دنياي اوباما

کد خبر: 73176

امروز نخستين روز کاري باراک اوباما در کاخ سفيد است و بسياري از رسانه هاي داخلي و بين المللي به همين مناسبت تلاش کرده اند از آن به عنوان يک «روز خاص» ياد کنند. اگر چه تلاش ها براي اين منظور با حرارت ادامه دارد اما به نظر مي رسد قائل شدن به يک ويژگي خاص براي اين روز نبايد توجيه چنداني داشته fاشد و در واقع هم ندارد چرا که تا آنجا که به عناصر اصلي سازنده پديده اي به نام «آمريکا» مربوط مي شود چيز زيادي تغيير نخواهد کرد و vوز 21 ژانويه 2009 هم يک روز است مثل همه روزهاي ديگري که جهان از زمان ظهور پديده آمريکا به خود ديده است. باراک اوباما بدون ترديد سعي خواهد کرد فاصله اي را که ادعا مي شود- و او بارها ادعا کرده است- در دوران جرج بوش با «روح آمريکايي» به وجود آمده بپوشاند و دقيقاً همين جاست که مي توان با قاطعيت گفت تمامي توهمات خود برتربينانه آمريکا جان خواهد گرفت و به صحنه باز خواهد گشت؛ اندک تفاوتي اگر ايجاد شده باشد در روش هاي جامه عمل پوشاندن به اين توهمات است که اوباما عقيده دارد بوش در انتخاب آنها به شدت با کج سليقگي و سوءتدبير عمل کرده است. تاکيد بر اينکه «اوباما ادامه منطقي بوش است» البته به اين معنا نيست که انتظار هيچ نوع دگرگوني را نبايد داشت يا دگرگوني هاي پيش رو لزوماً سطحي و کم مايه است. اتفاقاً بايد گفت تحولات مهمي در پيش است منتها توجه به اين نکته ضرورت دارد که همه اين تحولات در واقع تلاش هايي خواهد بود براي محقق کردن آرزوهايي که بوش هم در سر داشت، اما راه صحيح نيل به آنها را نمي دانست و حالا اوباما خيال مي کند که مي داند. البته اين اواخر و شخصاً در سال پاياني حکومت بوش، خود او هم دريافته بود که بايد با مسائل کهنه به شيوه هايي نو برخورد کند و علاوه بر اين بپذيرد که اولا به برخي موضوعات اساسي مانند پرونده مناقشه فلسطين و اسرائيل کم توجهي کرده ثانياً در مورد مسائلي مانند مسئله ايران اساساً قادر به فهم صحيح صورت مسئله و به تبع آن يافتن راه حل درست نبوده و ثالثاً به برخي مسائل تازه مطرح شده که از قضا اهميت و فوريتي حياتي دارند مانند مناقشه در افغانستان و پاکستان وقت و انرژي کافي اختصاص نداده است. اوباما روي خطي حرکت خواهد کرد که ترسيم آن در واقع در سال پاياني حضور تيم بوش در کاخ سفيد آغاز شد اما بوش نه فرصتي براي کامل کردن آن داشت و نه اقتضائات صحنه بين المللي اجازه پيمودن آن تا انتها را مي داد. اکنون اوباما پا جاي پاي بوش خواهد گذاشت و در مواردي هم قصد دارد از همان روز اول به برخي از خطوط قرمز بوش پشت کند، گرچه صرف تلاش براي فاصله گرفتن از بوش هيچ توفيقي را در عملکرد دولت باراک اوباما تضمين نخواهد کرد؛ حداکثر اين است که او خطاهاي بوش را تکرار نکند- که نخواهد توانست- و اين بوضوح هيچ ربطي به آن ندارد که او مرتکب خطاهايي جديدتر و بلکه بزرگتر نشود.اگر اندکي مسئله محور باشيم مي توان بحث را دقيق تر پيش برد. جرج بوش تا قبل از فرا رسيدن سال آخر حضورش در کاخ سفيد اهميت چنداني براي موضوع مناقشه خاورميانه و ضرورت يافتن يک راه حل عربي- اسرائيلي براي آن قائل نبود. يک مطالعه اجمالي به روشني ثابت مي کند که در 7 سال اول همه هم و غم بوش حمايت بي قيد و شرط و همه جانبه از رژيم صهيونيستي و بازي کردن نقش يک شعبان بي مخ بين المللي در جانبداري از آن بوده است. تنها در سال آخر بود که بوش تحت فشار وزيرخارجه اش پذيرفت اندک اعتنايي هم به طرف عربي اين پرونده بکند و اين نکته را هم در نظر بگيرد که اکتفا به تيز کردن دندان هاي اسرائيل در مقابل اعراب- کاري که در 7 سال اول بي وقفه پي گيري شد- اگر به نوعي از ترتيبات مذاکراتي گره نخورد و شريکي درون جامعه عربي نيابد هيچ شانسي براي پيشرفت نخواهد داشت. همين تغيير نگاه بود که به ابتکار آناپوليس انجاميد و البته در نبرد غزه به محاق رفت. اوباما اما ظاهراً قصد دارد از همين روز اول به اين موضوع بپردازد و آن را جدي بگيرد. ته ذهن تيم اوباما البته راه حلي جز وادار کردن فلسطينيان به فراموش کردن اينکه «اساساً روزي در 1948 اشغالي صورت گرفته» پذيرش يک سيستم دو کشوري چيز ديگري نيست و اگر ماجرا به همين مقدار محدود بماند با اطمينان مي توان گفت حتي اگر او در اين موضوع شروعي بهتر از بوش داشته باشد، آخر کار فرجامي بهتر از او نخواهد يافت. گذشته از موضوع فلسطين اوباما با خود اسرائيل درگيري هايي پيچيده خواهد داشت. روابط آمريکا و رژيم صهيونيستي برخلاف آنچه بسياري مي پندارند هرگز ايدئولوژيک نبوده و صرفاً بر اشتراک منافع وسيع دو جانبه مبتني است. اگرچه بسيار نحيف و لاغر ولي اکنون صداهايي درون جامعه آمريکا در حال جان گرفتن و بلند شدن است که «منفعت آمريکا در حمايت بي چون و چرا از اسرائيل چيست» و اساساً «صهيونيست ها چقدر مي ارزند»؟ اگرچه اوباما بي ترديد تمام تلاش خود را براي راضي نگهداشتن غاصبان قدس شريف به کار خواهد بست ولي در هر حال بالاخره بايد براي اين سوال - که از زمان جنگ 2006 جدي شده و خصوصاً بعد از جنگ غزه حتماً جدي تر خواهد شد- هم جوابي بيابد؛ کاري که بسيار سخت و بلکه محال مي نمايد. علاوه بر اين در مورد خاص ايران - که به اجمال به آن خواهيم پرداخت- صهيونيست ها سه نگراني عمده از جانب اوباما دارند: 1- آيا احتمال دارد اوباما بخواهد به خاطر جلب همکاري تهران در حل و فصل ديگر مشکلات منطقه اي آمريکا در گفت وگوهايي که با آن انجام خواهد داد منافع اسرائيل را ناديده بگيرد يا بر سر آن معامله کند؟ 2- اوباما اعلام کرده است گفت وگوهايي مستقيم و بدون پيش شرط را با ايران آغاز خواهد کرد. از ديد صهيونيست ها نفس اينکه هر گفت وگويي ميان آمريکا و ايران بدون پيش شرط باشد و خصوصاً شرط تعليق غني سازي را به همراه نداشته باشد يک فاجعه تمام عيار است چرا که هم به معناي پذيرش تلويحي غني سازي در خاک ايران محسوب مي شود و هم زمان کافي در اختيار ايران مي گذارد که با طولاني کردن مذاکرات فناوري خود از مرحله «قابل بازگشت» فراتر ببرد. و البته اين همه در حالي است که مذاکره با آمريکا از نگاه ايران خط قرمز تلقي شده و حاضر به انجام آن نيست. 3- نگراني سوم صهيونيست ها درباره اوباما اين است که اوباما بخواهد به مسايل ديگر خصوصاً دو موضوع افغانستان-پاکستان و بحران مالي جهاني اهميت بيشتري بدهد و مسئله ايران اولويت اوباما نباشد. از ماه ها قبل صهيونيست ها پروژه اي مفصل براي تبديل کردن ايران به اولويت اوباما کليد زده اند که مهم ترين عنصر سازنده آن عمليات رواني وسيع درباره دستيابي ايران به مواد هسته اي لازم براي ساخت يک سلاح تا سال 2009 است و اينکه اوباما در سال اول حضور خود در کاخ سفيد بايد «انتخاب بزرگ» را درباره ايران انجام بدهد.هنوز هيچ پاسخ روشني دراين باره که اين نگراني ها چگونه رفع و رجوع خواهد شد وجود ندارد. پرونده بسيار کليدي ديگر روي ميز اوباما پرونده افغانستان و پاکستان است. دو کشوري که جامعه امنيتي آمريکا عقيده دارد القاعده پس از خروج از عراق خود را در آنجا بازسازي کرده و از جمله، مايکل هايدن رئيس سيا به صراحت گفته در ماه هاي اخير سازمان متبوعش هيچ تهديدي عليه آمريکا کشف نکرده الا اينکه در مناطق مرزي افغانستان و پاکستان ريشه داشته است. اوباما همانطور که خود و مشاورانش به کرات گفته اند افغانستان و پاکستان را منشا عمده ترين تهديدها عليه آمريکا در آينده مي داند و احتمالا رسيدگي به آن را در اولويت کاري خود قرار خواهد داد. از خلال اظهارنظرهاي پراکنده تيم اوباما مي توان اجمالا دريافت که آنها هيچ روشي جز در پيش گرفتن يک رويکرد منطقه اي را براي حل مسئله افغانستان-پاکستان کارآمد نمي دانند و از جمله تاکيد دارند ايران نقشي منحصربفرد در شکل گيري يا عدم شکل گيري اين راه حل خواهد داشت. پرونده بعدي آينده تعامل با روسيه به اضافه اروپاست. اوباما و تيمش به روشني گفته اند که دوره جديدي از همکاري با روسيه را آغاز خواهند کرد چرا که عقيده دارند جز از راه همکاري با روسيه قادر به مواجهه با مشکلات متعدد پيش روي خود از جمله مسايل منطقه خاورميانه و بويژه موضوع انرژي نخواهند بود. اما هنوز معلوم نيست آن کدام ورد است که قرار است کوه مشکلات ميان روسيه و آمريکا را دود کند و به هوا بفرستد؟! در مورد اروپا مسايل بسيار پيچيده اي وجود دارد اما آنچه احتمالا از همين روزهاي اول در کانون توجه قرار خواهد گرفت و اروپايي ها هم گوشه و کنار درباره آن ابراز نگراني مي کنند اين است که آيا اوباما خواهد پذيرفت در مورد ايران در چارچوب گروه 1+5 عمل کند يا اينکه قصد دارد رويه مستقلي در پيش بگيرد. اين هم جزو سوال هايي است که بايد منتظر جواب آن ماند.و نهايتاً نوبت به مسئله ايران مي رسد. اين يادداشت هيچ مجالي براي ورود به تفصيل بحث دوباره و رويکرد اوباما به ايران ندارد و طبعاً آن را بايد به فرصتي ديگر موکول کرد. به طور بسيار خلاصه مي توان از مجموعه آنچه در دست است استنباط کرد که اوباما سياست خود درباره ايران را بر دو پايه اساسي بنا خواهد کرد. 1- تقويت رويکرد نرم. مدت هاست آمريکايي ها دريافته اند تنها روش موثر براي مواجهه با مسئله ايران همانطور که بارها گفته شده «دروني سازي» آن و توسل به روش هاي نرم به عنوان «جايگزين» يا در مواردي «مقدمه» روش هاي سخت براندازي است. احتمالا بايد منتظر بود که اوباما بر مفاهيم «رابطه» و «تبادل» تاکيد بيشتري بکند، حمايت هاي خود از اصلاح طلبان به عنوان نيروهاي سياسي مطلوب آمريکا در ايران را تقويت نمايد و پروژه «شبکه سازي از اپوزيسيون» براي رسيدن به هدف شکل دهي به اپوزيسيون «واحد و حرفه اي» را به شدت تسريع نمايد.ايجاد مشکلات اقتصادي وسيع براي ايران و از جمله آنچه آمريکايي ها خود قفل کردن اقتصاد ايران - با هدف جلوگيري از پيروزي احمدي نژاد- ناميده اند جزو مکمل اين پروژه خواهد بود. 2-چماق هاي بزرگتر هويج هاي بزرگتر. استراتژي چماق و هويج احتمالا به عمر خود ادامه خواهد داد تنها با اين تفاوت که اوباما تلاش مي کند از راه بازسازي و تقويت اجماع بين المللي عليه ايران چماق ها و هويج هاي بزرگتري فراهم کند. تيم اوباما اميدوار است به اين روش بتواند ايران را به سمت يک معامله بزرگ سوق بدهد يا دورنماي عدم پذيرش معامله را تا حداکثر مقدار ممکن هولناک نمايد. مشکل فقط اين است که ظاهراً اوباما خود هم فهميده است که ايران هيچ هويجي را بزرگتر از خود غني سازي نمي داند و لذا امکان معامله تقريباً منتفي است. مهدي محمدي منبع: کیهان

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت