دورنمای سياست 87
سرمقاله کیهان-15 فروردین 87
سال 1387 از حيث تحولات مربوط به سياست داخلي و خارجي سالي پيچيده و پر حادثه خواهد بود. اگرچه تحولات امسال لزوما ادامه منطقي اتفاقاتي است كه در سال گذشته رخ داده و اساسا دليلي براي تصور يك گسست يا «چاله زماني» وجود ندارد، مي توان اينگونه فرض كرد كه امسال بر فضاي سياسي ايران حال و هوايي متفاوت حاكم خواهد بود. انبوهي از موضوعات به جا مانده از سال گذشته وجود دارد كه به طور طبيعي امسال هم با آنها رويارو خواهيم بود. اين موضوعات روي طيفي متنوع توزيع شده اند و گستره اي وسيع از مسائل از سياست و فرهنگ گرفته تا اقتصاد و امنيت ملي را در برمي گيرد. با اين حال بدون ترديد اين مسائل كهنه جامه هاي نو به تن خواهند كرد و صورت مسئله ها دوباره و چندباره بازنويسي خواهد شد تا با شرايط جديد وفق پيدا كند، اگرچه در عين حال كه مسائل جديد به وجود مي آيند و مسائل قبلي بازتعريف مي شوند بسيار بعيد است بازيگران عمده جديدي ظهور كنند و بازيگران صحنه سياست در ايران به احتمال بسيار قوي همان ها خواهند بود كه در سال 86 بازي سياست را به پيش بردند. احتمال تغيير وزن و جابجا شدن رده بندي ها البته منتفي نيست اگرچه يك سال براي وقوع تحولات اساسي در اين حوزه هم زمان اندكي است. تحولات جهاني هم مثل هميشه بر فرايندهاي داخلي در ايران تاثير خواهد گذاشت همچنانكه اصول سياست خارجي در ايران -باز مثل بسياري ديگر از مناطق جهان- ادامه منطقي سياست داخلي و روندهاي حاكم بر آن خواهد بود. اين احتمال بسيار جدي است كه نوع و مسير حركت در فضاي سياسي داخل ايران به طرح مسائلي جديد در صحنه بين المللي بينجامد اما اين احتمال كه جامعه بين المللي به جز مسائل موجود بتواند مسئله مهم جديدي را وارد پرونده روابط ايران با دنياي خارج كند، چندان قوي نيست. مسائل ايران با دنياي خارج همان مسائل پيشين باقي خواهد ماند اما وزن عوامل تاثيرگذار بر سرنوشت هر مسئله و خصوصا نقش هاي بازيگران مسلما متحول خواهد شد. تحولات سال آينده بدون شك از يك الگوي خطي تبعيت نخواهد كرد اما آنقدرها هم بي ضابطه و تصادفي نخواهد بود كه نتوان خطوط اصلي آن را از هم اكنون حدس زد. نخستين رويداد مهم كه چند ماه نخست سال 87 بيش از هرچيز متاثر از آن خواهد بود، انتخابات مجلس هشتم است. اگرچه انتخابات مجلس اكنون ديگر رويدادي مربوط به گذشته محسوب مي شود اما برگزاري دور دوم آن در روز ششم ارديبهشت و بعد شكل بندي سازمان دروني مجلس بويژه هيئت رئيسه و كميسيون ها حرف و حديث هاي بسيار به دنبال خواهد داشت. اصولگرايان در شرايطي كه رقابت نفس گير دور اول را برده اند با اعتماد به نفس بيشتري وارد دور دوم خواهند شد ضمن اينكه هيچ نشانه اي از اين امر وجود ندارد كه ذائقه سياسي انتخاب كنندگان در فاصله زماني نه چندان بلند ميان مراحل اول و دوم انتخابات به نحو اساسي تغيير خواهد كرد. از آنجا كه امكان وقوع معجزه در اينگونه موارد بسيار اندك است مي توان پيش بيني كرد گرايش عمومي به اصولگرايان در دور دوم هم ادامه خواهد يافت. دور دوم انتخابات مسلما نمي تواند تركيب سياسي مجلس هشتم را كه اكثريت آن در اختيار اصولگرايان است تغيير دهد اما اين احتمال وجود دارد كه نمايندگان تازه وارد در دور دوم بر تنوع فراكسيوني مجلس بيفزايند. از ميان كميسيون ها و هيئت رييسه البته سرنوشت دومي بسيار مهم تر است. گزينه هاي موجود براي رياست مجلس هشتم به عدد انگشت هاي يك دست هم نمي رسند اما به هيچ وجه نمي توان از هم اكنون درباره احتمال رياست يك فرد خاص پيش بيني ارائه داد. تنها نكته قابل تاكيد اين است كه اكثريت اصولگراي مجلس هشتم بي ترديد حين تصميم گيري درباره اين موضوعات نكته اصلي موجود در فرمايشات رهبر معظم انقلاب درباره مجلس هشتم يعني لزوم همراهي مجلس با دولت به منظور تداوم خدمت رساني به مردم را در نظر خواهند داشت و در مرحله بعد بايد ديد مجلس و دولت اصولگرا در اين يك سال حساس با چه تدابيري سراغ برخي مشكلات ريشه دار اقتصادي در كشور خواهند رفت و چگونه در اين عرصه به «نوآوري» خواهند پرداخت. پس از تعيين تكليف مجلس هشتم هيچ نيرويي نخواهد توانست از آغاز زمزمه هاي انتخابات رياست جمهوري در فضاي داخل ايران جلوگيري كند. اين زمزمه ها به تدريج آغاز خواهد شد و به سرعت همه صداهاي حاشيه اي در فضاي سياسي ايران را به حاشيه خواهد راند. در ميان اصلاح طلبان تلاش هاي وسيعي براي به ميدان آوردن سيد محمد خاتمي آغاز خواهد شد و در واقع بايد گفت از هم اكنون آغاز شده است. درست است كه آزمون استفاده از نام خاتمي در انتخابات مجلس هشتم نتايج چندان مطلوبي به دنبال نداشت، اما واضح است كه برخي اصلاح طلبان -با وجود اينكه هيچ اعتقادي به مشي خاتمي ندارد و قبلا اين موضوع را به صراحت اعلام كرده اند- حركت پشت سر او را تنها راه دستيابي مجدد به قدرت مي بينند. حزب اعتماد ملي هم به احتمال قوي رويه مستقل خود را ادامه خواهد داد و كانديداي مستقلي در انتخابات رياست جمهوري آتي خواهد داشت. در اين باره كه طيف موسوم به توسعه گرا -كه خود را نه اصلاح طلب مي داند و نه اصولگرا- به چه شكل در انتخابات رياست جمهوري دهم حضور خواهد داشت هنوز نمي توان ديدگاه روشني ارائه داد. در اين سو، در ميان اصولگرايان اين احتمال بسيار قوي است كه پس از يك مرحله دشوار كش و قوس بتوانند به اجماعي در صحنه انتخابات دهم دست پيدا كنند. جزئيات اين موضوع مفصل تر از آن است كه بتوان در اينجا به آن پرداخت. صرف نظر از تحركات جناح هاي داخلي، درباره انتخابات رياست جمهوري البته يك نكته بسيار مهم ديگر هم هست كه بايد به طور خاص به آن توجه كرد و آن سعي عميق، تلاش بي سابقه و سرمايه گذاري وسيعي است كه بي ترديد غربي ها و در راس آنها امريكا براي تاثيرگذاري بر فضاي انتخابات آينده در ايران انجام خواهد داد. اگرچه امريكايي ها همواره از اين تلاش ها نتيجه عكس گرفته اند ولي هيچ علامتي از اينكه مجددا قصد ورود به همان بازي صدبار شكست خورده را نداشته باشند، در كار نيست و بلكه علائم واضحي برخلاف آن وجود دارد. در عرصه اي ديگر، پرونده هسته اي ايران اگرچه به طور كلي در قوس نزول قرار دارد اما در سال جديد هم همچنان در صدر موضوعات موجود در روابط خارجي ايران قرار خواهد داشت. پس از صدور قطعنامه 1803 آنگونه كه جامعه تحليل درون ايالات متحده معتقدند ظرفيت دولت فعلي امريكا براي تدارك قطعنامه اي ديگر عليه ايران در شوراي امنيت ديگر به سر آمده و دو لت فعلي بايد به لفاظي بسنده كند تا جانشينانش كه باشند و چگونه عمل كنند. با اين حال نوعي روند مذاكراتي ادامه خواهد يافت. اكنون غربي ها ادعا مي كنند مشكلي با انجام مذاكرات با ايران ندارند و منتظرند تاببينند پاسخ ايران به پيشنهاد انجام دور جديد مذاكرات چه خواهد بود. شكست استراتژي مذاكراتي چماق و هويج در مقابل ايران اگرچه مدت هاست نمايان شده اما بعيد است امسال هم غربي ها قادر به يك بازنگري استراتژيك جدي در اين زمينه باشند و همانطور كه خودشان گفته اند دوباره به دنبال ارائه بسته اي جديد از مشوق ها به ايران هستند كه البته مسلما مورد پذيرش قرار نخواهد گرفت. از سوي ديگر اين بسيار مهم است كه روند مذكرات ايران و آژانس درباره چارچوب كاري توافق شده چگونه پيش برود. حل شدن آنچه در مداليته به عنوان موضوع بحث از جانب ايران پذيرفته شده بود دورنماي اين همكاري ها را بسيار روشن كرده است و حالا بايد ديد آيا آژانس خواهد توانست خود را از فشارهاي سياسي سنگيني كه به منظور تداوم مسير بهانه جويي عليه ايران به آن وارد مي شود، رها كند يا خير. به جز پرونده هسته اي بقيه عرصه هاي سياست خارجي ايران هم پرماجرا خواهد بود. توان تحرك امريكايي در صحنه بين المللي امريكايي ها همينطور كه به ماه نوامبر - موعد انتخابات رياست جمهوري- نزديك مي شوند تحليل خواهد رفت و امكان اتخاذ تصميمات بزرگ تقريبا به صفر ميل خواهد نمود. اگرچه تا آنجا كه به ايران مربوط مي شود تفاوت چنداني ميان اين يا آن كانديداي انتخابات رياست جمهوري امريكا وجود ندارد اما مسلما فرو رفتن امريكا در مباحثات انتخاباتي فرصت بزرگي است كه ايران بايد حداكثر استفاده را از آن ببرد. در منطقه نيز رشد نفوذ و قدرت ايران فزوني خواهد گرفت و بلكه شتابي قابل توجه خواهد يافت. ايران در غياب رقيبان قدرتمند روز به روز بيشتر قادر خواهد بود كه به پي گيري منافع مشترك جهان اسلام و ملت هاي منطقه بپردازد. دشمنان ايران برگ هاي بسيار اندكي در اختيار دارند در حالي كه سال 87 پر از فضاهاي مانور و ظرفيت هاي اعمال اقتدار براي ايران است.
دیدگاه تان را بنویسید