برخی مدیریت ضعیف خود را در پوشش مذهب توجیه می کنند
اين يك پرسش جدي است كه چرا عدهاي به نام عقلانيت، مديريتها را ارزشزدائي ميكنند و عدهاي هم با شعار «اسلاميت و اصولگرايي» خيال خود را از بابت تلاش هاي علمي، عقلورزي و هنر مديريت، راحت مينمايند و ضعفها را زيرپوشش مذهب توجيه ميكنند.مديريتها بيشتر با عملشان حرف ميزنند تا با زبانشان.مردم بيشتر به كلمات واقعي و خطبههاي عملي ما توجه دارند تا به تعلق زبان ما.
به عنوان فردي كه در نظام جمهوري اسلاميافتخار مسئوليت و مديريت داشتهام يكي از دغدغههاي هميشگيام رابطهي مديريت اسلاميبا عقلانيت ابزاري، تكنوكراسي و مديريت علميو تكنيكي بوده است. به گزارش « فردا »، محمد باقر قالیباف شهردار تهران در ادامه یادداشت خود در روزنامه همشهری نوشت، جداي از عرصهي نظر كه در اين باب، يعني نسبت اسلامگرايي با عقلانيت ابزاري، بحث هاي زيادي طرح شده و البته بايد بپذيريم كه هنوز به يك الگوي كامل و دقيق نظري دسترسي نداريم، در عرصهي عمل به عنوان يك مدير مسلمان بايد مدام تصميماتي اتخاذ كرده و اجرا نمائيم كه از طرفي به لحاظ فني و روش شناسي، يك تصميم و عمل عقلاني و نتيجهبخش و مبتني بر محاسبه هزينه- فايده باشد و از طرف ديگر، به لحاظ انساني و محتوايي در جهت ارزشهاي اخلاقي و مبتني بر اهداف ارزشي باشد. هرچند در برخي موارد حفظ و اجراي توأمان عقلانيت، هزينه- فايده و ارزشهاي اخلاقي و ديني كار سختي است ولي هيچ تنافي و اختلاف ذاتي و محتوايي بين اين دو وجود ندارد. بر اين اساس، اين يك پرسش جدي است كه چرا در جامعه ما،
عدهاي عملاً به نام عقلانيت، مديريتها را ارزشزدائي ميكنند و عدهاي هم با شعار «اسلاميت و اصولگرايي» خيال خود را از بابت تلاش هاي علمي، عقلورزي و هنر مديريت، راحت مينمايند و همهي ضعفهاي تاكتيكي و تكنيكي را زيرپوشش قداست و مذهب توجيه ميكنند. چرا ما بايد همواره دچار اين دوگانگيها و افراط و تفريطها باشيم، روزي با نام تقابل مكتبي و علمي، روزي به نام تعهد و تخصص و روزي ديگر به نام اصولگرايي و تقابل آن با اصلاحطلبي يا برعكس و شايد فردا هم با نامهاي ديگر. آيا جز اين است كه ضعفها و كمبودهاي خودمان را در حوزههاي عقلانيت و دينورزي، تعهد و تخصص فرافكني ميكنيم و در واقع اين دوگانگيها و تقابلها را به وجود ميآوريم. در فرهنگ اسلاميما، عقل (چه عقل نظري در حوزه تئوري و چه عقل عملي در حوزه مديريت) به اصطلاح علما، حجت است. اين حجت بودن عقل، فقط يك تعارف نيست بلكه به رسميت شناختن و مشروع دانستن نتايج آن است. اگر ما عقل را يكي از معيارهاي شرع ميدانيم پس يك حكومت و مديريت بدون عقلانيت در نظر و عمل نميتواند يك حكومت ديني و شرعي كامل باشد و چنان نيست كه اگر من به عنوان مدير مسلمان از غلظت علميو عقلاني يك
پروژه بكاهم و صرفاً به ظاهرسازي مذهبي آن اكتفا كنم آنگاه مذهبيتر و اصولگراتر شدهام. از طرف ديگر همين فرهنگ اسلاميما اجازه نميدهد به بهانه علميكردن مديريت، دست به ارزشزدايي و ستيز با ايدئولوژي بزنيم. چون مديريت، در عين حال كه يك بعد تكنيكي و فني دارد توامان، يك بعد انساني و محتوايي نيز دارد كه بيتوجهي به آن، ديگر تفاوتي ميان يك مدير مسلمان با نوع سكولار آن باقي نميگذارد. ممكن است اين سؤال مطرح شود كه آيا آسفالت خيابان و جمعآوري زباله و ساختن پارك و فضاي سبز مگر اسلاميو سكولار دارد؟ بر اساس مباني و بنيانهاي حكومت و مديريت اسلامي پاسخ روشن اين است: آري. علاوه بر بعد نيت و انگيزه عاملان كه ميتواند انساني يا ضد انساني، شرعي و يا غيرشرعي باشد، جهتگيريها و نحوهي رعايت يا عدم رعايت ارزش ها در حين مديريت و نيز اولويتگذاريها (اصلي - فرعي كردنها) و نحوهي توزيع خدمات شهر، عدالتگرا بودن يا نبودن، فسادپذير بودن يا نبودن و اهتمام يا عدم اهتمام به پاكيزگي اقتصادي و اخلاقي و به نتايج فرهنگي مثبت يا منفي هر تصميم مديريتي انديشيدن، يا نينديشيدن همه و همه در ماهيت مديريت شهري از كارهاي كلان گرفته تا
مسائل خرد و به ظاهر كم اهميت،تأثيري مستقيم گذارده و روح ديني و جهت ديني و احكام ديني كاملاً ناظر به يك عمل ميتواند باشد يا نباشد. موضعي كه مديريت شهري در مناسبات فقير و غني، بروكراسي و ارباب رجوع، كارگر و كارفرما اعمال ميكند به كلي ميتواند ماهيت عمل و برچسب مديريت را به تغييرات اساسي دچار كند. يا مثلاً رابطهاي كه ميان اهداف عموميو مصالح اجتماعي با منافع خصوصي برقرار ميكند كه كجا و به كداميك بايد تا چه حد اولويت بخشيد! حال سؤال اين است كه موضع يك مدير مسلمان و اصولگرا در برابر بروكراسي و تكنوكراسي چيست؟ اگر منظور از اين واژهها مديريت علميفارغ از ارزشها و اصول اخلاقي، ديني و ايدئولوژيك باشد پاسخ ما اين است كه هر چند در ظاهر تكنوكراتها و بروكراتها شعار حكومت علميبيطرف و اومانيستي سر ميدهند اما عملاً اين بروكراسي و تكنوكراسي در خدمت سرمايهداران بزرگتر و صاحبان قدرت قرار ميگيرد و طبقه بروكرات و تكنوكرات آلت دست آنها ميشوند ولي به بعد ديگر مسئله هم بايد توجه جدي كرد كه ايدئولوگهايي كه معمولاً به نام آرمانگرايي، دست به بداههسرايي و كليگويي ميزنند و براي فرار از استدلال و پاسخگويي به سراغ
كليشهسازي ميروند، راه شكست ايدئولوژي را هموار ميكنند.
دیدگاه تان را بنویسید