دولت رويكردی ماجراجويانه را شروع کرده است
محسن ميردامادي رئيس سابق كميسيون امنيت ملي: دولت فعلي در سياست خارجي خود رويكرد كاملاً ماجراجويانه را شروع كرده و البته آن را شجاعت ميداند....ممكن است دولت بگويد كه مساله تاخير ساخت نيروگاه بوشهر ربطي به سياست هاي آنها ندارد اما قطعا ربط دارد.
محسن ميردامادي در كسوت رئيس سابق كميسيون امنيت ملي و دبیرکل فعلی حزب مشارکت در حالي به دفاع از ديپلماسي دولت گذشته پرداخت، كه اين روزها بيشترين انتقادات به سياست خارجي آن دولت وارد است. به گزارش « فردا»، ميردامادي در گفتگو با تهران امروز در حالي سياستهاي خارجي دولت نهم را «ماجراجويانه» مينامد كه بهعنوان يكي از منتقدان اين سياستها، پيشنهادي براي حل مساله هستهاي كشور ارائه نميدهد. مسوولان كنوني قوه مجريه، سياست خارجي دولت گذشته را در مقابل قدرتهاي خارجي، همراه با كرنش و انفعالي ميدانند. ارزيابي شما بهعنوان رئيس كميسيون امنيت ملي مجلس ششم از مقايسه ميان سياست خارجي دولت گذشته و دولت فعلي چيست؟ دولت فعلي در سياست خارجي خود رويكرد كاملاً ماجراجويانه را شروع كرده و البته آن را شجاعت ميداند ودولت قبل را كه اين ماجراجويي را نداشت و با روشي منطقي و نسبتا معقول منافع ملي را دنبال ميكرد، منفعل و يا مرعوب معرفي ميكند. اما لازم است كه با نگاه جامعتري به سياست خارجي، جايگاه كشور را در عرصه بينالملل در دولت آقاي خاتمي و الان مقايسه كرد تا نشان داده شود كه اين سياستها چقدر براي كشور مفيد بوده است. در دوره
رياستجمهوري آقاي خاتمي ـ بهويژه در دوره اول كه موقعيت ايشان در عرصه بينالملل بسيار مورد توجه بود و در داخل كشور نيز او را منشأ اثر جديتري ميدانستند ـ نزد كشورهاي جهان سوم و همچنين كشورهاي پيشرفته حرمت و جايگاه ممتازي داشتيم. ايران در بين كشورهاي اسلامي بهعنوان كشوري كه هم اصول فرهنگي و دينياش را حفظ كرده و هم توانسته بود تاحدودي دموكراسي را پياده كند، شرايطي يافته بود كه ميرفت به الگويي براي كشورهاي اسلامي تبديل شود. احترام به آقاي خاتمي هم بهدليل آن بود كه ايشان را مبدع و مبتكر چنين نظريهاي ميدانستند اما متاسفانه تحولات ايجادشده در سياستهاي دولت جديد بهنسبت دولت گذشته، سبب شد كه تركيه امروز چنين جايگاهي بيابد و مدلي براي ديگر كشورهاي اسلامي شود.
در مورد جايگاه كنوني كشور در نظام بينالملل بايد بگويم كه طي دوران دولت نهم چند قطعنامه عليه ما صادر شده و متحدين ما هم محدود به چند كشور با رژيمهاي كمونيستي است كه كشورهاي كوچك و كماثري در عرصه بينالملل هستند. با نگاهي به تفاوت جايگاه كشور در عرصه بينالملل از فاصله دولت آقاي خاتمي تاكنون درمييابيد كه ما در گذشته كجا بوديم و الان كجا هستيم و اينكه سياست دولت گذشته مرعوب و انفعالي يا عاقلانه و در دفاع از منافع ملي بوده است و اينكه سياستهاي دولت جديد در جهت منافع ملي ماست يا نه. قضاوت ميان اين دو براي افكار عمومي داخلي و بينالمللي كار چندان سختي نيست. متاسفانه امروز برخي اثبات خود را در نفي ديگران ميبينند. يكي از تفاوتهاي ديپلماسي هستهاي دولت آقاي خاتمي با دولت آقاي احمدينژاد در پذيرش تعليق غنيسازي اورانيوم است. در آن زمان همه تلاشها براي اين بود كه پرونده ايران به شوراي امنيت نرود اما در اين دوره آقاي احمدينژاد اعلام كردند كه شوراي امنيت آخر دنيا نيست چرا شما تا اين حد از ارجاع پرونده به شوراي امنيت نگران بوديد؟ آنچه در دولت آقاي خاتمي رخ داد و ما همچنان نيز به آن معتقديم، اين بود كه لازم
است تكنولوژي هستهاي و انرژي صلحآميز داشته باشيم اما براي دستيابي به آن بايد مسيري طولاني و تدريجي را در نظام بينالملل طي كنيم تا بدون اينكه كشور در معرض خطر قرار گيرد منافع ملي ما از راه معقولي تامين شود و چيزي هم از دست ندهيم. معتقدم اگر سياستهاي آقاي خاتمي دنبال ميشد، حتماً امروز نيروگاه بوشهر به اتمام رسيده بود و ما صاحب نيروگاه شده بوديم و انرژي هستهاي توليد ميكرديم. ممكن است دولت بگويد كه مساله تاخير ساخت نيروگاه بوشهر ربطي به سياست هاي آنها ندارد اما قطعا ربط دارد چون قطعنامههاي صادر شده عليه ايران دليل اصلي تاخير ساخت نيروگاه بوشهر از سوي روسيه بوده است و آنها نخواستهاند كه در اين شرايط نيروگاه ما را راهاندازي كنند. بهنظر من دستيابي به غنيسازي و خروج از تعليق همچنان قابل مذاكره و در نهايت دستيافتني بود.
ما معتقد بوديم و هستيم كه دولت بوش در صدد است به هر بهانهاي نسبت به ايران تعرض داشته باشد و احتمال خطر از جانب آمريكا براي ما بسيار زياد است، لذا بايد محتاطانه عمل كنيم و بهگونهاي براي كشور برنامهريزي كنيم كه در آينده انرژي هستهاي داشته باشيم. داشتن انرژي هستهاي هم فقط به غنيسازي اورانيوم محدود نميشود، بلكه ما ميتوانيم ابتدا نيروگاه داشته باشيم و بعد در دورهاي چند ساله، شايد بين 5 تا 10 ساله، بيآنكه مورد فشار بيش از حد بهواسطه تحريمهاي پياپي قرار بگيريم، به مراحل بعدي انرژي هستهاي از جمله غنيسازي اورانيوم دست يابيم. اگرچه افتخار دولت جديد به افزايش تعداد سانتريفوژهاست اما بايد گفت كه در دولت قبل هم ما به مرحله سانتريفوژها دست يافته بوديم كه در اين دولت آن را توسعه دادهاند.
اما شرايط كنوني ما به آن وخامتي كه دولت قبل، در صورت ارائه پروندهمان به شوراي امنيت تصور ميكرد هم نيست و بهقول آقاي رئيسجمهور پرونده بسته شده است.
من معتقدم كه خيلي چيزها را از دست دادهايم اما به بركت نفت 70، 80 دلاري و امروز 90 دلاري ـ در مقايسه با دولت قبل كه قيمت نفت 25 دلار بود ـ آثار و تبعات منفي قطعنامهها كمتر در داخل كشور احساس شده است. متاسفانه در اين دولت در كوتاهمدت با تنشآفريني و عدم اعتماد به راهي كه در گذشته طي شد، پا در مسيري گذاشتهايم كه عاقبت آن مشخص نيست، در صورتي كه با روش دولت قبل با اطمينان به آينده ميتوانستيم به نتايج بيشتري برسيم. ضمن اينكه اعلام بازگشت پرونده هستهاي ايران از شوراي امنيت، نشان از بياطلاعي گويندگان آن به مسائل بينالملل دارد، چراكه پيش از اين آمريكا ميكوشيد همه كشورها را براي ارجاع پرونده ما به شوراي امنيت متقاعد كند اما در شرائط فعلي در صورتيكه همه كشورها هم بخواهند پرونده را از شوراي امنيت خارج كنند بايد تلاش كنند تا موافقت آمريكا را براي چنين كاري جلب كنند و قطعا آمريكا به اين زوديها به خروج پرونده ايران رضايت نمي دهد. در اين صورت ما عملا تصميمگيري در مورد پرونده هستهاي كشورمان را به آمريكا سپردهايم. طيف حاشيهنشين همواره منتقد رفتارهاي طيف حاكم در همه زمينهها از جمله ديپلماسي خارجي و هستهاي
بوده است، چه در دولت گذشته كه حاكمان امروز منتقد ديپلماسي هستهاي دولت آقاي خاتمي بودند و چه اكنون كه اصلاحطلبان منتقد ديپلماسي هستهاي دولت آقاي احمدينژاد هستند. اما اين انتقادها هيچگاه با پيشنهادي همراه نبوده است. شما در ازاي اين انتقاداتي كه مطرح ميكنيد چه پيشنهادي ارائه ميدهيد؟ اينگونه نبوده كه اصلاحطلبان هيچ پيشنهادي نداشته باشند. در زماني كه پرونده هستهاي در دست اصلاحطلبان بود، آن را براساس پيشنهادات خود پيش ميبردند و اگر همچنان در مسند امور بودند همان روش را ادامه ميدادند تا پرونده به شوراي امنيت نرود. به اين ترتيب از نظر حقوقي با اين محدوديتها مواجه نميشديم و در فضايي آرام تر دستيابي به انرژي هستهاي را دنبال ميكرديم. اما امروز شرايط كشور فرق كرده و اگر اصلاحطلبان در مسند امور قرار بگيرند بايد با توجه به شرايط جديد تصميم بگيرند. منظور من هم همين بود كه شما براساس شرايط موجود چه پيشنهادي براي پيشبرد اهداف هستهاي كشور داريد؟ الان اصلاحطلبها در موقعيتي نيستند كه بخواهند پيشنهاد دهند و فقط ميتوانند اشكالات سياست فعلي را بيان كنند. هرگاه كه بار ديگر در موضع تصميمگيري قرار بگيرند،
با توجه به واقعيتهاي روز ميتوانند طرح بدهند.
فرض كنيد كه بار ديگر در مسند امور قرار بگيريد. به عنوان دبيركل مشاركت و رئيس سابق كميسيون امنيت ملي آيا بار ديگر غنيسازي اورانيوم را تعليق ميكنيد؟
واقعيت هر زماني در تدوين سياست خارجي عامل تعيينكننده است. هر دولتي اگر امروز بخواهد مديريت بحث هستهاي را داشته باشد براساس واقعيتهاي امروز بايد طرحي بدهد. واقعيتهايي كه طبعا متفاوت از دو سال پيش است و تغيير كرده است. اما يك نكته را بايد مورد توجه قرار داد و آن اينكه ما در فاصله باقيمانده از دوره رياستجمهوري بوش به عنوان رئيس يك دولت كاملا ماجراجو كه عقل و منطق بر تصميماتش حاكم نيست، بايد تمامي تلاشمان را مصروف اين كنيم كه آنها با ما درگير نشوند. به عبارت ديگر لازم است بهگونهاي عمل كنيم كه اين دوره را بدون درگيري پشت سر بگذاريم. بهويژه اينكه چشمانداز آينده آمريكا حاكي از آن است كه تيم فعلي در انتخابات آتي رياستجمهوري بر سر كار ابقا نخواهد شد. به نظر شما تغيير مديريت آقاي لاريجاني در راس تيم هستهاي چه اثراتي ميتواند داشته باشد؟
اروپا به عنوان طرف مذاكره ما طي دوره آقاي احمدينژاد به اين نتيجه رسيده بود كه تنها كسي كه مذاكره با آن تا حدي منتج به نتيجه ميشود، همين آقاي لاريجاني است. تغيير ايشان از سوي جامعه بينالملل به معني تغيير موضع دولت ايران و سختتر شدن آن است. حذف لاريجاني كه چهرهاي قابل مذاكره از نظر اروپا بود، كار را پيچيدهتر ميكند. اگر چه اصلاحطلبان مذاكرات اخير ايران و آمريكا در موضوع عراق و شكست تابوي مذاكره با آمريكا را حاصل تلاش دولت اصلاحات خواندهاند آيا اين به معني اين است كه حاكميت، اعتمادي به اصلاحطلبان نداشت؟ كمااينكه آقاي حدادعادل هم به عنوان رئيس مجلس اعلام كردند كه مهم نيست مذاكره شود يا نشود مهم اين است كه چه كسي مذاكره كند. چرا اصلاحطلبان از كسب چنين اعتمادي بيبهرهاند؟ البته من نميدانم كه منظور شما از حاكميت كيست كه به اصلاحطلبان بياعتماد است. اما اگر بنا بود زماني براي مذاكره با آمريكا انتخاب شود تا نقطه شروعي در روابط ما و آمريكا باشد، بهترين زمان، آن وقتي بود كه آقاي خاتمي در سازمان ملل حضور يافت و كلينتون پاي سخنراني ايشان حضور يافت. آلبرايت هم در همان زمان موضعي شبيه به عذرخواهي نسبت به
سياستهاي خارجي آمريكا در قبال ايران اتخاذ كرد.
در آن زمان به هيچ وجه قضاوت افكار عمومي اين نبود كه ما از موضع پايين و از موضع ضعف با آمريكا وارد مذاكره شدهايم. چون خاتمي درآن زمان مورد توجه و اقبال گسترده در عرصه بينالملل بود و يك مقام رسمي آمريكا هم از ايران عذرخواهي كرده بود. اما در حال حاضر ما با چند قطعنامه عليه خودمان رو به رو هستيم و بسياري تحليلشان اين است كه آمريكا به سمت برخورد نظامي با ايران پيش ميرود. در مقايسه با موقعيتهاي قبلي اين موقعيت مناسبي براي مذاكره نيست. با وجود استقبال داخلي زياد از سخنراني آقاي احمدينژاد و مواضع ايشان در دانشگاه كلمبيا، شما در اظهارنظري آن را در راستاي منافع ملي ما ندانسته بوديد و حتي گفته بوديد كه اينگونه سخنان احتمال حمله به ايران را تقويت ميكند. چرا چنين نظري داريد؟ بهنظر من سخنراني احمدينژاد در كلمبيا هيچ نقطه موفقيتآميزي براي ما نبود. در حال حاضر همه دستگاههاي تبليغاتي براي بزرگ كردن كارهاي دولت هماهنگ هستند و سخنان و مواضع دولت را به عنوان شبه معجزه تبليغ ميكنند برخلاف دوره آقاي خاتمي كه صدا و سيما كمترين مطلب عليه دولت را بزرگ ميكرد! سخنان رئيسجمهور زماني در راستاي منافع ملي ما ميبود كه
افكار عمومي و در نتيجه مواضع دولت آمريكا را تحتتاثير قرار ميداد. اما در دانشگاه كلمبيا چنين نشد. البته نطق تند و بيتدبيري رئيس دانشگاه كلمبيا به نفع احمدينژاد شد و اگر آن نطق را نميكرد تاثير منفي سخنان رئيسجمهور بيشتر ميشد.
پاسخهاي آقاي احمدينژاد بهگونهاي نبود كه ابهامها نسبت به ايران را رفع كند و حقانيتي براي ما ثابت كند. اگر آن سخنان احتمال حمله عليه ايران را كمرنگ ميكرد، مي شد آن را مثبت ارزيابي كرد. اما برخي از موضعگيريهاي وي حتي منجر به افزايش تنش عليه ما شد. كما اينكه هيچ نظرسنجياي در داخل آمريكا نشان نداده است كه پس از آن سخنراني افكار عمومي آمريكا و يا افكار حاميان حمله به ايران و تشديد تنش عليه ايران، نسبت به كشور ما مثبتتر شده باشد و از سطح تنشها عليه ايران كاسته شده باشد.
متن کامل را در بخش گفتگو بخوانید.
دیدگاه تان را بنویسید