جهش یا تورم
عباس وکیل
دولتمردان اقتصادی کشور اصرار دارند افزایش قیمت حاصل از آزادسازی قیمتها را که در ارتباط با طرح تحول اقتصادی ایجاد میگردد جهش بنامند و تأکید نمایند جهش قیمتها تورم نیست. آنها توضیح میدهند در فرآیند آزادسازی قیمتها یکبار با افزایش قیمتها مواجه هستیم و لذا این افزایش جهش است نه تورم. و حال آنکه بررسی فرآیند آزادی سازی قیمتها به وضوح نشان میدهد این افزایش قیمت بسیار بیش از یکبار اتفاق میافتد ضمن اینکه آثار جهش قیمتها به دلیل نرخ شدید و شتابانی که دارد اگر کنترل و مهار نگردد از نرخ تورم که معمولاً کندتر و پلکانی بالا میرود خطرناکتر و آسیبگذارتر است. فرآیند آزادسازی قیمتها دولتمردان اقتصادی و سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی بارها تأکید داشتهاند که فرآیند آزادسازی قیمتها یکباره نبوده و طی سه سال به مورداجرا در خواهد آمد. به این معنا که در هر مرحله تا رسیدن به اصطلاح به قیمت واقعی حداقل یک شوک بر نظام قیمتها را خواهیم داشت. از آنجایی که خاصیت شوکهای اقتصادی به صورت امواج است که از یک بخش شروع شده و به دیگر بخشهای اقتصادی منتقل میگردد به طوری که پس از به جای گذاشتن آثار تخریبی در بخش اول با قدرت کمتری بخشهای دوم و سوم بعدی را متاثر میسازد. بنابراین هرگز نمیتوان گفت آزادسازی قیمتها در راستای اجرای طرح تحول اقتصادی از یک جهش قیمتها برخوردار است. بلکه به وضوح روشن است که از اجرای این طرح شوکهای اصلی و فرعی متفاوتی زایش مییابد که هر کدام به نوبه خود دارای آثار تخریبی منجمله افزایش قیمتها خواهد بود. ممکن است گفته شود در صورتی که آزادسازی قیمتها دارای این همه مشکلات اساسی است پس چرا در بخش وسیع جغرافیایی که اقتصاد آزاد در آن حوزه حضور دارد به مورد اجرا در میآید. هرچند این موضوع مورد بحث یادداشت امروز ما نیست ولی به خاطر رفع سوء تفاهم به آن به صورت بسیار مختصر پاسخ داده میشود. آزادسازی قیمتها به دلیل آنکه در اقتصاد کشور شفافیت ایجاد میکند و فضای رانتی را به فضای سالمتری تبدیل مینماید و به برنامهریزان اقتصادی و توسعهای کشور فرصت استفاده بهینه از منابع را بیشتر فراهم میکند، اجرای آن ضرورت دراد اما تردیدی نیست که اجرای این طرح عظیم در کشورهای مختلف که دارای توان و ظرفیتهای اقتصادی متفاوتی هستند در زمانبندی مختلفی به مورد اجرا در میآید و بدیهی است که اگر در کشوری میبایست آزادسازی قیمتها طی 10 سال انجام گیرد به طور مثال طی سه سال انجام شود امکان کنترل و مهار افزایش گاهی ضرورت دارد برخی کالاها در یک اقتصاد طی سه سال و برخی طی 5 سال قیمتهای واقعی آن اعمال گردد. بدیهی است اگر زمانبندی لازم در اجرای طرح باشد با کنترل و مهار قیمتها از طریق سیاستهای جبرانی اقتصادی مانند بهبود قدرت اقتصادی میتوان آثار تخریبی آزادسازی قیمتها را تا حد زیادی از بین برد. به هر صوت آزادسازی قیمتها غیر از آنچه گفته شد شوکهای دیگر قیمتی بر جامعه وارد میسازد. بر اساس اطلاعات ارائه شده مسئولین ذیربط طرح تحول اقتصادی، بخشی از منابع آزاد شده، به دهکهای مختلف به ویژه دهکهای پایین درآمدی به صورت هر سه ماه یکبار پرداخت میگردد. بدیهی است واریز هر مرحله از پرداخت مذکور به دلیل آنکه به صورت نقدی انجام میگیرد باعث افزایش تقاضای کل در سطح جامعه شده و اثر آن به صورت مستقیم بر روی قیمتها مشهود خواهد بود. لذا با این توصیفات نمیتوان گفت افزایش قیمتها به دلیل اجرای طرح تحول اقتصادی در یک مرحله رخ خواهد داد تا بتوان اصطلاح جهش را که دولتمردان بر آن تأکید دارند در مورد آن پذیرفت. ضمن اینکه واقعیت این است که میبایست روشن گردد طرح این مسایل نظری در سطح جامعه چه کمکی به حل مشکلات خواهد کرد؟ و هدف از طرح آن چیست؟! برای مردم چه تفاوتی دارد که قدرت خرید خود را در یک جهش قیمتی از دست بدهند یا با افزایش مستمر نرخ تورم آنچه میتواند برای آنها راهگشا باشد تدابیری است که به کاهش فشارهای اقتصادی بیانجامد نه جنگ نظریهپردازی خدای ناکرده برای فرار از مسئولیتها. منبع: هفته نامه شما
دیدگاه تان را بنویسید