غربی‌ها محكوم‌اند

کد خبر: 70331

گفت‌وگو با دكتر رضا امراللهی

غربی‌ها محكوم‌اند
یكی از چهره‌های سیاسی گفته بود كه افزایش توانمندی‌ها و توسعه فعالیت‌های اتمی ایران در دوره هشت ساله ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی قابل قیاس با دیگر دوره‌های ریاست جمهوری پیش و پس از آن در ایران نبوده‌است. برای سنجش میزان دقت و اعتبار چنین مدعایی بود كه پای سخنان رضا امراللهی نشستم، مردی كه سال‌ها ریاست سازمان انرژی اتمی ایران را به عهده داشت و آنطور كه خودش توضیح می‌دهد سابقه مدیریت‌ها و فعالیت‌های او در نیروگاه‌های اتمی ایران به دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی باز می‌گردد و او را به یكی از بهترین شاهدان عینی پیشرفت‌های هسته‌ای ایران در ادوار پیش و پس از انقلاب بدل می‌سازد؛ او كه استاد عالی دانشگاه و رئیس دانشكده فیزیك دانشگاه پلی‌تكنیك تهران است و دكترای فیزیك خود را از دانشگاهی آمریكایی دریافت كرده‌است. باب سخن كه باز شد، بهانه گفت‌وگو به حاشیه رفت و بحث به موضوعات به روزتری چون میزان صحت و سقم اسناد ادعایی غرب و بررسی عملكرد تیم مذاكره‌كننده ایرانی و غربی رسید. دكتر امراللهی اتهامات و ادعاهای برجسته شده از سوی طرف غربی را بهانه‌جویی‌های نامستدل و غیرقابل اتكا می‌خواند اما شاید برجسته‌ترین بخش سخنان او آنجا بود كه از تغییر تیم ایرانی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گله داشت و باز شدن پرونده‌ مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای ایران را كه این روزها از شورای امنیت سازمان ملل سر در آورده‌است، به تغییراتی كه از 10 سال پیش در بخش انرژی اتمی ایران و البته تیم مذاكره‌كننده با آژانس رخ داده، نسبت می‌داد. از وقتی كه پرونده فعالیت‌های هسته‌ای ایران از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای امنیت سازمان ملل رفته و مذاكرات به گروه 1+5 محول شده،‌ ابهامات متعددتری درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران هم مطرح می‌شود. هر گزارش یا سندی كه پیدا می‌شود مانند اطلاعات مربوط به آزمایش روی پسماندهای سوخت هسته‌ای یا اطلاعات به دست آمده از آن لپ‌تاب شخصی، دستاویزی برای طلب پاسخگویی از ایران می‌شود. فكر می‌كنید این اسناد و مدارك چقدر معتبر و قابل‌اتكا هستند؟ بگذارید از همان لپ‌تاب شروع كنیم. اخیرا دیده‌ام كه خود مسوولان آژانس بین‌‌المللی انرژی اتمی هم می‌گویند كه خودشان هم نمی‌دانند اطلاعات به دست آمده از این لپ ‌تاب درست است یا غلط، كسان دیگر هم نمی‌دانند. گویا همه ما داریم درباره جعبه سیاهی كه چیزی هم در آن نیست، حرف می‌زنیم. من هم واقعا نمی‌دانم و نمی‌توانم درباره چیزی كه نمی‌دانم درست است حرف بزنم ولی تصور می‌كنم كه تمام ماجرای لپ ‌تاب داستانی ساخته و پرداخته اروپایی‌ها و آمریكایی‌هاست. منتها باید گفت كه در رفتن پرونده ایران به شورای امنیت، آژانس خواست كه فرافكنی كند یعنی به نظر من آمریكا به كمك آژانس آمد تا پرونده ایران به بیرون از آژانس یعنی به شورای امنیت سازمان ملل هل داده شود. این بازی بود كه به نظرم نقش آقای البرادعی در آن كاملا مشخص و روشن است، برعكس دیگران كه فكر می‌كنند آقای البرادعی نقشی در این ماجرا نداشته، من نقش وی را خیلی برجسته و مهم می‌دانم. به‌هر حال نمی‌شود منكر لابی قوی آمریكا در آژانس شد. دبیركل فعلی آژانس هم هر قدر كه بخواهد بگوید آمریكایی نیستم، وقایع داخل آژانس خلاف آن را نشان می‌دهد. ادعاهایی كه امروز به ایران نسب داده می‌شود، حرف‌های تازه‌ای نیست. در زمان هانس بلیكس، رئیس قبلی آژانس هم مسائل مشابهی مطرح می‌شد ولی آن زمان آقای بلیكس توی دهان آنها می‌زد چون تاكید داشت همه این ادعاها فقط و فقط باید در آژانس رسیدگی شود. ایشان خیلی صریح می‌گفت آژانس تنها منبع رسیدگی به مسائل هسته‌ای در سطح جهانی هست و نه جای دیگری. ولی امروز می‌بینیم كه آژانس به دلیل آنكه مدیركل اخیر آژانس می‌خواسته این پرونده را از سر آژانس ساقط كند یا خودش ناتوان بوده یا علاقه‌مند بوده به هر دلیل این موضوع را انداخته به شورای امنیت. اولین چیزی كه هر كارشناس در سطح جهانی اذعان دارد این است كه باید مسائل هسته‌ای كشورها در آژانس حل‌و‌فصل شود وگرنه فلسفه وجودی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی زیر سوال می‌رود. مهم‌ترین كار آژانس همین است و اگر نخواهد به همین موضوعات رسیدگی كند، پس می‌خواهد چه كاری انجام دهد. فكر نمی‌كنید از طرف ایران هم كوتاهی و اهمالی وجود داشته، كه پرونده ایران به این سرعت و سهولت به شورای امنیت سپرده شد؟ اجازه دهید من خیلی وارد این بخش نشوم چون ممكن است نظرات خیلی متفاوت باشد. به نظر من با تغییراتی كه در 10 سال گذشته در بخش انرژی اتمی ایران صورت گرفت، افراد توانایی كه قبلا مسائل موجود با آژانس را حل‌وفصل می‌كردند به كلی كنار رفتند و طبیعی است اگر كسانی كه با مسائل آشنا نباشند و بیایند و بخواهند كارها را از نو پیش برند، با چنین مسائلی هم مواجه شوند و آژانس هم از همین موضوع سوءاستفاده كند. من فكر می‌كنم كه با تغییر آقای دكتر صادق آیت‌اللهی،‌ كه نماینده دائمی ایران در آژانس بود، این گرفتاری‌ها هم شروع شد.
در این سال‌ها ایران همواره متهم به عدم‌شفاف‌سازی بوده و اینكه بخشی از فعالیت‌های هسته‌ای خود را مخفی نگه داشته، گرچه در دوره‌هایی این اتهام تشدید یا تلطیف ‌شده اما همچنان همراه ایران است؛ اساسا چنین اتهامی چقدر به نظر شما واقعی است؟
این اتهام اصلا واقعیت ندارد. تا سال 1996 (1376) یعنی تا سالی كه انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار شد،‌ ایران تسویه‌حساب سالانه از آژانس دارد. یعنی تا پایان دوره ریاست جمهوری آقای هاشمی هر سال ایران و آژانس با هم تسویه حساب كرده‌اند. چطور ممكن است ایران شفاف‌سازی نداشته، و اگر چنین بوده كه تسویه حساب كردن بی‌معنی است. همه اینها نشانه شفاف‌سازی است ولی اتهاماتی كه متوجه ایران می‌شود، همه بهانه‌های سیاسی است كه به نظرم كشورهای غربی به‌خصوص آمریكا به ایران وارد می‌كنند. بنا به گفته شما اسناد تسویه حساب سالانه تا سال 1996 وجود دارد و نشانه شفاف‌سازی ایران است. پرونده هسته‌ای ایران از سال 1997 در آژانس مطرح می‌شود، یعنی یك سال بعد. در این یك سال چه اتفاقی افتاده كه پرونده ایران چنین مورد توجه قرار می‌گیرد و با حساسیت‌هایی مواجه می‌شود؟ اشاره‌ای به این امر داشتم، كسی كه نماینده دائم ایران در آژانس می‌شود باید توانایی‌هایی داشته باشد. به نظرم تغییر آقای آیت‌اللهی، تغییر درستی نبود. و همین تغییر را مهم‌ترین دلیل می‌دانید؟ ببینید همین اتفاق شروع ماجرایی بود كه ادامه پیدا كرد. وقتی كسی وارد عرصه می‌شود كه چندان به مسائل آشنا نیست، آن هم در جایی كه همه چشم‌ها منتظر حرفی و موضع‌گیری است كه علیه ایران استفاده شود، به چنین جاهایی هم ختم می‌شود. نمی‌خواهم بگویم كه تنها همین عامل مهم بوده ولی به‌هرحال یكی از عوامل مهم بوده است. الان توقف غنی‌سازی اورانیوم به مهم‌ترین خواسته غرب در مذاكرات با ایران تبدیل شده، در بسته پیشنهادی اروپایی‌ها به ایران هم مشوق‌های اقتصادی متعددی مطرح است اما بازهم به شرط توقف غنی‌سازی اورانیوم. چرا در برابر این خواسته كه هزینه‌های سنگینی هم برای ایران به دنبال داشته، این قدر مقاومت می‌شود؟ بگذارید از مشوق‌ها شروع ‌كنم. ایران یكی از پنج سهامدار كارخانه غنی‌سازی اورولیف در فرانسه است كه ایران برای سهامدار شدن در آن كارخانه در زمان رژیم پهلوی دو میلیارد دلار به فرانسه وام داده بود به علاوه پولی كه برای عضویت در سهام آن كارخانه پرداخت شده بود. وظیفه آن كارخانه هم این بود كه برای 10 نیروگاه ایرانی سوخت تهیه كند و سوخت‌ها را به ایران بدهد. هزینه این كار و پول اورانیوم‌ها هم داده شده بود. نه تنها در این مدت سوختی به ایران داده نشده، بلكه حتی طلب خسارت از ما می‌كردند یعنی می‌گفتند شما نیروگاه‌های اتمی‌تان را نساخته‌اید و این سوخت‌ها اینجا مانده، ما هم می‌گفتیم كه سوخت‌های ما را بدهید، اصلا ما می‌خواهیم اینها را بفروشیم ولی حتی یك بسته سوخت هم به ما ندادند. برای نیروگاه بوشهر كه هم نیروگاه در حال آماده شدن است، هم پول سوخت‌ها قبلا پرداخت شده و همه شرایط مهیا بوده، هنوز به ما سوخت‌های خودمان را نداده‌اند. بنابراین این حرف‌ها فقط نوعی بهانه‌جویی‌ است. چرا از آنها شكایت نشد؟ ما بارها و بارها شكایت كردیم. آن زمان آقای هانس بلیكس چندین بار پا در میانی كرد چون تنها مرجع شكایت ما یا دادگاه بود یا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی. هم ما فرانسوی‌ها را به دادگاه كشاندیم، هم آنها ما را و در همه دادگاه‌ها، این فرانسوی‌ها بودند كه محكوم شدند چون حرف ما درست بود ولی آنها اصلا به آرای دادگاه كاری نداشتند و اقدامی نكردند. بارها آقای هانس بلیكس برای حل این موضوع جلسه گذاشت ولی فرانسوی‌ها زیر بار نرفتند. اینها نشان می‌دهد كه با تفاوت حكومت در ایران یعنی پس از پیروزی انقلاب نگاه غرب نسبت به صنعت هسته‌ای در ایران كاملا عوض شد، یعنی این اتفاق‌ها مربوط به امروز و الان نیست، 30 سال است كه وجود دارد. اما هر جا كه ایران قوی‌تر عمل كرده، كمتر سر و صدایی كرده‌اند و هر جا كه ایران شل‌تر بوده، سروصدای آنها بیشتر شده، من درخواست تعلیق را بهانه یا نوعی بازی می‌دانم. مگر ایران دو سال تعلیق نكرد، اما چه شد؟ یك نكته را هم توجه داشته‌ باشید. صنعت هسته‌ای كه فقط غنی‌سازی اورانیوم نیست. غنی‌سازی تنها یك زاویه بسیار كوچك از صنعت هسته‌ای است. در بقیه موارد هم دارند اشكال‌تراشی می‌كنند مثلا شیرین كردن آب شور از وظایف یك نیروگاه است، كشور ما هم در كنار دریاست، هم كشوری نیمه خشك است. اصلا فرض كنید ما می‌خواهیم آب‌شیرین‌كن داشته باشیم و از آب دریا استفاده كنیم. راهش، داشتن نیروگاه اتمی است كه به سوخت اتمی هم نیاز دارد، پس چرا سوخت‌ اتمی به ما نمی‌دهند؟ آنها نه سوخت‌های ما را می‌دهند و نه می‌خواهند ما خودكفا شویم و خودمان سوخت تولید كنیم. ما غنی‌سازی اورانیوم را فقط برای استفاده در نیروگاه می‌خواهیم و نه كار دیگری. اصلا با پنج درصد غنی‌سازی آن هم با مكانیسم‌هایی كه در كشور ما هست،‌ نمی‌شود جلو رفت. این پنج درصد هم فقط به درد نیروگاه PWR یعنی نیروگاهی مثل بوشهر می‌خورد. خود كارشناسان اروپایی خیلی خوب این حرف‌های من را به لحاظ فنی درك می‌كنند و می‌دانند. با وجود این بحث‌های فنی، تعلیق غنی‌‌سازی از این جهت مهم است كه چه بخواهیم و چه نخواهیم اجماعی جهانی علیه برنامه هسته‌ای ایران شكل گرفته، ایران تاكنون چهار قطعنامه از شورای امنیت دریافت كرده، فكر نمی‌كنید تعلیق برای تغییر فضای رسانه‌ای و تبلیغاتی كه علیه ایران وجود دارد، راه‌حل مناسبی باشد؟ باور كنید من كل این سناریوی هسته‌ای را بهانه می‌دانم. این صحبت‌های من هم كاملا جنبه كارشناسی دارد. كشورهای بسیاری وضعیتی درست مشابه وضعیت ما دارند. تعداد این كشورها یكی دو تا هم نیست و این بحث‌ها مربوط به این دوره هم نیست، از 30 سال قبل هم چنین مباحثی به كرات وجود داشته، ولی كسی اصلا صحبتی از آنها نمی‌كند. یقین بدانید كه اگر امروز تعلیق را بپذیرید مورد دیگری را پیش می‌كشند. من به ضرس قاطع و از جنبه كارشناسی می‌گویم كه همه اینها بهانه‌جویی است. این طور جمع‌بندی می‌كنم كه اولا، ساز و كار و نحوه غنی‌سازی ما فقط به درد نیروگاه می‌خورد و نه استفاده دیگری، دوما تعلیق بهانه‌ای بیش نیست و سوما اگر همین امروز تعلیق كنار رود، فردا مسئله‌ دیگری پیدا می‌كنند مانند حقوق بشر، حقوق كودك، حقوق زنان و... گویی اینها سناریو‌هایی هست كه نوشته شده و آماده دارند و بنا به هر وضعیتی یكی را بیرون می‌كشند و طرح می‌كنند. پس به نظر شما چطور می‌شود از بحران هسته‌ای كه پیش روی ماست، خارج شد؟ پیشنهاد شما چیست؟ راهی را كه من می‌بینم شامل نظارت آژانس و راه‌اندازی و آغاز به كار نیروگاه‌هاست. حالا كه امكانات آژانس در نیروگاه‌های ما وجود دارد، بیایند بالای سر نیروگاه‌های غنی‌‌سازی ما و نظارت كنند كه آیا ما اصلا توانش را داریم یا می‌توانیم فراتر از پنج درصد غنی‌سازی كنیم و بعد این جنجال‌ها را درست كنند. مگر ایران و آژانس با هم قرارداد ندارند، مگر بازرسان به راحتی به نیروگاه‌های ایران رفت ‌و ‌آمد ندارند كه بخواهیم باز هم تقاضای نظارت آژانس را داشته باشیم؟
چرا، همه این شرایط وجود دارد. پس چرا این قدر درباره بازرسی‌ها از ایران و نحوه نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران مانور داده می‌شود؟ باور كنید اینها كه می‌پرسید سوالات من هم هست. عین همین كاری كه امروز دارد در ایران انجام می‌شود، در بیش از 10 كشور دنیا در اندازه‌های فراوان‌تر انجام می‌گیرد ولی اصلا با آنها كاری ندارند. چرا راه دور برویم؟ آمریكا با هند قرارداد همكاری‌های هسته‌ای را امضا كرده كه نقطه آغاز امضای قرارداد هسته‌ای این است كه دو طرف عضو ان.پی.تی باشند ولی هند هنوز عضو ان.پی.تی نیست، آمریكا هم كه همان آمریكاست. به نظر شما این برخورد دوگانه برای چیست؟
شاید به این دلیل كه آمریكا به هند اعتماد و اطمینان دارد، روابط مسالمت‌آمیزی با هم دارند...
درست است. پس باید این رابطه‌ها درست شود تا زورمداری یك‌طرفه‌ای حاكم نباشد. مگر ما چه چیزی می‌خواهیم كه این قدر به ما زور گفته می‌شود؟ مگر ایران می‌خواهد چه كار كند؟ البته روی سخن ما به آمریكا نیست، آژانس است اما این آمریكاست كه خودش را غیرمستقیم وارد ماجرا كرده... چون الان پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت رفته و در این شورا، آمریكا همه‌كاره است، به نوعی روی سخن ایران هم با آمریكاست. بله، بیشتر آمریكایی‌ها هستند چون فشارهای بیشتر به ایران از ناحیه آمریكا صورت می‌گیرد. فكر می‌كنید با تغییراتی كه احتمال دارد با روی كار آمدن تیم آقای اوباما در سیاست خارجی آمریكا روی ‌دهد، می‌شود امیدوار بود این فضا تعدیل شود؟ من هم امیدوارم بحث‌های موجود درباره برنامه هسته‌ای ایران كارشناسی شود چون اگر چنین اتفاقی بیفتد به طور اتوماتیك فضا هم تعدیل می‌شود. كارشناسی شدن مباحث هم در صورتی ممكن است كه آمریكا فشار سیاسی خود را در شورای امنیت كم كند و اجازه دهد كه پرونده ایران دوباره به آژانس بازگردد. اگر پرونده‌ای بدون دخالت ابرقدرت‌ها در آژانس مطرح شود- چنانكه من سال‌ها شاهد بودم- راحت حل‌وفصل می‌شود چون بدنه آژانس، تاكید می‌كنم بدنه آژانس و نه مدیریت آن، حرف‌ها و استدلال‌های ایران را صددرصد قبول دارند و مباحث كارشناسی آنها عین نظرات كارشناسی ماست و باور كنید كه همین حرف‌های من را می‌زنند. اگر قرار باشد در خصوص برنامه اتمی ایران كسی مدعی باشد، ماییم كه مدعی هستیم. 20 سال است كه ما پول داده‌ایم، سرمایه‌مان را در خارج از ایران بلوكه كرده‌اند و سوخت‌های پیش‌خرید شده ما را به ما نمی‌دهند، آن وقت آمده‌اند می‌خواهند به ما بسته پیشنهادی بدهند. غربی‌ها باید پاسخ دهند كه چرا ما را به دادگاه‌های مختلف می‌كشند، سوخت ما را نداده‌اند، نگذاشته‌اند نیروگاه اتمی داشته باشیم. چرا باید نیروگاه اتمی ما بعد از بیست سال تمام نشده باشد؟ نود درصد این نیروگاه یعنی واحدهای یك و دو آن تمام شده بود، فقط 10 درصدش باقی مانده بود، چرا نگذاشته‌اند نیروگاه ما تمام شود؟ اما غربی‌ها ایران را به سیاست خرید زمان یا به تعبیری وقت تلف كردن متهم می‌كنند؟ اتفاقا برعكس است. اگر بتوان برای در پیش گرفتن سیاست خرید زمان كسی را متهم كرد، خدا شاهد است كه غربی‌ها محكوم‌اند. زمان انقلاب من مدیر نیروگاه بودم و از همه چیز هم خبر دارم. طبق زمان‌بندی شركت آلمانی یك سال پس از پیروزی انقلاب قرارداد ما با آنها تمام می‌شد و واحد یك نیروگاه هم باید ساخته و نهایی می‌شد. حالا 30 سال گذشته و هنوز نیروگاه ما تمام نشده، چرا؟ مگر ما پولش را ندادیم؟ مگر ما دیركرد داشتیم؟ مگر خلاف داشتیم؟ قبل از جنگ كنار رود كارون با فرانسوی‌ها داشتیم نیروگاه دارخوین را می‌ساختیم. خوب یادم است كه هنوز چهار ماه از پیروزی انقلاب نگذشته بود كه یك روز فرانسوی‌‌ها آمدند دم در اتاق من و دو جعبه بزرگ پر از كلید ریختند و رفتند. آن موقع هنوز جنگی شروع نشده بود، هنوز خبری نبود، چرا به قرارداد خود عمل نكردند و كار را نیمه‌تمام گذاشتند و رفتند؟ ما سهامدار 10 درصدی بزرگ‌ترین كارخانه غنی‌سازی در دنیا كه در فرانسه قرار دارد، بودیم، حق داشتیم طبق قراردادمان برای 10 نیروگاه به ما سوخت بدهند اما حتی یك بار هم سوختی به ما داده نشد، چرا؟‌ حالا ما بیشتر زمان را هدر داده‌ایم و وقت‌كشی كرده‌ایم یا آنها؟ در یك جمله بگویم كه غرب بازی زشتی را با ایران درباره صنعت هسته‌ای‌اش شروع كرد. زمان شاه می‌گفتند قرارداد ببندیم كه ایران 23 نیروگاه اتمی داشته باشد برای تولید حدود بیست هزار مگاوات. در سالی كه این قراردادها با پیشنهاد تولید 20 هزار مگاوات بسته شده،‌ كل برق مصرفی كشور حدود شش هزار مگاوات بود. من كه آن زمان دانشجوی این رشته بودم و در آمریكا تحصیل می‌كردم، به عنوان یك كارشناس مخالف با ایجاد این همه نیروگاه بودم چون ما فقط شش هزار مگاوات برق مصرف داشتیم و می‌گفتیم چرا 20 هزار مگاوات انرژی تولید كنیم. همین امروز هم پیشنهاد من این است كه حداكثر 25 درصد برق مصرفی ما از نیروگاه‌های هسته‌ای تامین شود یعنی برای حدود 10 هزار مگاوات. واقعا توان ما در همین حدود است. خلاصه بگویم آن زمان آن نسخه‌ها را برای شاه می‌نوشتند و دست‌ودل‌بازی‌های آنچنانی داشتند اما حالا برای داشتن یك نیروگاه این قدر دارند ما را اذیت می‌كنند. منبع: کارگزارن
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت