احياي عقل سياسي
دکتر محمد جواد غلامرضا کاشی می نویسد:
از اوايل دهه هشتاد به اين سو، همه به تدريج مرزهاي منازعه سياسي را از داخل فراتر بردند. اين ماجرا به احمدي نژاد رئيس جمهور ايران محدود نيست، كه ميگويد اول جهان را سامان خواهيم بخشيد و پس از آن به حل مشكلات داخلي خواهيم انديشيد اين الگوي تفكر پيش از او سابقه داشت. زماني كه آمريكا ايران را در محور شرارت قرار داد، نيروهاي نظامي آمريكايي در منطقه حضور يافتند و افغانستان و عراق به اشغال آمريكاييها در امدند، مجموعهاي از نيروهاي سياسي در داخل به اين نتيجه رسيدند كه چك و جانه زدنهاي داخلي و حركتهاي ميليمتري در داخل نتيجهاي نخواهد داد. جهان پس از يازدهم سپتامبر سمت و سوي ديگري اتخاد كرده است و به زودي همه چيز با سرعت و شتاب دگرگون خواهد شد. ذهنيت سياسي در ايران يكباره از محدوده تنگ داخلي به عرصههاي گشوده بين المللي توسع يافت. كساني در ايران گفتند كه آمريكاييها دنبال آلترناتيو ميگردند پس يكباره تنور منازعه سياسي را داغ و داغ و داغتر كردند چرا كه اين بار به جاي ملاحظه استعداد و ظرفيتهاي داخلي به ناظران بين المللي نظر داشتند. اما بازي يكسوي ديگر هم داشت. كساني نيز در آنسوي صحنه، قواعد متعارف را كنار گذاشتند و به قول خودشان فرمان را كندند و با طنيني راديكال در صحنه حضور يافتند. در عرصه جهاني شاخ و شانه كشيدند و آمريكاييها را به منازعه فراخواندند. اما آنها نيز تنها ميخواستند طرف اصلي و تعيين كننده در ايران را به آمريكاييها معرفي كنند. پنج سال از آن زمان ميگذرد. در عرصه بين المللي نه آنها كه در صدد معرفي آلترناتيو بودند از راديكاليسم خود طرفي بستند نه آنها كه در صدد معرفي طرف صاحب قدرت در ايران بودند، توانستند چيزي را حل كنند. ماجرا به يك ماجراي فرسايشي بي پايان بدل شده است. هنوز كه هنوز است احتمال حمله آمريكا به صفر نرسيده است. فشارهاي اقتصادي نيز پيامدهاي ناگوار خود را هر روز بيش از پيش آشكار ميكند. تداوم اين فشارهاي رواني و اقتصادي، مشخصات صحنه را همچنان مثل سابق حفظ كرده است. به همين جهت تعليق صحنه سياسي همچنان تداوم دارد. اما اين ماجرا تا كنون چه پيامدي براي ما به همراه آورده است؟ نيروهاي سياسي در داخل به كلي اعتماد به يكديگر را از دست دادهاند به طوري كه به هيچ روي نميتوان به فرايند دمكراتي سازي مناسبات سياسي، به روال پيشين دل بست. دريچههاي گفتگو ميان نيروهاي سياسي در داخل تقريباً مسدود شده است. بسيج سياسي براي هيچ نيروي سياسي امكان پذير نيست. عقلانيت از عرصه سياسي رخت بربسته است. شتاب شگفت انگيز رشد قيمتها نشانه از دست رفتن كنترل اوضاع اقتصادي است، اما ماجرا از اين حد گستردهتر است، به نظر ميرسد كنترل همه چيز به تدريج از دست ميرود. حاصل به پايان نزديك شدن همان ذخيره حداقلي عقلانيت در عرصه سياسي ايران بوده است. عرصه سياست از مرزهاي داخلي به عرصه بين المللي و منطقهاي فراتر رفت، اما براي هيچ يك از طرفين منازعه فراتر بردن مرزهاي سياست از داخل به خارچ حاصلي در برنداشت. گويي كم كم كساني كه به اميدهاي گزاف به بيرون خانه رفته بودند اينك به تدريج به خانه بازميگردند اما خانه را چندان آشفته مييابند كه مجالي براي سكونت به روال پيشين نيست. آشفتگي خانه، كساني را تحريك ميكند دوباره به بيرون فرار كنند و با داغ كردن تنور منازعات در صحنه بين المللي، اولويت صحنه داخلي را به عهده تعويق يبافكنند. افقهاي كنش ساسي در داخل تيره شده است. تيرگي افق در عرصه عمومي، با تيرگي افقها در عرصه خصوصي نيز همراه ميشود. نوسان لحظه به لحظه قيمتها براي مردم به معناي تيرگي افق زندگي خصوصي است. همانطور كه نيروهاي سياسي فاقد قدرت تحليل از چند و چون تحولات سياسياند، مردم نيز فاقد قدرت پيش بيني چند و چون زندگي روزانه خود شدهاند. بيرون رفتن عرصه منازعه سياسي از داخل به خارج، بازيگران اصيل را سوژههاي منفعل و تماشاگر صحنه سياسي بدل كرده است. تماشاگران خسته از ركود صحنه كسل ميشوند و چندان ملول و خسته كه تنها به پايان ميانديشند نه نحوه پايان يابي ماجرا. صحنه سياسي ايران در يك تعويق طاقت فرسا به سر ميبرد و همه چيز را ميفرسايد. نشانه اين فرسايش ويرانگر، كوتولههايي هستند كه صحنه سياسي ايران را اشغال كردهاند. فرايند حذف ژنرالها در عرصه سياسي از زمان انقلاب تا كنون تداوم يافته است. امروز گويي ژنزالي در صحنه باقي نمانده است. ميدان به دست سربازها افتاده است. سربازها همه چيز را به هم ميزنند و آينده خود را در تخريب همه چيز مييابند. صفبنديهاي تازهاي كه هدف از آن نشاط در عرصه سياسي در داخل و بازگشت عقلانيت به صحنه سياسي است، امر عاجل امروز ايران است. اينك از همه چيز به نفع عقلانيت و بازگشت عقل به عرصه سياست بايد گذشت. و اين ميسر نيست، مگر به بركت گفتگو ميان جناحها، شخصيتها و مواضع گوناگون سياسي. در موقعيتهايي اينچنين اگر مياندار مصلحت انديشي يافت نشود تا ظرفيتهاي سياسي اين كشور را حتي الامكان در خدمت اصلاح وضع موجود قرار دهد، چشماندازهاي پيش رو بسيار وحشتانگيزند. به مياندار مصلحت انديشي نيازمنديم تا بتواند ميداني براي گفتگو ميان نيروهاي گوناگون سياسي اين كشور فراهم كند. بر فضاي كور كينه جويي و انتقام و فرصت طلبيهاي بي مهار امروزي نقطه پاياني بگذارد
دیدگاه تان را بنویسید