شفافيت، شرط پيشرفت مذاکرات ايران و آمريکا
رسول جعفريان
بنا بر آنچه در رسانهها از قول شماري از سران دولت عراق انتشار يافته است، آمريکا و ايران در آستانه دور تازه مذاکرات خود هستند. در اين باره که در دور نخست مذاکرات چه گذشت، آگاهي چنداني داده نشده و دو طرف، صرفا به اعلام مواضع کلي خود پرداختند. البته اين حق هر دولتي است که آنچه را مصلحت ميداند، انتشار دهد و در غير اين صورت، آن را پنهان كند. اما در اين ميان و به ويژه پس از مذاکرات، آنچه بيشتر به گوش رسيد، تبليغات تند آمريکا عليه ايران درباره دخالت در عراق بوده و هست که به ويژه در سه هفته اخير، بسيار شديد و گاه به شکل بسيار خندهدار و تبليغاتي مطرح شده است. توجه داريم که اين تبليغات هرچند ممکن است براي ما خندهدار باشد، به هر حال فضاي عليه ايران را در صحنه بينالمللي تشديد ميکند. به علاوه، دوستان آمريکا و به ويژه دولتهايي که نقش سگ پاسبان را براي آمريکا ايفا ميکنند، وظيفه خود را روشنتر دريافت ميکنند. به هر حال، اين رويه و ادامه آن، ميتواند فضاي مذاکره را مبهم و تيره و تار سازد. از سوي ديگر، طبيعي است که هم ايران و هم آمريکا، ميتوانند براي هر نوع مصرفي که صلاح بدانند، به شدت عليه يکديگر تبليغ کنند و
هميشه هم سوژههايي براي اين قبيل تبليغات هست، اما جداي از اين مطالب، اگر قرار است مذاکرات سودمند باشد، بايد سخنان تکراري کنار گذاشته شوند و موضوعات اصلي و اساسي در حوزه عراق و احيانا خارج آن، مورد بحث قرار گيرد. اين امر در درجه نخست بهاين نکته باز ميگردد که آيا آمريکا در اين گفتوگوها جدي است يا خير؟ جدي نبودن دولت آمريکا و همزمان تن دادن به مذاکره، ميتواند تنها براي اقناع کساني در آمريکا باشد که بر اين گفتوگو پافشاري ميکنند. در اين صورت، پس از دو يا سه دور مذاکره، دولت آمريکا اعلام خواهد کرد که نتيجهاي از اين مذاکرات نگرفته است. اما اگر جدي باشد، در اين صورت، يک راه بيشتر وجود ندارد، و آن اين که دولت آمريکا در اين زمينه شفاف عمل کند و با حوصله تمام، حرف ايران را بشنود، خواسته واقعي ايران را براي تأمين امنيت کشورش دريابد و آنچه را که در درون خود دارد، آشکار سازد. براي مثال، نزديک دو سال است كه هر روز چند نفر آمريکايي در استانهاي سنينشين عراق کشته ميشوند و در گزارشهاي داخلي براي مجلس سنا و نمايندگان و نيز تبليغات بيروني آمريکا، اظهار ميشود كه ايران در اين كشتارها دست دارد. اگر دولت آمريکا با
جديت اين مطالب را ميگويد، تنها يک دليل ميتواند پشت سر اين مطلب باشد و آن اين که نهادهاي اطلاعاتي عربي وابسته به عربستان و اردن، اطلاعات نادرستي را در اختيار آمريکا ميگذارند. اين در حالي است که هماكنون صدها سعودي در زندانهاي عراق هستند که همکاري و مشارکت فعال آنان در فعاليتهاي تروريستي ثابت شده، اما آمريکا چشم خود را روي اين واقعيات ميبندد. يک فرض ديگر هم هست و آن اين که آمريکا به دليل آنکه نميتواند آشكارا به مردم آمريکا بگويد که دولت عربستان كه دوست آمريکاست، پشت سر اين تروريستهاست، براي انحراف افکار عمومي در آمريکا، نام ايران را به ميان ميآورد. در تبليغات آمريکا، ايران به لولويي ميماند که هر وقت بخواهند بچه و بزرگتر از بچه را بترسانند، نامش را به زبان ميآورند. اگر اين قبيل مسائل، به همين کيفيت باشد که گفته شد، نشان ميدهد شفافيتي در کار آمريکا و مذاکراتش نيست؛ آنان يا مشغول گول زدن خويشاند يا فريب ديگران. اما در اين ميان، ايران تکليف خود را ميداند. براي ايران روشن است که بايد در پي عراق آرام باشد؛ عراقي که دوباره پس از يک يا چند سال، به ايران تجاوز نکند. ايران در پي چنين ثباتي در عراق
است و از نگاه او، اين ثبات، از نان شب براي مردم عراق و کشور ايران واجبتر است. در حالي که براي دولتهاي عربي همسايه، آنچه به سان نان شب است، برهم زدن اوضاع عراق و به قول خودشان بيرون راندن ايران از صحنه عراق و در واقع محروم کردن بيشتر مردم اين كشور از حقوق حقهشان است. دولتهاي عربي، دمکراسي را براي خود و مردم عراق نميپسندند، چرا که پيروزي دمکراسي در عراق براي آنان سخت زيانآور است، گو اين که دمکراسي در عراق با اشغالگري آمريکا هم به دست نخواهد آمد. اگر اين اصل درست باشد که ايران در پي ثبات عراق است، به ناچار همه تبليغات آمريکا واهي است. آمريکا بايد در اين زمينه صداقت خويش را نشان داده و فريب دستگاههاي اطلاعاتي عربستان و اردن را نخورد و به گزارشهاي دروغ آنان توجهي نکند. (البته و صد البته اين وظيفه ايران است که اطلاعات دقيقي که در اين زمينه دارد، خود يا از راه واسطهها در اختيار آمريکاييها قرار دهد و دروغهاي دستگاههاي اطلاعاتي عربي را آشکار کند، اين يکي از کارهايي است که بايد در اين مذاکرت انجام شود). ميماند كه ايران حامي برخي از تشکلهاي سياسي شيعه در عراق است؛ چنين امري به هيچ روي، پنهاني
نيست، اما مهم آن که ايران عامل بازدارنده اين گروهها براي مبارزه بوده است. اگر روزي ايران، دست از اين بازدارندگي خود بردارد، اين گروهها به سرعت با آمريکا و انگليس درگير ميشوند. آمريکاييها بهتر از هر کسي ميدانند که بارها اين گروهها، تصميم به خروج از دولت يا مجلس گرفتهاند و اين پافشاري ايران بوده که آنان را در مجموعه دولت نگاه داشته است. حتي ورود ابتدايي آنان در دولت هم با حمايت ايران بوده است. رها کردن جمعيتي که اکثريت عراق را در اختيار دارند، براي دولت اشغالگري چون آمريکا، تنها به «کابوس» ميماند. همه به ياد دارند چيزي نمانده بود که برخي از اين گروههاي سياسي، حتي با زرقاوي متحد شوند و اين تنها ايران بود که در اين زمينه، قاطعانه آنان را به دور از خشونت نگاه داشت. بدين ترتيب، قضاياي عراق چنان روشن است که جاي هيچ نوع نهانکاري، فريب، تبليغات دروغين و پيچيدگي و تيرگي باقي نميگذارد. دو طرف ميتوانند شفاف و در فضايي آرام، مسائل مهم مورد نظر خود را مطرح کرده و با دست برداشتن از تبليغات به هسته اصلي بحث بپردازند. طبيعي است که آمريکاييها انتظار ندارند همه چيز در مذاکره يک طرفه و پيروزي نيز يک طرفه باشد
و ايرانيها دست خالي بازگردند. آنان ميدانند که مذاکره به معناي بده، بستان در حد منافع ملي است و در اين صورت، هر نوع رفتار فريبکارانه و برخورد غيرشفاف از سوي آنان، ميتواند ايران را از تصميمي که براي پذيرش مذاکره گرفته، پشيمان کرده و همچنان دولت آمريکا را با بحران بزرگ پديد آمده در عراق تنها بگذارد. همچنين همه ميدانند اگر آنان تاکنون توانسته بودند با کمک دوستان عرب خود مشکلات را برطرف کنند، به سراغ ايران نميآمدند. براي ايران نيز اين فرصتي است تا بتواند با اين مذاکره، شاهد ثبات در کشور همسايه خود باشد، تا هم مردم آن کشور پس از سالها استبداد و آشوب، بتوانند به آرامي زندگي کنند و هم مرزهاي ايران از ثبات دايمي برخوردار شود. منبع: بازتاب
دیدگاه تان را بنویسید