مذاكرات هستهای به تفاهم ميانجامد
گفتگو با هوشنگ امیر احمدی
همشهری: هوشنگ اميراحمدي، اگرچه در وبسايت شخصياش، خود را «بنيانگذار و رئيس شوراي آمريكاييان و ايرانيان» معرفي ميكند و ميگويد كه همه تلاشش بر آن است كه درك مقابل مردم ايران و ايالات متحده را نسبت به يكديگر بهبود بخشد اما در ادبيات سياسي سالهاي گذشته كشور ما، به دلال رابطه ايران و آمريكا اشتهار دارد. حضور دوباره او (كه نزديك به 4 دهه است در آمريكا، زندگي، تحصيل و تدريس كرده) در تهران در حالي كه موضوع گشايش دفتر حافظ منافع آمريكا در ايران بحث روز است، در اولين نگاه اين گمانه را تقويت ميكند كه او پيامي از واشنگتن براي تهران آورده است. اما رئيس انجمن دوستي ايران و آمريكا تلويحاً به رد اين موضوع ميپردازد و در عين حال حاضر نميشود به صراحت بگويد چطور شده با فاصله زماني كوتاه چهار ماهه، مجدداً راهي ايران شده است. گفتوگو با هوشنگ اميراحمدي چند روز پس از سفري چند روزه به كيش به اتفاق همسر و دخترش و حضوري كوتاه در زادگاهش (شهر تالش)، در هتل استقلال انجام شد. چطور شد كه در سكوت به ايران آمديد؟! حقيقتش آن است كه اين روزها تنش ميان ايران و آمريكا زياد شده است و من هم سمبل اين رابطه شدهام و هر كاري كه انجام ميدهم به شكلي به آن مربوط ميشود و اين بعضي مواقع باعث دردسر ميشود، چرا كه همه زندگي من رابطه ايران و آمريكا نيست. من زندگي شخصيام را هم دارم. براي همين اين بار سعي كردم بهخاطر همراهي خانوادهام در اين سفر، با سكوت بيشتري به ايران بيايم. يعني واقعاً بهدليل مسائل شخصي ترجيح داديد بيسر و صدا وارد تهران شويد؟ دليل ديگري واقعا نداشت. من در زندگيام هميشه آدم شفافي بودهام. همه حرفهايم را هم زدهام كه يك عده خوششان ميآيد و برخي نه. درباره رابطه ايران و آمريكا من هميشه حرفهايم را كه با نظراتم همراه بود و تداوم داشته، زدم و در 90 درصد موارد درست بوده و پيشبينيهايم بهوقوع پيوسته، به شكلي كه دولتها، گاهي سهچهار سال بعد به حرفهايم ميرسند. بهطور مصداقي منظورتان كدام حرفهايتان است؟ مثلاً رفتن پرونده هستهاي ايران به شوراي امنيت. من درست يكسال قبل از آنكه مسير پرونده هستهايمان به شوراي امنيت كشيده شود گفتم چنين اقدامي صورت خواهد گرفت. يادم هست در مقالهاي دقيقاً مراحلي كه در اين پروسه طي ميشود را بيان كردم. اينكه تحريم اول، دوم و... تصويب ميشود و براساس منطقي كه وجود دارد چنانچه اين مسئله حل نشود، به استفاده از گزينهاي ديگر هم ميرسد. يادم هست آنموقع برخي روزنامههاي ايران كه از من خوششان نميآمد، چنين موضوعي را انكار ميكردند و معتقد بودند پرونده ايران به شوراي امنيت نميرود، اگر هم برود تحريم نميشود، اما ديديم كه واقعيت اينجور نبود. يا يادم هست سه سال پيش بحث مذاكرات 2+5 يا درستترش 1+6 را مطرح كردم. بدين معني كه ايران هم در كنار شش كشور ديگر يعني آمريكا، انگليس، فرانسه، آلمان، روسيه و چين قرار بگيرد و مذاكرات انجام شود، چرا كه مسير درست اين است اما باز هم بيتوجهي شد تا اينكه ديدم چند وقت پيش آقاي لاريجاني، چنين چيزي را مطرح كردند يا مثلاً سر غنيسازي معتقدم اگر ايران بپذيرد غنيسازي را مذاكره كند ميتوان آمريكا را سر ميز آورد. اما اگر تهران بگويد غنيسازي قابل مذاكره نيست يا ما به هيچوجه تعليق نميكنيم، اين راهي نيست كه به مصالحه ختم شود. درست است كه ايران عراق نيست و حمله به آن كار سادهاي نيست اما بايد بدانيم آنهايي كه حرف حمله به ايران را ميزنند، ديوانهاند و عقل ندارند. جاي واقعي آنها در تيمارستانهاست اما به غلط زمامدار شدهاند. پس بدانيم با چه كساني طرف هستيم. اما خيليها برخلاف چنين ديدگاهي ميگويند خطر جنگ جدي نيست. وظيفه هر تحليلگر سياسي آن است كه هرگاه چنين موضوعي را ميبيند، اعلام كند و گزارش دهد. مردم حق دارند كه بدانند. مشكلي كه من در ايران ميبينم آن است كه هميشه دنبال آن چيزي كه اتفاق افتاده ميرويد نه آن چيزي كه ميتواند رخ دهد. فرق اين دو حالت در آن است كه دومي هميشه آمادگي ايجاد ميكند و حتي گاهي ميتوان نقش بازدارندگي ايجاد كرد. ما هميشه بايد جلوتر از زمان باشيم. در حال حاضر و با توجه به تحولات اخيري كه درباره فعاليتهاي هستهاي ايران رخ داده، سير اتفاقات آتي را چطور پيشبيني ميكنيد و چه احتمالي براي آن متصوريد؟ معتقدم كه ايران تعليق غنيسازي را ميپذيرد اما بيشتر نگران آن است كه گفته شود ايران بالاخره تسليم شد و تعليق را قبول كرد. البته اين نگراني بهجا و درست است و نبايد اين اتفاق بيفتد، چرا كه اتفاق خوبي نخواهد بود. به همين دليل براي جلوگيري از گفته شدن چنين حرفهايي، دولت چند قدم خوب برداشته است. اول قبل از آنكه 1+5 دومين بسته خو را به ايران بدهد، تهران پيشدستي كرد و پيشنهادي به آنها داد. بسته ايران، پيشنهاد جامعي است كه ميگويد بياييد درباره موضوعات مختلفي از موضوع صلح اعراب گرفته تا جريان گسترش سلاحهاي هستهاي يا حقوق بشر مذاكره كنيم. بسته ايران اگرچه شامل پيشنهادهاي مبهمي بود و غرب بهعلت آنكه اشارهاي به موضوع مورد مناقشه يعني تعليق نشده، آن را تخطئه كرد اما معتقدم پيشنهاد مهمي بود و 1+5 در پنهان فكر ميكند كه ايران با دادن اين بسته حركت مهمي كرده. اما بهعلت آنكه، تهران به اصل غنيسازي اشاره نكرده لذا در انظار عموم، ترجيح داده تا چنين چيزي را آشكارا مطرح نكند. از طرف ديگر غرب هم بستهاي داده كه جامعتر از قبل بوده و مهمتر از آن آمريكا هم آن مشوقها را امضا كرده؛ يعني حاضر شده پاي ميز مذاكره بيايد. بنابراين پيشبيني ميكنم بهزودي طرفين در چارچوبي برسر تعليق غنيسازي به تفاهم ميرسند. مثلاً چه چارچوبي؟! ممكن است بر سر يك كنسرسيوم و انجام غنيسازي صنعتي در خارج از كشور به توافق برسند اما گفته شود بخشهاي مربوط به كارهاي تحقيقاتي و آزمايشگاهي به همراه چند راكتور در دانشگاههاي ايران واقع شود. پس حقي كه از آن صحبت ميشود چه؟! ببينيد! شايد ايران در خاورميانه قدرتمند محسوب شود اما در خارج از اين منطقه، قدرت، ديگر سختافزاري نيست. بخش نرمافزاري هم دارد كه متأسفانه ايران ميان كشورهاي قدرتمند در اين خصوص مثل يك بچه يتيم است. انجام غنيسازي واقعاً حق ماست. اصلاً وسيعتر از حق دولت و در واقع حق ملت است. حتي وسيعتر از حق كشور، حق فرهنگ ايران است اما متأسفانه در حال حاضر وضعيتي بهوجود آمده كه بهخاطر برخي مسائل بايد فعلاً كمي صبر كنيم. ميتوان در حال حاضر با پذيرفتن بسته، غنيسازي را تعليق كرد و با مذاكره با آمريكا، مشكلاتمان را حل كنيم و در خلال آن مجدداً وارد چرخه غنيسازي شويم. همه خوب ميدانيم كه بحث غنيسازي ديگر يك موضوع سياسي آنهم با آمريكاست كه اگر حل شود هيچ كشوري كاري با آن ندارد. به همين خاطر معتقدم بايد مشكلمان دراينباره را با آمريكا حل كنيم. با كدخدا بساز، ده را بساز. من هميشه گفتهام سياست خارجه ايران روي سرش است كه بايد برگردد به پا. به چه صورت؟! سياست خارجه ايران ميگويد اول كشورهاي مسلمان، بعد همسايه، بعد منطقه، بعد فرامنطقه و به آمريكا كه ميرسد ميگويد نه! اما شما ببينيد كه اكثر دشمنان ما، بهجز اسرائيل مسلمان هستند. دشمني پنهان اعراب با ايران مشخص است. جالبتر آنكه كشورهاي غيرمسلمان منطقه، عملاً رابطه خيلي بهتري با ايران دارند. پس نتيجه اين سياست خارجه را ملاحظه ميكنيد. حال اگر اول برويم سراغ كسي كه در واقع ارباب آنهاست يعني آمريكا، مشكلاتمان بسيار حل ميشود. اگر رابطه با آمريكا درست شود ديگر كدام كشور عربي ميتواند بگويد خليج عربي يا ادعاي مالكيت جزاير ايراني را داشته باشد؟! به همين دليل هنوز هم فكر ميكنم در كنار تأكيد بر بهبود روابط با همسايگان بايد به آن سوي قضيه هم فكر كرد. پس آمدن دوباره شما به ايران كه همزمان با طرح ايجاد دفتر حافظ منافع آمريكا در تهران شده است را ميتوان مربوط به تلاش در زمينه بهبود روابط تهران-واشنگتن دانست و اينكه شما حامل پيام خاصي هستيد؟ من هميشه حامل يك حرف هستم. من بهمعناي رسمي، گاهي حامل پيام هستم اما هميشه حامل حرف هستم. من قبل از آمدنم به تهران بهطور جدي درباره دفتر منافع با آمريكاييها صحبت كردم. بهطور مشخص با چه كساني؟ نميتوانم اسم ببرم اما با مقامات رسمي و ارشدشان صحبت كردم. آنها گفتند كه شما ميتوانيد به دولت و ملت ايران بگوييد كه ما سر بازگشايي دفتر جدي هستيم. اين جرياني است كه آنها از قبل هم به آن تمايل داشتهاند. حتي يكبار مطرح شد كه چنين دفتري در كيش ايجاد شود. ايران هم پذيرفت اما گفت كه اول براي ديپلماتهايمان كاري انجام شود كه آمريكا موافقت نكرد و گفت بايد براي عموم مردم باشد. طرح گشايش دفتر حافظ منافع آمريكا را در اين مقطع اقدامي مثبت ميدانيد؟ قطعاًً. اصلاً بايد خود ايران چنين پيشنهادي بدهد و بگويد همانطور كه به ما اجازه داديد در واشنگتن دفتر داشته باشيم شما نيز متقابلاً چنين اقدامي انجام دهيد. اما متأسفانه برخي ديدگاههاي منفي كه معتقد است آمريكا با حضور در تهران و داشتن دفتر قصد راهاندازي انقلاب مخملي دارد، مانع از تحقق چنين اقدامي ميشود. اما بهنظرم ايران بايد سعهصدر داشته باشد و نگران نباشد چرا كه هم سيستم امنيتي دارد و هم آنكه چنين تصوري غلط است مگر ما كه در آمريكا دفتر داريم اقدامات خرابكارانه انجام دادهايم؟ لذا تهران بايد بدون هيچ ترسي حتي داوطلب شود كه چنين دفتري نه در كيش كه در تهران داير شود. فايده اين كار هم كمك به حل مشكلات تهران و واشنگتن است. ببينيد! هميشه اينطور بوده، كشورهايي كه با هم مشكل دارند بيشتر با هم ارتباط برقرار ميكنند. بهعنوان مثال در دوران جنگ سرد آمريكا و شوروي هر كدام در عين حال كه بهشدت با هم درگيري داشتند، بزرگترين سفارتخانه را در كشورهاي يكديگر داشتند، چرا؟ براي اينكه هر دو كشوري كه با هم مشكل دارند و خطر برخورد وجود دارد، همانقدر هم بايد حضور و ارتباط آنها بيشتر شود تا نيروهاي خرابكار و واسطه، كار را خرابتر نكنند. يعني بهخاطر حذف نيروهاي رابط بايد چنين ارتباطي برقرار شود؟! دقيقاً. هميشه يكسري نيروهايي هستند كه هيچ ربطي به موضوع ندارند و در نبود روابط ديپلماتيك دو كشور بعضاً با خبرچيني، فرافكني و اقدامات نادرست باعث تيرهتر شدن روابط و شرايط ميشوند. از آقاي هوشنگ اميراحمدي معمولاً بهعنوان دلال رابطه ايران و آمريكا نام برده ميشود. فكر ميكنيد ريشه اين تلقي از كجا ناشي ميشود و اصلاً اين موضوع را قبول داريد؟ ريشه اين حرف به روزنامه ... و گردانندگان آن برميگردد و هيچ ريشه ديگري ندارد. البته روزنامه ... با اين كارش يك بدآموزي ديگري هم كرد و آن اين است كه سلطنتطلبان و سازمان مجاهدين [منافقين] را ياد داد چنين چيزي را تكرار كنند. جالب است كه مجاهد و شاهي و آن روزنامه سر اين قضيه همصدا هستند و البته چيز جديدي هم نيست. من هيچ مشكلي نه با روزنامه ... دارم و نه با هيچيك از اعضاي آن. اتفاقاً چند شب قبل نيز تلفني با يكي از نيروهاي اين روزنامه صحبت ميكردم. من انساني هستم با ديد بازو با هيچ كس هم مشكلي ندارم و با همه حرف ميزنم و هيچ دلخوري از آنها ندارم. حالا اگر آنها مشكلي دارند، بهخودشان مربوط است.طرح قضيه دلالي هم به همين روزنامه برميگردد كه البته نميدانم پشت آن چه چيزي قرار داشت. با اين حال بايد بگويم در خارج از كشور، دلال اصلا چيز بدي نيست و اتفاقا اكثرا دلالند؛ دلال يعني بروكر؛ يعني كسي كه بين دو نفر معامله ايجاد ميكند. اين معامله ميتواند سياسي باشد يا اقتصادي، فرقي ندارد؛ مثل بورس و حتي خريد قالي. بنابراين دلال لفظ توهينآميزي نيست، اما نميدانم چرا در ايران بار منفي دارد. دوست دارم ريشه پيدايش بار منفي آن جستوجو شود. به هر حال بديهي است كه روزنامه ... و كلا مخالفان من، وقتي اين لغت را به كار ميبرند به خاطر بار منفياش است كه ميخواهند بگويند فلاني آدم بدي است يا چيزي را ميفروشد. ببينيد، رابطه ايران و آمريكا رابطه مهمي است. حال در اين مقطع آدمي مثل من كه تلاش ميكند روابط بهبود پيدا كند چيزي جز دردسر برايش نيست. در تلاش من، پول نيست كه اگر اينطور بود الان به غير از من هزار نفر ديگر چنين تلاشي ميكردند. با اين وجود به غير از غرضورزي، برخي از مخالفتهايي كه با من ميشود به مسائل ايدئولوژيك آنان برميگردد. اتفاقا وقتي با يكي از اعضاي روزنامه ... صحبت ميكردم گفتم كه تنها مشكل من با شما اين است كه به من ميگوييد جاسوس و اگر يكبار ديگر چنين گفته شود حق خود ميدانم كه از شما شكايت كنم كه آن فرد گفت: اگر به شما بگوييم خائن چطور؟! جواب دادم اگر خائن هم بگوييد باز هم به دادگاه ميكشانمتان. گفت: پس چه بگوييم؟ گفتم «اگر از من بدتان ميآيد بگوييد ضدانقلاب»، پرسيد: يعني اشكالي ندارد؟ گفتم: نه! براي اينكه شما تعريفي از انقلاب و ضدانقلاب داريد كه من ندارم. لذا براي من هم شما ضدانقلابيد. شما رابطه با آمريكا را نميخواهيد اما من ميخواهم پس اگر بهنظر، من ضدانقلابم از ديدگاه من نيز، تو هم ضدانقلابي. البته اين حق را برايت قائلم كه چنين رابطهاي را بر مبناي ديدگاههايت نخواهي يا نپسندي اما من نيز بنابر شناختي كه از تحولات دنيا دارم برقراري رابطه ايران و آمريكا را مفيد همين كشور ميدانم. چرا كه به نفع ايران است، اما اينكه الان وقتش هست يا نيست، بحث ديگري است. شما ميگوييد خط قرمزتان طرح اتهام جاسوس يا خائن است، از طرفي هم ميگوييد در اين تلاشي كه داريد، جز مشكل يا دردسر چيزي عايدتان نشده. پولي هم كه تاكيد داريد در بين نيست... مثل چوب دو سر طلا!(خنده) دقيقا پس اين كارها براي چيست؟ اهداف سياسياي داريد يا به خاطر اينكه خود را آدم سياسياي ميدانيد براي بهبود اين رابطه تلاش ميكنيد؟ من عاشق ايرانم. من آدم سياسي هستم. معتقدم سياست جزء حقوق بشر است. من حق دارم انتخاب بشوم و انتخاب كنم. بر اين مبنا فعاليتهاي سياسيام آكادميك بوده ولي كار اجرايي نداشتهام و صرفا به خاطر علاقهاي كه به ايران دارم در اين زمينه فعاليت ميكنم. علاقه به وطن هم چيزي نيست كه بتوان از فردي گرفت. ميتوان يك نفر را از كشور و وطن بيرون كرد اما نميتوان وطن را از درون او بيرون كرد. هميشه آمدن و رفتن شما با بحث و مشكل همراه بوده. اين موضوع در دوره قبل كه به ايران آمديد با اتمام سفر شما عينيت پيدا كرد، اما اين دفعه، چنين اتفاقي نيفتاد. فكر ميكنيد برخورد با حضورتان در ايران آن هم با فاصله زماني نسبتا كوتاه چرا متفاوت شده است؟ آن بار هم قرار نبود مشكلي پيش بيايد يا حرف و حديثي گفته شود. من قبلتر و طي 35 سالي كه در آمريكا بودهام با تمام چهرههاي نظام از جمله آقاي خرازي، ولايتي، متكي، ظريف و دوستان ديگر ديدار كردهام. من اگر عاشق ايران نبودم نميتوانستم با آنها ملاقاتي هم داشته باشم. من پاسخ سؤالم را نگرفتم! اگر تا اين لحظه، اينبار جنجالي بر سرآمدن شما از سوي برخي جريانات خاص به وجود نيامده، علتش چه ميتواند باشد؟ فكر ميكنيد ديگر شما را اپوزيسيون نميدانند يا كه شايد وزن سياسي در مناسبات ايران و آمريكا براي شما قائل نيستند؟ يا دليل ديگري متصور هستيد؟! من نميدانم! اين سؤال را بايد از خودشان بپرسيد چون من واقعا نميدانم چه اتفاقي افتاده اما هر دليلي دارد، اتفاق مثبتي است. چرا كه من مشكلي با هيچ گروه و جرياني ندارم. من به آشتي ملي معتقدم. بگذاريد همين جا بگويم كه آرزو دارم شخص رهبري، عفو عمومي اعلام كند. سي سال از انقلاب گذشته و الان وقتش رسيده تا ايشان دستور عفو عمومي بدهند.البته هر كس كه خلافي كرده بايد قطعا در چارچوب قانون با آن برخورد كرد و نه بيشتر. بهخصوص آنكه ما مسلمانيم. ديني كه هميشه و به همه گفتهام سراسر صلح و رحمت است و به آن افتخار ميكنم و بايد زير سايه اسلام همگي جمع شويم. يكي از ايراداتي كه به شما و با استناد به سخنانتان ميگيرند اپوزيسيون بودن شما است اين را قبول داريد؟ به من ميگويند تو ضدنظام و ضدانقلابي! و من ميگويم چطور ميتوانم ضدنظام باشم و در عين حال در انتخابات رياستجمهوري ثبتنام كنم؟ ! اتفاقا يكي از دلايلي كه باعث شد اين تصميم را بگيرم پايان دادن به اين شبهه بود. در واقع سه هدف داشتم؛ يكي آنكه در انتخابات رياستجمهوري سال 1384 بگويم من جزو تحريميها نيستم، دوم آنكه ميخواستم بگويم ضدنظام نيستم چون ميخواهم رئيسجمهور همين نظام شوم بدون آنكه قصد تغيير قانون اساسي را داشته باشم چرا كه معتقدم همين قانون اساسي انتخاب مردم ايران است و بايد تابع خواست مردم بود و سرانجام اينكه قصد داشتم به ايران برگردم. هر چند كه با وجود مهيا شدن شرايط بازگشتم، خيليها من را از اين كار نهي كردند تا مبادا با مشكلي برخورد كنم كه البته نگران نحوه برخورد با من بودند. سياست خارجي سه دولت هاشمي رفسنجاني، خاتمي و احمدينژاد را اگر بخواهيد با هم مقايسه كنيد چه نكاتي را قابل ذكر ميدانيد؟ نكته مهمي كه نبايد فراموش كرد آن است كه اين سه رئيسجمهور در سه دوره متفاوت مسئول كار اجرايي بودند لذا تا حدودي قابل مقايسه نيستند. شرايطي كه آنها درگيرش بودند متفاوت بود.آقاي رفسنجاني زماني دولت را تحويل گرفت كه ايران تازه از جنگ درآمده بود؛ به همين خاطر ايشان متوجه شده بود كه اولاً ايران را تنها گذاشتند يعني با وجود آنكه صدام در جنگ هشت ساله تجاوزگر بود اما تمام كشورها حامي او بودند. نكته دوم اينكه جنگ خرابيهاي زيادي به جاي گذاشت و نياز به سازندگي بود لذا آقاي رفسنجاني با داشتن تجربه تنها ماندن كشور، براي اينكه از اين وضعيت درآيد بايد سياست خارجياش را از حالت ايدئولوژيك خارج كرده و عملگرا ميكرد. پس در يك چارچوب معقول مبتني بر سازندگي، روابط اقتصادي را در اين عرصه تقويت كرد. اما اين اقدامات بهعلت فعاليت برخي افراد كه باعث مخدوششدن چهره ايران و انقلاب ميشد، نتوانست آنچنان مؤثر باشد. بعد از او آقاي خاتمي آمد. ايشان با مطرح كردن جامعه مدني، دمكراسي و غيره، كاري را انجام داد كه بايد در آن مقطع توسط اطرافيان خاتمي مطرح ميشد. آقاي احمدينژاد هم يك نيرويي را وسط آورد كه در دولتهاي قبلي اجازه كار نداشتند. آقاي احمدينژاد از وقتي كه رئيسجمهور شده بيش از همتايان قبلي خود تلاش كرده تا به آمريكا نزديك شود. يكي از مهمترين كارهايي كه ايشان كرده و كمتر به آن توجه ميشود، رابطه خوبي است كه با ايرانيان خارج از كشور برقرار كرده. هيچوقت ايرانيان در آمريكا تا اين حد مقبول نبودهاند كه الان هستند. يعني روسايجمهوري قبلي بهخصوص آقاي خاتمي توجه يا علاقهاي به ايرانيان آن طرف مرزها نداشتند؟ من نميگويم كه اين عده در چارچوب آقاي خاتمي مقبول نبودند اما در دوره ايشان امكانات مقبول واقع شدن فراهم نبود. هوشنگ اميراحمدي كه الان روبهروي شما نشسته 10 سال اجازه حضور در ايران نداشت كه 8 سال آن در دولت آقاي خاتمي بود. نميخواهم بگويم كه ايشان نگذاشت من بيايم اما نيرويي داخل كشور وجود داشت كه ميگفت اميراحمدي و امثال او نبايد به ايران بيايند. برگرديم به بحث مقايسه سياست خارجي 3 دولت اخير ايران. بهطور كلي ميتوان اينگونه گفت كه نگاه هاشميرفسنجاني به غرب، نگاه اقتصادي بود و فكر ميكرد اگر قراردادهاي اقتصادي با آمريكا ببندد، مشكل 2 كشور حل ميشود لذا توجهي به اقدام سياسي نداشت. آقاي خاتمي هم از منظر فرهنگي و گفتوگو وارد عرصه شد و توجهي به روابط ديپلماتيك نكرد كه هر دوي اينها اشتباه كردند. اما احمدينژاد با توجه به اين نكات بهخوبي دريافت كه بايد روي عاديسازي روابط ايران و آمريكا كار كرد. يعني از موضع تنشزدايي به سمت عاديسازي حركت كرد. آقايان هاشمي و خاتمي سخنگوي تنشزدايي شدند؛ يكي از طريق اقتصادي و ديگري فرهنگي. اما با موفقيتهاي نسبي كه داشتند آنچنان نتيجه نگرفتند چون بايد بحث عاديسازي صورت ميگرفت. آقاي احمدينژاد هم ابتدا كه آمد فكر كرد جريان، مذهبي است اما بلافاصله متوجه شد بحث مذهبي نيست، سياسي است؛ براي همين سريع وارد موضع سياسي شد و رفت سراغ مذاكره با آمريكا و برقراري خطوط هوايي كه البته درست هم تشخيص داده است. اين صحبتها در ديدار با آقاي احمدينژاد هم گفته شد؟ بله، البته بحث به اين شكل نشد. من هميشه گفتهام نزديك شدن به آمريكا استراتژي درست بود اما برخورد شديد با اسرائيل تاكتيك غلطي بود. گفته ميشود دعوت قبلي شما به دعوت آقايي مشايي صورت گرفت. اين بار هم به دعوت فردي خاص به ايران آمديد؟ نه. تكذيب ميكنم. آقاي مشايي بنده را دعوت نكرد بلكه بالاتر از آقاي مشايي بود. البته اين را هم بايد توضيح بدهم كه من هيچجا نگفتهام از من دعوت شد كه آمدم. هميشه گفتهام كه شخص رئيسجمهور يعني آقاي احمدينژاد لطف كرده و ضمن هماهنگي با نهادهاي مشخصي امكان آمدنم را فراهم كردند و من نيز بارها از ايشان تشكر كردم . اما آقاي مشايي هيچ دخالتي نداشتند. در سفر قبليتان به تهران با چه كساني ديدار كرديد؟ آقايان مشايي، الهام، ثمره، سعيد جليلي و خيليهاي ديگر. يعني در جلسه ملاقاتي كه داشتيم عملا تمام كابينه آقاي احمدينژاد حضور داشتند و با يكديگر گفتوگو كرديم. و اين بار كه به ايران آمديد چه؟! دعوت يا درخواستي مطرح شد؟ اين دفعه خودم آمدم. دعوت خاصي نبود فقط قبل از آمدن، به نهادهاي مربوطه اطلاع دادم كه گفتند مشكلي نيست، تشريف بياوريد، ما هستيم. طي اين چند روزي كه در تهران حضور داريد، ديداري با مسئولان داشتهايد؟ نه. تا اين لحظه ملاقاتي نبوده. قرار هم نيست ديداري داشته باشيد؟ براي انجام ملاقات، قرار كه هميشه هست. حالا بايد ببينيم چه ميشود. و حرف آخر؟ موضوعي هست كه نميدانم بگويم يا نه! اما ميگويم چون آدمي هستم كه معتقدم همه چيز را بايد گفت. در نيويورك ملاقاتي داشتم با شائول موفاز معاون نخست وزير اسرائيل. چه زماني؟ همين چند وقت پيش، قبل از آمدنم به ايران. آنها از من خواستند تا ديداري داشته باشيم. من هم پذيرفتم چون موفاز چه آن موقع كه نخستوزير بود چه حالا كه معاون نخستوزير و وزير راه وترابري است هميشه از حمله به ايران حرف زده است. به موفاز كه متولد اصفهان است گفتم: تو ايران را ميشناسي پس چطوري فكر ميكني كه اسرائيل ميتواند به ايران حمله كند؟ گفت: به خاطر اينكه ايران ماهيت ما را تهديد ميكند و اينكه ميخواهد اسرائيل را از نقشه جهان محو كند. با جمهوري اسلامي نميتوان زندگي كرد براي همين بايد از بين برود. تهديد آنها را جدي تلقي ميكنيد؟ كاملا جدي حرف ميزند. براي همين گفتم شائول اسم يزيد را شنيدهاي؟ گفت: بله! ادامه دادم 1400سال پيش يزيد امام حسين را شهيد كرد، ما هنوز رهايش نكردهايم. 1400سال ديگر هم كه بگذرد باز ميخواهيم يزيد را گير آورده و تكه پارهاش كنيم. حالا چرا ميخواهيد اسرائيل يزيد ايران بشود؟ اين كار را نكنيد. يهودي و اسرائيل را يزيد ايران نكنيد. موفاز وقتي اين حرف را شنيد رنگش تغيير كرد و ترسيد و گفت: ميگويي چه كار كنيم؟ از يك طرف ميگويي حمله نكنيم از طرف ديگر موجوديتمان در خطر است كه من هم پاسخ دادم بنشينيد فكر كنيد. ايران با اعراب در صلح است. آن هم وقتي كه ريشههاي اختلاف بينشان وجود دارد در عين حال شما هم با اعراب تقريبا در صلح هستيد. پس خوب فكر كنيد و دست از اين حرفها برداريد. اين موضوعي بود كه در گفتنش ترديد داشتم اما در نهايت گفتم و ديگر خودتان ميدانيد چاپ شود يا نه. با اين حساب نميترسيد كه بعد از اين به شما گفته شود دلال رابط ايران و اسرائيل؟! هيچ اشكالي ندارد هرچند كه من دلال رابطه ايران و اسرائيل نبوده و نيستم. موضع سازمان كنفرانس اسلامي درباره مشكل فلسطين و اسرائيل، موضع درستي است كه ميتوان آن را پيگيري كرد. البته در حال حاضر بزرگترين چالش اسرائيل، ايران است. اسرائيليها ديگر مشكلي با اعراب ندارند. با فلسطينيها هم سرانجام به صلح ميرسند. اما الان خط دعوا در منطقه كه 60-50سال بين اسرائيل و اعراب بوده به سمت ايران و اسرائيل منتقل شده است. هرچند كه اسرائيل نيز زيركانه اين بار را به دوش آمريكا منتقل كرده است. با وجود اين ما نيز بايد بازيگر منطقه باشيم. يعني اگر اعراب و اسرائيل در حال نزديك شدن به هم هستند بدانيم كه اين وضعيت براي ما چندان پرمنفعت نيست مگر آنكه ما نيز با آنها دوست باشيم و بتوانيم در اين روابط، نقش ايفا كنيم. معاون نخست وزير اسرائيل پيامي يا حرفي نداشت كه بخواهد به ايران منتقل كنيد؟ نه. پيام خاصي نداشتند كه بخواهند كسي آن را به تهران برساند. پس فكر ميكنيد چرا آنها درخواست ملاقات با شما را داشتند؟ تصورم بر اساس حرفهايشان اين است كه اولا ميخواست به شكل غير مستقيم بگويد حرفهاي اسرائيل جدي است و دوم آنكه ميخواستند بدانند تهديد ايران عليه اسرائيل جدي هست يا نه. و درباره ايران شما به آنها چه گفتيد؟ معتقدم تهران تهديد جدي براي اسرائيل نيست. همانطور كه در 30سال گذشته نبوده و سالهاي آينده هم تهديدي نخواهد بود. چرا كه سياست خارجي ايران مبتني بر اين موضع نيست و اگر رئيس جمهور ايران حرفي در خصوص حذف اسرائيل زده بايد از منظر ديگري به آن نگاه كرد چرا كه رويكرد ايران درباره قضيه فلسطين همان چيزي است كه سازمان كنفرانس اسلامي بر آن تاكيد دارد.
دیدگاه تان را بنویسید