سر مقاله کیهان : عراق در محاصره نقشه ها

کد خبر: 28129
تحولات عراق طي ماههاي گذشته سرعت قابل ملاحظه اي پيدا كرده و در همان حال تفاوت هايي - نسبت به گذشته - نيز در صحنه اين تحولات به وجود آمده است. شايد بتوان مبدأ اين تحولات را به لحاظ زماني تصويب طرح بيكر-هميلتون از سوي كميته روابط خارجي مجلس سناي آمريكا ارزيابي كرد. براساس گزارش بيكر- هميلتون براي بيرون رفتن برنامه نظامي آمريكا در عراق از بن بست از يك سو بايد تعداد بازيگران خارجي در عراق افزايش مي يافتند تا از تأثير بلامعارض ايران در عراق كاسته شود. از سوي ديگر بايد سمت و سوي دولت عراق و نوع طيف بندي آن دگرگون مي شد تا سكولارهاي هوادار آمريكا به مرور بر اريكه سياسي عراق مسلط شوند. جرج بوش كه كمتر از دو سال از پايان رياست جمهوري او باقي مانده است، ظاهراً با پيشنهادات كميته مشترك جمهوري خواهان و دمكرات ها- يعني كميته بيكر، هميلتون- مخالفت كرد و تحت اين عنوان كه با ارائه جدول زمانبندي خروج از عراق مخالف است، عليه اين پيشنهادات حرف زد ولي رفتار او و تيم سياسي اش طي 5 ماه گذشته- كه از زمان گزارش مذكور مي گذرد- مبتني بر تأييد و پيگيري آن گزارش بود. اما البته آنچه در توصيه بيكر- هميلتون آمده بود و دولت بوش واقعاً خواستار آن بود، در دسترس آمريكايي ها قرار نداشت و لذا آنان بايد با طي مراحلي به آن دست مي يافتند. آنان براي اين منظور به ارائه بازي چندگانه اي روي آوردند. موارد زير چند بعد از اين بازي را نشان مي دهد: 1- بازي جداسازي سوريه از ايران. آمريكايي ها با اشراف به ديدگاههاي سنتي سوريه در مورد حفظ حزب بعث تلاش كردند تا نوعي همگرايي را در مورد بازسازي حزب بعث و ارتش سابق عراق ميان واشنگتن و دمشق نشان دهند. برهمين اساس با پيشنهاد مشترك وزير خارجه آمريكا و وزير خارجه سوريه و اصرار آنان- در حالي كه از ميان ساير كشورهاي عربي شركت كننده در اجلاس امنيتي شرم الشيخ تنها اردن موافق آن بود- تجديد نظر در كميته بعثي زدايي در بيانيه پاياني اجلاس شرم الشيخ گنجانده شد. علاوه بر آن ديدار آرام رايس با وليدالمعلم پس از نطق تند و ضد اشغال گرانه وزير خارجه سوريه و اعلام موفقيت آميز بودن ديدار، علامت ديگري بود كه مقامات آمريكايي با خوشحالي از آن حرف زدند و تلاش خود را قرين موفقيت ديدند كه البته اين يك خوشحالي زودپا و زودگذر است چرا كه روابط تهران- دمشق طي سه دهه گذشته عميق تر و استراتژيك تر از آن بوده است كه تحت تأثير مسايل حاشيه اي يك اجلاس قرار بگيرد. 2- انتقال درگيري به مناطق و گروههاي شيعي. يكي از برنامه هايي كه طي 5-4 ماه گذشته با شدت از سوي آمريكايي ها دنبال شده است انتقال درگيري از مناطقي نظير صلاح الدين، نينوا، بعقوبه و غرب بغداد به مناطق ديگري-شامل شرق بغداد و شهرك صدر، كربلا و نجف- بوده است. آنان براي آنكه علامتي به تروريست هاي سلفي بدهند مدعي شدند كه بين 60 تا 70 درصد عمليات هاي خشونت بار عليه آمريكا از سوي شيعيان صورت مي گيرد و تبليغات مستمري روي ارسال سلاح از سوي ايران به گروههاي ارهابي انجام دادند. در همان حال خبرهاي ديگر حكايت از آن داشت كه آمريكايي ها مذاكرات فشرده اي با بعضي از گروههاي مسلح سني عراق شامل حزب اسلامي طارق هاشمي و جمعيت علماي مسلمين حارث الضاري انسجام داده و به آنان اطمينان داده اند كه براي بازگرداندن موقعيت سياسي اقليت اهل سنت تلاش مي كنند. فضاي آرام حاكم بين اين احزاب با نظاميان آمريكايي- يعني ترك درگيري- از يك سو و درگيري آنان با آن دسته از گروههاي شبه نظامي كه با آمريكايي هاي اشغالگر درگير مي باشند، كاملاً از اين توافق غيررسمي پرده برمي دارد. 3-پروريدن سكولارهاي شيعه. آمريكايي ها اگرچه به سران احزابي نظير حزب اسلامي و جمعيت علماي مسلمين وعده تغيير فضاي حكومتي عراق به نفع اقليت سني داده اند ولي مي دانند كه با توجه به اكثريت 60 تا 65درصدي شيعيان و بيداري رهبران آنان، عمل به اين وعده آسان نيست از اين رو، روي به قدرت رساندن سكولارهاي شيعه و از طريق آنان بهم زدن تركيب كنوني حكومت-به لحاظ سهم شيعيان، كردها و سني ها در آن- تلاش مي نمايند و روي آن متمركز شده اند. اين البته بازگشايي پرونده اي است كه در دوره شش ماهه نخست وزير اياد علاوي در دستور كار بود ولي نتيجه انتخابات عمومي عراق و آراء يكپارچه اي كه ائتلاف شيعيان مبارز كسب كرد آن را به بايگاني برد. آمريكايي ها و سران دولت هاي عربي منطقه و نيز دولت هاي اروپايي، طي ماههاي گذشته ايادعلاوي را آنگونه تحويل گرفته اند كه گويا او يك مقام رسمي عراق است در حاليكه او هيچ سمتي در عراق ندارد. در همين دوره سازمان سيا از يك سو با تهيه ليستي از سكولارهاي شيعه و تبليغات رسانه اي پيرامون آنان تلاش كرده است تا آلترناتيوي براي دولت شيعه مالكي در اذهان شيعيان عراق جا بياندازد و از سوي ديگر با تخريب چهره نوري مالكي و دولت او درصدد است زمينه جابجايي دولت مبارز شيعي با دولتي كه تركيبي از سكولارهاي شيعه و مذهبي هاي سني است به وجود آورد و طريق بر سلطه طولاني خود بر عراق- و بر منطقه- را عملي نمايد. اين البته خوابي است كه با بيداري عراقي ها تعبير نمي شود. 4- حل مسئله شيعيان متحد. ظاهرا اولين بار يك محفل صهيونيستي بود كه از خطر هلال شيعي براي منطقه خبر داد و پس از آن پادشاه اردن كه رابطه شناخته شده اي با تروريست ها- دو گروه القاعده و جمعيت علماي مسلمين عراق- دارد آن را مطرح كرد، بعد به يك نظريه تبديل شد و رسانه هاي عربي به تكرار از اهميت آن حرف زدند. اين البته واقعيت ندارد چرا كه شيعيان هيچگاه «عامل بحران» در منطقه نبوده اند تا اينك با عنوان هلال بحران معرفي گردند. ولي يك چيز واقعيت دارد و آن اين است كه تركيب مشترك دو جمعيت ايران و عراق و تلفيق توانايي استراتژيك اقتصادي آنان و نيز موقعيت ژئوپلتيكي اين دو كشور وضعيت تازه اي در منطقه پديد مي آورد و روند تركيبي سلطه گر- سلطه پذير را دگرگون مي كند. ايران و عراق جمعا حدود 100 ميليون نفر جمعيت دارند و از نزديك به 200 ميليارد بشكه نفت برخوردارند و به طور مشترك مي توانند به اندازه عربستان نفت صادر نمايند. يك پيمان مشترك ميان اين دو با تركيه و اقدام مشابه با پاكستان آنان را به دو حوزه استراتژيك- اروپا و شبه قاره هند- پيوند مي دهد. آمريكايي ها به اين منظره- و به حسن رابطه ايران و عراق- با وحشت نگاه مي كنند و مايلند به طريقي آن را دگرگون نمايند. آنان با كشاندن پاي دولت هاي عربي منطقه و فرامنطقه به عراق و توصيه به آنان براي دست و دل بازي و يا حداقل به نمايش گذاشتن بازي سخاوتمندانه تلاش مي كنند تا هر طور شده مانع اين «اتحاد استراتژيك» و تعيين كننده سرنوشت منطقه شوند. 5- منحرف كردن توجه ايران از عراق. آمريكايي ها طي ماه هاي گذشته تلاش كردند تا با گستراندن سايه اي از تهديد روي آسمان ايران و در همان حال طرح دوباره مشوق ها ايران را از عراق دور نمايند. در اين بازي از يك سو آمريكايي ها اعلام كردند كه در مواجهه با نيروهاي مرتبط با ايران در عراق از تز «بگير و بكش» پيروي خواهند كرد و از سوي ديگر گزينه جنگ را عليه ايران تبليغ كردند و با طراحي تصويب دو قطعنامه- 1737 و 1747- در شوراي امنيت به فاصله دو ماه خواستند جدي بودن خود در جنگ را به رخ بكشند. در اين بين اروپايي ها هويج به دست نياز به مذاكره با ايران را مطرح كردند و سولانا- بدون آن كه دقيقا مشخص باشد از جانب چه كشور يا كشورهايي با ايران مذاكره مي كند- را وادار به تماس با ايران نمودند. اروپايي ها در اين بازي به جاي آن كه واقعيت هسته اي ايران و عبور تهران از مرحله پايلوت- آزمايشگاهي- به مرحله نيمه صنعتي را مورد ملاحظه قرار داده و براساس روال جاري، پرونده گفت و گو را ببندند باز هم بر گفت و گو تأكيد مي كنند تا آمريكايي ها در سايه لاينحل ماندن پرونده هسته اي ايران به افزايش فشار بر تهران ادامه دهند و جمهوري اسلامي را از تأثير گذاشتن بر عراق باز دارند. آمريكايي ها گمان كرده اند ايران ميان حفظ موقعيت هسته اي و حفظ رابطه استراتژيك با دولت عراق دومي را قرباني مي كند. بر همين اساس در طول ماههاي گذشته از يك سو بر مذاكره درباره عراق تأكيد مي كنند و از سوي ديگر مصرانه از ايران مي خواهند فعاليت هسته اي خود را به طور كامل تعليق كند اين در حالي است كه آمريكا در درجه اول قطع ارتباط استراتژيك ايران وعراق و در نتيجه نجات طرح هاي توسعه طلبانه خود در خاورميانه را طالب است. البته اگر به آن دست يافت حل و فصل ماجراي هسته اي ايران آسانتر خواهد بود. اما البته اين فقط آمريكا نيست كه براي موفقيت طرح هاي خود در منطقه تلاش مي كند، ملت هاي مسلمان منطقه و دولت هاي واقعگرا نيز در پي احياي هويت، موقعيت ومنافع خود در منطقه مي باشند و از حقوق طبيعي خود دفاع مي كنند. تجربه ثابت كرده است كه در اين مواجهه، ملت ها بر دولت هاي متجاوز و اشغالگر پيروز مي شوند. سعدالله زارعي
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت