تاجيك: شكاف دولت و مردم دوباره سر باز كرده
اين استاد دانشگاه با اشاره به برخي نظرسنجيها و تحقيقات معتبر اظهار كرد: آمار و ارقام تحقيقات معتبري كه در يكي دو دهه اخير در جامعه ما انجام شده است، نشان ميدهد كه هرچه از انقلاب و خصوصا دوران جنگ فاصله گرفتهايم، به نظر ميرسد شكاف دولت و مردم دوباره سر باز كرده است.
ايسنا: رييس سابق مركز بررسيهاي استراتژيك رياست جمهوري گفت: برخي افراد درشرايط كنوني برخي از واژگان اصيل را در فضاي ديگري استفاده ميكنند، ولي مهر گفتمان امام(ره) را بر آن ميزنند. دكتر محمدرضا تاجيك طي سخناني در همايش « دولت، نظام اداري و چشمانداز» با تشبيه رابطه حاكميت و حكومت به رابطه بين آيات محكم و آيات متشابه قرآن اظهار كرد: به اين ترتيب همانطور كه آيات متشابه، معنا و مفهوم خود را در پرتو ايات محكم پيدا ميكنند، رابطه حاكميت و حكومت نيز از چنين وضعيتي برخوردار است. وي با بيان اينكه " اگر حاكميتي وجود نداشته باشد، حكومت هم بيمعنا ميشود" افزود: حكومتها آمد و رفت دارند و تحت عنوان گفتمانهاي مختلف بروز ميكنند، ولي حاكميتها از يك ثبات برخوردار هستند. حكومتها در تابلوي واقعيت معنا پيدا ميكنند و حاكميتها در تابلوي حقيقت معنا مييابند. به تعبير ديگر، حضرت علي(ع) در آن چند سالي كه خانهنشين بود حاكميت داشت، ولي حكومت نداشت. وي افزود: اگرچه ما همچنان با واژگان مسلط دوران انقلاب سخن ميگوييم و به حكم آرمانهاي انقلاب رابطه خود را با مردم مشخص ميكنيم و اگرچه خود را سخنگوي امام(ره) تلقي ميكنيم ولي به نظر من در شرايط كنوني، تمام واژگان گفتمان مسلط انقلاب به نوعي در حال غسل تعميد دادن هستند و با معناي ديگري به كار ميروند و فرسنگها با آنچه در ذهن امام بود فاصله دارد. اين عضو مركز تحقيقات و استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام ادامه داد: امام(ره) در جامعه ما در طول 14 قرن پس از اسلام، تنها پديد آورنده گفتمان هژمونيك است. يعني گفتماني كه قابليت نشر و رسوخ در سطوح مختلف جامعه را دارد و ميتواند به مثابه يك تئوري و راهنماي عمل فردي و اجتماعي در ساحتهاي مختلف ايفاي نقش كند. امام يك نوع نظام دانايي و هنجاري خاص را با خود به ارمغان ميآورد كه دقيقا در ميانه و وسط است. امام ديدگاههاي مرسوم فلسفي غرب را واسازي ميكند و در ميانه دوانگاريهاي نهان ميايستد و با تمام معناي سياسي كلمه، «طريق الوسطي» را انتخاب ميكند و نيز قدرت را در عرفان عجين ميكند و نشان ميدهد كه عرفان ميتواند انسانها را به سوژه اصلي خود تبديل كند. اين يكي از وجوه ژرف امام است كه كمتر به آن پرداختهايم. تاجيك با بيان اينكه " امام دوگانگي مشروعيت و مقبوليت را از بين ميبرد و ميگويد نميتوان از راي مردم عبور كرد و به جاي آنها سخن گفت" تصريح كرد: بدين ترتيب امام مردم را ناظر و كنترل كننده حكومت قرار ميدهد و مسووليت و كارآمدي را در كنار هم مينشاند. امام آزادي و استقلال، آزادي و دين، جمال و كمال و همچنين انديشه و عمل را كنار هم نشاند. برخي از روشنفكران ما سر از عالم مدرن در ميآورند و برخي هم به سنت مراجعه ميكنند، ولي امام اين دوانگاري را از بين ميبرد و سنت و مدرنيسم را كنار هم مينشاند و با انديشه جمهوري اسلامي به خوبي اين مساله را نشان ميدهد. وي يادآور شد: امام كه يك مرجع تقليد بود و فشارهايي از حوزه علميه قم به ايشان ميآوردند، با تمام فضايي كه در آن زمان وجود داشت هوشياري خود را نشان داد و «جمهوري اسلامي» را اعلام كرد. آنچه به نام حاكميت شكل گرفت در چنين فضايي بود و بايد ديد كه حكومتهاي پس از انقلاب تا چه اندازه به هنجارهاي اين گفتمان نزديك بودند و تا چه حد فاصله گرفتهاند. اين استاد دانشگاه با اشاره به برخي نظرسنجيها و تحقيقات معتبر اظهار كرد: آمار و ارقام تحقيقات معتبري كه در يكي دو دهه اخير در جامعه ما انجام شده است، نشان ميدهد كه هرچه از انقلاب و خصوصا دوران جنگ فاصله گرفتهايم، به نظر ميرسد شكاف دولت و مردم دوباره سر باز كرده است. وي اضافه كرد: بسياري از مردم نسبت به كنشها و تصميمات حكومت و دولت - ملت با ديد ترديد نگاه ميكنند، نه صرفا از اين باب كه اين تصميمها كارآمد هستند يا خير. يا از اين باب كه اين تصميمها ميتواند گرهاي از مشكلاتشان بگشايد، بلكه از اين باب كه چهقدر با هنجارهاي گفتمان مسلط انقلاب انطباق دارند. تاجيك با بيان اينكه " سياست راستيني كه امام(ره) مطرح كرد اين بود كه به گروههاي مختلف مجال سياستورزي ميدهد و آستانه دگرپذيري و رقابت آن بالاست" اظهار كرد: در طول تاريخ كمتر با چنين شرايطي مواجه بوديم و آستانه دگرسازي به شدت بالا رفته است تا جايي كه خوديهاي انقلاب هم به عنوان «دگر» تعبير ميشوند و هيچ خودياي نميتواند به خودي بودنش مطمئن باشد. هر روز از متن خوديها كاسته شده و به حاشيه «دگر»ها اضافه ميشود و به جايي ميرسد كه انسان خود را در آيينه به عنوان «دگر» خود ميبيند؛ در صورتي كه حضرت امام (ره) تمايز ميان حتي روحانيت را ميپذيرد و اينكه گروههايي در ميان روحانيون متفاوت بيانديشند را ميپذيرد. وي ادامه داد: امام از چنان توانايي برخوردار است كه گفتمان اسلامي را از درون به جوشش وا ميدارد و چنان غناي مفهومي ايجاد ميكند كه حتي گروههاي غيرديني هم ذيل آن قرار بگيرند. امام گفتماني با چنين ژرفايي را مطرح ميكند كه گفتمانهاي ديگر در آن مستحيل ميشوند و در حاشيه آن قرار ميگيرند و نياز به حذف و طرد ندارند. وي با بيان اينكه " كساني كه افق و حدود گفتمانيشان تنگ و باريك است حذف و طرد ميكنند" افزود: كساني كه امكان توليد، بازتوليد و ايجاد گفتمان ندارند به حذف و طرد رو ميآورند و دقيقا ميبينيم در شرايطي قرار ميگيريم كه اگر در اين فضاي تنگ و باريك صداها پژواك پيدا نكنند به عنوان دگر تعريف شده و در حاشيه قرار ميگيرند و مهم نيست كه چه فردي باشد. حتي يار غار امام هم اگر باشد صداي ناآشنا و غيرخودي تلقي و به حاشيه رانده ميشود. وي با بيان اين اعتقاد كه " سياست ديگر عرصه رقابت نيست بلكه عرصه بازيگري يك بازيگر بهتر است" تصريح كرد: اين اوضاع موجب شده است كه در شرايطي كنوني بسياري نسبت به آينده ترديد ميكنند و برخي هم بر اين فرض تكيه ميكنند كه بايد ميان دين و سياست فاصله برقرار كرد و برخي ديگر نيز زيست در اين جهان را براي خود مشكل يا غيرممكن ميبينند و به رخت بربستن و مهاجرت از اين فضا و مرز و بوم و اقامت در جاي ديگر فكر ميكنند. تاجيك اضافه كرد: بسياري از آمارها نشان ميدهد بين آنچه كه امروز در دهه سوم انقلاب در عرصه آزادي بيان و انديشه وجود دارد با آنچه كه در دهه اول انقلاب وجود داشت، فاصله زيادي وجود دارد.
دیدگاه تان را بنویسید