هر كجا ميرفت، او را ميشناختند؛ لبادهاي بر تن و عمامهاي سياه بر سر به نشانه نواده علي- امام اول شيعيان- با قدي يكمتر و 98 سانتيمتر. اما فقط قد بلند، صورت بشاش و رفتار آرام او نام «سيدموسي صدر» را از ديگران متمايز نميكرد، بلكه سلوك و نظرات نادر؛ آن هم در ميدان فقه و فقاهت گواهي ديگر بر اين نام بود. در جولانگاه تبادل آرا، ديدگاه او بسيار متفاوت به نظر ميرسيد؛ به گونهاي كه روزي دانشجويي در بيروت- پايتخت لبنان- به او گفته بود: «حرفهاي شما بسيار عالي است ولي از كجا كه از اسلام باشد؟ ما چنين چيزي تا حال نشنيدهايم.» او فرزند حوزههاي علميه- پايگاه آموزشي مفسران دين اسلام- بود؛ هم در اين مراكز آموزش ديده بود و هم زندگي آبا و اجدادش با آموزش علوم ديني گره خورده بود. در پيرامون او هم در ميان خويش و قوم فقط عمامه به سر ميديد و عبا بر دوش. به گزارش«فردا» شهروند امروز در باره این شخصیت برجسته این چنین ادامه می دهد که صدر به ساختار منتقد بود؛ نه به اشخاص. او آنچنان در ميان مراجع ارج و قرب داشت كه آيتالله بروجردي، بزرگ مرجع شيعي در قم با علاقهمندي مفرط نامه به او نوشت و از او خواست كه همچون «شيخمهدي
حائرييزدي» كه به ايالات متحده آمريكا رفته بود، او هم به ايتاليا برود و از سوي او مبلغ تشيع راستين باشد. از ديگر سو در نجف هم زعماي حوزه دل در گروي او داشتند؛ از آيتالله محسن حكيم تا آيتالله خوئي. او حتي در آن روزي كه مجلس اعلاي شيعيان لبنان را برپا كرد؛ پيش از آن در محضر آيتالله حكيم جلوس و نظر مثبت ايشان را مطالبه كرده بود. حتي در برخي نظرات فقهي نوگرايانه او جايگاه علماي شيعي لحاظ شده بود. به هر حال «سيدموسي صدر» در چارچوبهاي فكري، اعتقادي و سياسي مرسوم قرار نميگيرد. او نوگراست؛ اما با سنتگرايان سر جنگ ندارد و بر مقام آنان اداي احترام ميكند. شيعهاي پروپا قرص است؛ در مقابل، اهل تسنن را برادر مينامد و از «وحدت فقهي» با آنان سخن ميراند. فقيه است ولي به كليسا ميرود و در جايگاه كشيشها به عنوان يك روحاني شيعه موعظه ميكند و براي دختران و پسران مسيحي خطبه عقد ميخواند. گروه نظامي امل را به راه مياندازد؛ البته در ديگر سو با تروريستها ميرزمد و آنان او را به سرسپردگي به اسرائيل متهم ميكنند و انقلابيون ايراني نيز او را عامل امپرياليست ميخوانند. به روش و منش «سيدجمالالدين اسدآبادي» به عنوان الگو
مينگرد،ولي از عدم همراهي اين متفكر نوگراي اسلامي با مردم گلايه دارد. صدر اگرچه به اين و آن انتقاد ميكند و تنها پرورشيافتگان مراكز آموزشي خود را قابل اعتماد ميداند، اما هيچگاه با رقيب، دشمن، مخالف و رهبر سياسي اين كشور و آن كشور سر ناسازگاري و جنگ ندارد؛ بلكه به ديدار آنان ميرود، مصافحه ميكند، آغوشش را برايشان باز ميكند و تنها راهحل تمام مسائل را «گفتوگو» ميپندارد. در دل كانون جنگها و اختلافات فرقهاي چنين فقيه سياستمداري زاده ميشود و در اين كارزار سنتگرايي و بنيادگرايي خاورميانه با مماشات با متوليان اين تفكرات، فرزند خود را متولد ميكند: «نوگرايي اسلامي در بستر قدرت»؛ نه خارج از ميدان سياست.
ادامه گزارش را اینجا بخوانید.
دیدگاه تان را بنویسید