تحلیل:از ديكتاتوري آشكار تا استبداد پنهان

کد خبر: 42215

فواد صادقی در جدیدترین یادداشت خود آورده است:اکنون و در آغاز سال 2008 منطقه مملو از نظام های دیکتاتوری است ، برخی از این نظام ها مانند شیخ نشین های خلیج فارس یا اردن ،حتی زحمت پوشاندن لباسی امروزی را به حکومتهای استبدادی خود نمی دهند،اما در مصر ،جمهوری آذربایجان وپاکستان شاهد پادشاهانی در لباس روسای جمهور هستیم ،با این حال عملکرد پوتین در روسیه که نظامی به ظاهر دموکراتیک را به دیکتاتوری پنهان تبدیل کرده است این نگرانی را برای ما بوجود می آورد که همواره در تهدید تبدیل شدن به دیکتاتوری هستیم اما چگونه از این خطر رهایی یابیم؟

آگاهی:هرچند طي سال‌هاي اخير و با ظهور دولت‌هاي كارآمد غيردمكراتيك نظير چين، روايي نظام‌هاي دمكراتيك با چالش‌‌هاي جدي مواجه شده و حتي انديشمنداني نظير «فرانسيس فوكوياما» كه در پايان دهه 80 با طرح نظرياتي چون «پايان تاريخ»، مدل ليبرال ـ دمكراسي را مدينه فاضله جهاني قلمداد مي‌كردند، اكنون و در برابر چالش ناكارآمدي دولت‌هاي دمكراتيك و موفقيت نظام‌هاي شايسته‌سالار نظير دولت چين در حال تجديدنظر در ديدگاه‌هاي خود مي‌باشند، اما هنوز نظام‌هاي دمكراتيك برتري آشكاري بر نظام‌هاي استبدادي يا حكومت ديكتاتورها دارند. اين در حالي است كه در پايان دهه نخست قرن بيست‌ويكم نيز جهان يا دست‌كم خاورميانه، مملو از نظام‌هاي استبدادي است. هرچند برخي از اين نظام‌ها از حالت بسيط قرن بيستم صورتي پيچيده‌تر پيدا كرده‌اند. اما ماهيت ديكتاتوري و غلبه نظر يك فرد، يك خانواده و يا يك محفل بر رأي جامعه، با آراستن ظاهري دمكراتيك، قابل استتار نيست. در اين ميان نگرشي به همسايگان ايران نشان مي‌دهد كه كشور در ميان نسل‌هاي متفاوت از نظام استبدادي و ديكتاتوري عريان يا پوشيده قرار گرفته است، در اين ميان بررسي صورت‌هاي گوناگون نظام‌هاي استبدادي كه در ادامه مي‌آيد، مي‌تواند در آسيب‌شناسي ظهور استبداد مفيد باشد. 1ـ صورت نخست ديكتاتوري،‌ استبداد ناب و آشكار است، ديكتاتوري كه زحمت پوشيدن لباس امروزين را به خود نمي‌دهد،‌ حكومت‌هاي سلطنتي خانوادگي مصداق بارز اين نوع ديكتاتوري هستند كه سابقه‌اي چند هزار ساله در تمدن بشري دارند، در خاورميانه، به ويژه كشورهاي عربي نمونه‌هاي فراواني از اين نوع استبداد به چشم مي‌خورد. بزرگ‌ترين نظام استبدادي سلطنتي را مي‌توان در عربستان سعودي به عنوان قدرتمندترين و ثروتمندترين كشور عربي يافت و نمونه‌هاي كوچكتر آن در اردن و شيخ‌نشين‌هاي حاشيه خليج فارس به چشم مي‌‌خورند. هرچند اين رژيم‌هاي استبدادي طي دو د هه اخير در جهت ارتقاي كارآمدي و افزايش ثروت و قدرت ملي خود كوشيده‌اند، اما ماهيت استبدادي اين نظام‌‌ها از شكنندگي آنان در برابر امواج دمكراتيك نكاسته است، اما گرايش به افزايش توانمندي در برخي از اين كشورها موجب شده است تا با حكمراني چهره‌هاي كارآمد نظير اميرعبدالله در عربستان، ‌اين رژيم‌ها پايداري بيشتري نسبت به نظام‌هاي سلطنتي با ديكتاتوري ناكارآمد نظير پادشاهي اردن داشته باشند. ادامه مطلب را در آگاهی ببینید
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت