچند رجل سياسي طبق تعريف انجام شده در قانون اساسي روشن و شفاف است اما يکي از مشکلاتي که در ادوار گذشته کانديداهاي مختلف با آن روبهرو بودند، اين بوده است که از تجربه اجرايي طولانيمدت برخوردار نبودهاند. فرق است ميان کسي که خود در ميانه ميدان است و هنگام عمل که ميرسد هم مديريت ميکند و هم خود کمک ميکند و فردي که بيرون ميدان است يا ناظر است يا مديري است پشتميز نشين. کانديدايي که از نزديک مشکلات را لمس نکرده باشد، با موانع مختلف حين کار مواجه نشده باشد، سختيهاي کار اجرايي را با تمام وجود درک نکرده باشد، چگونه ميتواند رئيسجمهور خوبي باشد؟ و اين فرد بدون داشتن تجربه شخصي در کنار علم، چگونه ميتواند برنامه خوبي براي اداره دولت داشته باشد؟
در توضيح دليل دوم ذکر اين نکته کافي است که برنامهمحوري براي کانديداها، نه براي اداره دولت که از يکسال قبل از کانديداتوري تا پيروزي بهصورت دقيق محور فعاليتها قرار ميگيرد. بسياري از کانديداهاي انتخابات رياستجمهوري برنامههاي وسيع و گستردهاي براي پيروز شدن در انتخابات با استفاده از مشاوران و مدلهاي تبليغاتي مختلف در پيش ميگيرند اما نکته تاسفانگير اينجاست که اين برنامهها تا روز پيروزي بوده و براي فرداي پيروزي فکر چنداني نشده است.منتخبي که برنامه دولتش و اعضاي کابينهاش از ماهها پيش مشخص نباشد، ممکن است بتواند براساس سياستهاي مختلف تبليغي به پيروزي برسد اما در ادامه مسير با مشکلات عديدهاي مواجه خواهد شد . روشن است که اينگونه افراد تلاش ميکنند در هنگامه تبليغات انتخاباتي در مواجهه با پرسشهايي از برنامههاي آنها براي دولت آينده به پاسخهاي کلي و شعاري بسنده کنند و انتشار برنامه خود را به فردا و فرداها موکول کنند .
دیدگاه تان را بنویسید