افزایش قیمتها و رفتار دولت

کد خبر: 55176

منبع: سایت امید

در ماه های ابتدایی سال 87 مسوولين امر هر چند به شیوه های مختلف سعي داشتند گراني را مهارکنند و بر وضعيت آكنده از آشوب فايق آيند و با سخناني نظير پر بودن انبارها و نبود هيچ جاي نگراني از التهابات موجود بكاهند ليكن بازار بدليل عدم اطمینان به سیاست هایی از این دست نتوانست آن گونه كه مورد انتظار سياستگذاران اقتصادي بود برگشت به عقب داشته باشد. بحران گراني درحالي كالاهاي مصرفي را يكي‌يكي دربرمي‌گيرد كه عموم كالاهايي كه در بحران فرو مي‌روند ديگر از شرايط گراني خارج نمي‌شوند به‌طوري كه گراني آنها رفته‌رفته به اتفاقي طبيعي بدل مي‌شود. پس از آنكه برنج با افزايش حدود 200 درصدي قيمت، نشان داد كه مي‌تواند تيتر اول روزنامه ها و جرايد كشور قرار گيرد كالاهاي ديگر نظير قند و شكر، چاي، ماكاروني و پودر شوينده نيز اين مسير را در پيش گرفته‌اند تا آنها نيز مورد توجه خاص و عام قرار گيرند. اين افزايش قيمت از يك جهش ناگهاني و غير طبيعي صورت گرفته بود. قيمت محصولات مذكور كاهش يافت ولي با قيمتهاي اوليه تفاوت محسوسي داشت. همانطوري كه در ادبيات اقتصادي به چسبندگي قيمتها(قیمت ها بعد از افزایش به حالت اولیه بر نمی گردند) اشاره شده است در صورتي كه قيمتها افزايش يابند با اتخاذ سياست تجاري نظير واردات مي توان آنرا كنترل و تا حدودي آنهم بصورت جزيي كاهش داد اما اين افزايش قيمت ايجاد شده از بين نمي رود. در اين بين براي عادي نشان دادن وضعيت کشور و همترازي شرایط ايران با ساير كشورها و نبود كاستي در تصميمات اقتصادي موضوع تورم جهانی مساله خشكسالي و كاهش ميزان بارندگي و به تبع آن كاهش ميزان عرضه جهاني به عنوان مهمترين مساله افزايش قيمتها مطرح شد. در اين راستا ذكر برخي از نكات ضروري به نظر مي رسد: 1) افزایش قیمت کالایی نظیر پودر شوینده که دولت آنرا از سبد حمایتی خارج کرده و از پرداخت یارانه این کالا به کارخانجات تولیدی جهت هدفمندی یارانه ها خودداری نموده است دور از انتظار نیست. اما در مورد کالاهایی نظیر قند و شکر و ماکارونی که در چرخه تولید تا توزیع آنها تغیرات خاصی روی نداده است وضعیت متفاوت است و قابل قیاس با پودر شوینده نیست. قند و شكري كه در سال گذشته به دليل افزايش بي رويه واردات و تعطيلي كارخانجات داخلي به عنوان يكي از مهمترين محورهاي استيضاح وزير بازرگاني قلمداد مي شد پس از گذشت کمتر از سه ماه افزايش قيمت آن سوال برانگیز است. 2) با افزایش قیمت نه تنها ميزان مصرف کالا های مذکور كاهش نيافت بلكه مصرف كنندگان با هجوم به مغازه ها و واحدهاي صنفي مقادير بيشتري را خريداري نموده و قانون تقاضا را كه مقدار تقاضا با قيمت رابطه معكوس دارد نفي نمودند. این موضوع از دو جنبه قابل بررسی است. الف) محصولات یاد شده بدلیل اینکه مرتفع کننده نیازهای ضروری محسوب می شوند افزایش قیمت تاثیرات چندانی بر میزان تقاضای آنان ندارد. ب) هجوم افراد برای خرید مقادیر قابل توجه را می توان به ترس از آینده به علت کمیابی و افزایش بیشتر قیمت نسبت داد. 3) واقعيت این است كه افراد يك ناامني و نبود ثبات و آرامش را در برآورده شدن نيازهاي اوليه خود احساس مي كنند. كوتاهي دولت در نقش و وظايف خود زمينه ساز برخي از عكس العملها و رفتار اقتصادي افراد مي شود كه حتي با ابتدايي ترين محاسبات نيز ناسازگار و در تناقض است. خانواري كه در طول يك سال ميزان محدودي چاي مصرف مي كند با بوجود آمدن بحران و افزايش قيمت اين كالا بدليل نبود اطمينان تقاضاي خود را به چند برابر افزايش مي دهد. 4) دلالان و واسطه ها همانند ساير عوامل اقتصادي در بازار بدنبال كسب حداكثر سود مي باشند. بنابراين عوامل مذكور به دنبال فرصت مناسب در راستاي منافع شخصي خود مي باشند. هرچه فضا از بي ثباتي بيشتري برخوردار باشد قطعاً واسطه ها سود بالاتري را کسب می کنند. دولت بايد تصميماتي را اتخاذ نمايد كه دامنه مذكور محدودتر و ميزان رانت براي عاملين ياد شده كمتر شود. عامل واسطه ها و محتكرين به عنوان يكي ديگر از دلايل گراني نه تنها از نقصهاي دولت نمي كاهد بلكه سياستهاي بي ثبات دولت زمينه را براي گسترش فعاليتهاي واسطه اي و دلالي فراهم مي نمايد. دليل افزايش فعاليت واسطه ها نبود شرايط مناسب در بخشهاي ديگر اقتصادي از جمله ريسك و بازدهي كم و ... است كه آنهم از تصميمات اقتصادي دولت ناشي مي شود از سويي ديگر موضوع گرانفروشي به ضعف نظارت دولت و نبود قوانين مناسب برمي گردد. 5) مهمترین دلایل مطرح شده از سوی سوی دولت در بی ثباتی بازار به تحولات بین المللی و حوادث طبیعی نظیر افزایش قيمتهاي جهاني، کاهش بارندگی و پدیده خشكسالي و ... خلاصه می شود. در اين صورت دولت خود را مبرا و فاقد هر گونه كاستي و ناكارامدي مي داند. اما از طرف ديگر جايگاه تنظيم بازار و دیوانسالاری گسترده كه در اين زمينه بوجود آمده است چگونه مي تواند توجيه داشته باشد. اگر قرار است گراني محصول مديريت پنهان و قدرت مافيائي و بحرانهاي بين المللي در بازار تلقي شود نقش تنظيم بازار را در كجا مي توان مشاهده نمود. تنظيم بازاري كه بايد وضعيت موجود را بررسي و با توجه به شرايط و عوامل تاثيرگذار در متغيرهاي اقتصادي براي آينده برنامه ريزي نمايد، چگونه مي تواند نقش خود را در گراني محصولات غذايي ناديده گرفته و همه حوادث اخير را به تنشهاي بازارهاي بين المللي و حوادث طبيعي نسبت دهد. 6) هرچند كه خشكسالي بر روي كاهش عرضه محصولات غذايي موثر و آثار آن در قيمتها منعكس مي شود. ليكن اين امر نبايد به گونه اي بهره برداري گردد كه خشكسالي و كاهش بارندگي به عنوان مهمترين عامل گراني شناخته شود. در اين صورت نقش حوادث طبيعي بر تعيين شاخص هاي اقتصادي مهمتر از تصميمات دولت خواهد بود. آنچه كه در اين مورد مي توان به آن اشاره نمود اين است كه سازمانها و دستگاههاي اجرايي تحت اختيار دولت ( سازمان هواشناسي و وزارت جهاد كشاورزي) نسبت به متغيرهاي مهمي نظير ميزان بارندگي آگاهي داشته اند و با علم به اينكه در برخي از محصولات غذايي كشور به واردات نيازمند است بايد در سال گذشته برنامه ريزي در اين زمينه صورت مي گرفت. اين مساله نشان دهنده بي برنامه¬گي دولت و عدم اتخاذ سياستهاي اقتصادي بر پايه آمار و اطلاعات صحيح مي باشد. 7) هدفمند نمودن يارانه ها و حمايت از اقشار آسيب پذير همواره يكي از اولويتهاي مهم دولتها محسوب مي شود. ليكن در حال حاضر این سیاست ها بدليل گراني مواد غذايي به نفع دهكهاي بالاي درآمدي صورت پذيرفته است. چرا كه سهم مواد خوراكي از درآمد در دهكهاي پايين درآمدي نسبت به طبقات ثروتمند جامعه بيشتر و با افزايش قيمت مواد غذايي درآمد بيشتري از گروههاي پايين درآمدي به خريد محصولات مذكور تخصيص مي يابد. بر اساس نتايج بررسي بودجه خانوار سهم هزينة گروه خوراكي‌ها براي دهك اول درآمدي معادل 29 درصد از كل هزينه‌هاي دهك مذكور مي‌باشد، در حاليكه اين رقم براي دهكهاي بالاي درآمدي حدود 16 درصد است. به بيان ديگر دهكهاي پايين درآمدي از افزايش قيمت خوراكي‌ها بدليل وجود سهم قابل ملاحظه‌ اين اقلام در سبد مصرفي، نسبت به ساير دهكها بيشتر دچار آسيب خواهند شد. بنابراين بحران موجود در كشور علاوه بر گسترش فقر، مشكلات اجتماعي- امنيتي بسياري بوجود مي‌آورد و بايد در اولويت كارهاي دولت براي رسيدگي قرار گيرد.
لینک مطلب
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت