ابهامات بودجه 88

کد خبر: 74646

محمود فراهانی

ابهامات بودجه 88
بخش اول: درآمدها لایحه بودجه 283هزار میلیارد تومانی کل کشور در حالی از سوی رییس جمهور تقدیم مجلس شد که در این لایحه، کمتر نشانه ای از توجه به شرایط ویژه اقتصادی کشور ناشی ازتاثیرات بحران جهانی دیده می شود. عدم توجه به این مساله باعث شده تا منابع درآمدی و هزینه ای در لایحه بودجه 88به خصوص پیش بینی درآمدها در منابع ومصارف عمومی دولت در حد بالایی غیر واقعی تدوین شود. بر این اساس، غیرواقعی تدوین شدن بودجه سال آینده از دو جهت "منابع"(درآمدها)و"مصارف"(هزینه ها) قابل بررسی است. در این نوشتار از زاویه "درآمدها" به این موضع نگریسته می شود. مع جز ه کاهش تراز عملیاتی پیش از ورود به مبحث در آمد ها بررسی تراز عملیاتی در بودجه عمومی ضروری است. تدوین کنندگان لایحه بودجه سال 88برای بودجه عمومی دولت تراز عملیاتی منفی 6/5هزار میلیارد تومانی راپیش بینی کرده اند. تراز عملیاتی در واقع از تفریق درآمدهای مالیاتی وسایر درآمدهای غیر نفتی(درآمدها) از پرداخت هزینه ای(بودجه جاری) بدست می آید. مقایسه تراز عملیاتی لایحه بودجه سال88،نسبت به قانون بودجه سال 87، نزدیک به 34هزار میلیارد تومان کاهش نشان می دهد که این میزان در واقع برابر کل درآمد های (33.9هزار میلیاد تومان)سال جاری است. به عبارت دیگر، در حالی که در سال 87 تراز عملیاتی بودجه عمومی دولت منفی 5/39هزارمیلیارد تومان بود، به یکباره این رقم به منفی 6/5هزار میلیارد تومان کاهش یافته است.این بدان مفهوم است که دولت در حالی که در سال 87، برای پوشش هزینه های جاری خود از حمل درآمدهای غیر نفتی (درآمدهای مالیاتی وسایر درآمدهای غیرنفتی)5/39هزار میلیارد تومان کم داشت، درسال 88، به یکباه این رقم را با 4/88درصد رشد، به رقم منفی 6/5رسانده است. مفهوم این افزایش این است؛ در حالی که هزینه های جاری کشور در سال گذشته در سایه متمم 5/4هزار میلیارد تومانی و 6هزار میلیارد تومانی با 8/22درصد رشد در نهایت به 6/56هزار میلیارد تومان رسید،اما درآمدهای غیر نفتی کشور چندان رشدی را نشان نمی دهد. تنها مسوولان معاونت برنامه ریزی ریاست جمهوری در پیش بینی عملکرد درآمدهای مالیاتی ،دوتا سه هزارمیلیارد تومان افزایش را اعلام کرده اند .به عبارت دیگر، کل درآمدهای غیر نفتی کشور از9/33هزار میلیارد تومان به 37تا38هزار میلیارد تومان معادل 10تا11درصد رشد را نشان می دهد.این اتفاق در سال جاری به صورت معکوس روی داده است. در حالی که بودجه جاری کشوراز6/56 به3/58هزار میلیارد تومان معادل سه درصد رشد ،افزایش یافته اما میزان درآمدهای غیر نفتی کشور از حدود 37تا38هزارمیلیارد تومان به 7/52هزار میلیارد تومان معادل 88.4 درصد رشد کرده است. معنای دیگر این افزایش آن است که دولت به یکباره درآمدهای خود را ازمحل مالیات ها و درآمدهای غیر نفتی تقریبا دو برابر کرده و بدیهی است با توجه به ساختار اقتصاد ما و همچنیین رکود اقتصادی ناشی از بحران مالی جهانی تحقق این امربه معجزه می ماند. بررسی ها نشان می دهد میزان تحقق درآمدهای مالیاتی طی سال های اخیر(84تا 86) به طور متوسط حدود 92درصد بوده است . اینکه دولت تحت چه فروضی تراز منفی عملیاتی را تا نزدیک 86درصد کاهش داده است ،سوالی است که پاسخ دادن به آن به سختی ممکن است. اما تحلیل جزئیات درآمد مالیاتی وسایر درآمدهای غیرنفتی ، نشان می دهد که در سال آینده احتمال کاهش درآمدهای غیر نفتی به زیر 9/33میلیارد تومان (پیش بینی شده برای بودجه سال جاری) بسیار بالاست واین به معنای آن خواهد بود که تراز عملیاتی بودجه عمومی دولت بیش از 5/39هزار میلیارد تومان منفی تر خواهد شد. کاهش 20 تا 30 درصدی درآمدهای مالیاتی دولت، میزان پیش بینی درآمدهای مالیاتی خود در لایحه بودجه 88را با 5/35درصد رشد از 7/21هزار میلیارد تومان به 4/29 میلیارد تومان افزایش داده است.این افزایش درآمدها در قریب به اتفاق اقلام مالیاتی مشاهده می شود. اما کارشناسان مالیاتی پیش بینی می کنند که به دلیل وابستگی بالای درآمد های غیر نفتی کشور به قیمت نفت در سال آینده درآمد های مالیاتی بین 20 تا 30 درصد کاهش خواهد یافت.از سوی دیگر به دلیل رکود اقتصادی سال آینده ناشی از بحران اقتصادی جهان،احتمال کاهش سود،عدم توانایی افزایش حقوق کارکنان بخش خصوصی ،افزایش بیکاری وکاهش فروش نیز بالاست. بخش عمده درآمد مالیاتی در کشور ما از طریق مالیات بر شرکت ها (مالیات اشخاص حقوقی) مالیات بر درآمد ومالیات بر واردات تامین می شود، به طوری که در سال جاری نزدیک به 5/19هزار میلیارد تومان از 7/21هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی از این سه محل پیش بینی شده است. در لایحه سا 88، برای سه مورد یاد شده، به ترتیب 7/14 ،2/4 و6/6 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی پیش بینی شده است. به تعبیر دیگر، رشد هر یک از اقلام مذکور نسبت به سال قبل به ترتیب معادل 9/34 درصد،2/31 درصدو8/12 درصد پیش بینی شده است. اما نکته مهم اینجاست که در سال آینده دولت حداقل در دومورد درآمدهای مالیات بر شرکت ها و واردات با کاهش درآمد روبرو می شود، در حالی که نفت نزدیک 200درصد ، فراورده های نفتی به همین میزان ، فلزات پایه نزدیک 50 درصد ومواد غیرفلزی معدنی مانند سیمان در همین حد با کاهش شدید قیمت مواجه شدند، همچنیین مازاد عرضه نیز برای آنها در بازار وجود دارد، بدیهی است که سود شرکت های نفتی، فلزی ومعدنی کاهش خواهد یافت وحتی در مواردی دولت برای آنکه شاهد بیکاری نیروهای این شرکت ها نباشد، در خصوص برخی مسایل از جمله پرداخت مالیات باید امتیازاتی را برای این شرکت ها قایل شود.در این صورت بدیهی است که احتمال تحقق درآمد مالیات بر شرکت ها ،احتمالا کمتر از امسال باشد. بر این اساس کارشناسان احتمال کاهش 20تا30درصدی درآمدهای مالیاتی کشور ناشی از کاهش قیمت نفت را بالا می دانند. در همین حال مالیات بر واردات نیز، با کاهش شدید روبرو خواه شد. به دلیل کمبود منابع ارزی در کشور، میزان واردات مصرفی کاسته خواهد شد ،همچنین به دلیل رکود اقتصادی، تقاضا برای سرمایه گذاری در کشور کاسته می شود واین به معنای آن است که میزان کالاهای وارداتی سرمایه ای نیز کاسته خواهد شد. ازسوی دیگر،واردات کالاهای واسطه ای نیز،با کاهش نسبی مواجه خواهد شد. چرا که علاوه بر محدودیت منابع، تقاضای بازار برای خرید کالا نیز پایین خواهد آمد، بنابراین بدیهی است که نمی توان، برای اقلام مالیات شرکت ها و واردات، افزایشی را پیش بینی کرد، بلکه دولت بایدخود را برای کاهش این درآمدها آماده کند. سایر درآمدهای غیرنفتی در لایحه بودجه سال 88 در بخش سایر درآمد ها نیز، دراغلب اقلام افزایش درآمدها پیش بینی شده است.در حالی که آنچه در عمل اتفاق می افتد ،احتمال کاهش این درآمدهاست. دولت در سال87 میزان درآمدهای غیر نفتی خود را 2/12هزار میلیارد تومان در قانون بودجه پیش بینی کرد اما در لایحه 88 پیش بینی این محل درآمدی با 6/92درصد رشد به 3/23هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. در این بخش بیشترین درآمد حاصل از طریق درآمدهای حاصل از مالکیت دولت(سود سهام شرکت های دولتی ) است. به طوری که 5/20هزار میلیارد تومان از این عمل محقق می شود. نکته اساسی آن است که در سال 88، به دلیل رکود اقتصادی ،احتمال عدم تحقق سود برای برخی از شرکت ها بالا است. از هم اکنون پیش بینی می شود که تولید برای برخی از شرکت های پتروشیمی، توجیه اقتصادی نداشته باشد. فلزات پایه کاهشی نزدیک 50درصد را تجربه کرده اند وسود شرکت ملی نفت با توجه به کاهش قیمت نفت ،کاهش خواهد یافت، بنابراین تحقق سایر درآمدهای غیرنفتی حتی درحد سال جاری نیز با ابهام مواجه است. دولت در دو محل دیگر نیز درآمد پیش بینی کرده است که این اقلام به صورت پایه ای با ابهام مواجه است. دولت پیش بینی کرده است از محل هدفمند کردن یارانه ها ،از یک سو درآمد مستقیم کسب کند و از سوی دیگر درآمد مالیاتی وسود سهام شرکت های تولید وتوزیع حامل های انرژی افزایش یابد. اما هنوز معلوم نیست که مجلس در خصوص لایحه طرح تحول چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد.
همه این موارد در واقع نشان دهنده تدوین غیر واقعی بودجه 88در حوزه درآمد هاست.
مقایسه ارقام بودجه 87 و لایحه بودجه 88
1- بنا به گفته عضو کمیسیون برنامه و بودجه به استناد جلسه نمایندگان با یان کمیسیون درآمد مالیاتی حدود 1.5 هزار میلیارد تومان بیش از رقم مصوب تحقق پیدا خواهد کرد.
2- مجلس در ابتدای امسال متمم 4.5 هزار میلیارد تومانی برای واردات کالاهای اساسی و جبران زیان ناشی از خشکسالی تصویب کرد.
3- بنا بر لایحه اصلاحیه دولت قرار است 6 هزار میلیارد تومان جابجایی ردیف‌های بودجه عمرانی به جاری داشته باشد.
4- مصوب اصلاحی پرداخت‌های عمرانی 18.6 هزار میلیارد تومان است که به گفته ممبینی معاون برنامه‌ریزی ریاست جمهوری عملکرد بودجه عمرانی امسال 17 هزار میلیارد تومان خواهد بود.
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت