تخریب محیط زیست

کد خبر: 76715
تخریب محیط زیست
در يك اقدام غيركارشناسي توسط سازمان محيط زيست رخ داد؛ 4 كل و بز با شليك تفنگ بيهوشي تلف شدند موضوع نقل و انتقال گونه‌هاي جانوري كه در 3 سال اخير و با روي كار آمدن مديريت جديد سازمان محيط زيست به يكي از بحث‌هاي پرانتقاد از اين سازمان بدل شده اين بار با شكست سنگيني مواجه شد، به طوري كه در جريان انتقال چندين راس كل و بز از يكي از مناطق حفاظت‌شده استان همدان به منطقه ديگري در همين استان، بر اثر شليك تفنگ بيهوشي ماموران سازمان محيط زيست، تمامي حيوانات بيهوش شده جان باختند تا اين طرح در فاز نخست با تلفات صددرصدي مواجه شود. اين اقدام در شرايطي صورت گرفته كه همچنان پرسش‌هاي بي‌پاسخ زيادي درباره اهداف اين طرح مطرح است اما معاون محيط طبيعي سازمان محيط‌زيست و مديركل محيط زيست استان همدان حاضر به پاسخگويي و بيان جزئيات اين واقعه نشدند. ‌ در جريان اين نقل و انتقال، سازمان محيط زيست قرار بود با انتقال چندين راس كل و بز به منطقه ملوسان در استان همدان كه پيش از اين زيستگاه كل و بز بوده، بار ديگر نسل اين حيوان را در منطقه مورد نظر احيا كند به همين منظور سال گذشته با مرحوم هرمز اسدي وارد مذاكره شدند تا وي اين كار را به انجام برساند اما دكتر هرمز اسدي در جريان انتقال گوزن زرد به استان كهكلويه و بويراحمد در يك سانحه رانندگي جان خود را از دست داد و اين طرح متوقف شد تا اينكه دو هفته قبل اداره محيط زيست استان همدان تصميم گرفت سرانجام پس از يك سال اين پروژه را اجرا كند. ‌ به همين منظور دو هفته قبل اين طرح اجرايي شد و در مرحله نخست، 4 كل و بز با شليك تير تفنگ بيهوشي در منطقه حفاظت شده خان‌گرمز بيهوش شدند تا به منطقه شكار ممنوع ملوسان در نهاوند منتقل شوند اما اين 4 راس حيوان كه 3 راس آنها كل و يكي از آنها بز باردار بود در اثر تزريق دوز بالا‌ي داروي بيهوشي ديگر به هوش نيامدند و هر 4 حيوان تلف شدند. اين واقعه در شرايطي اتفاق افتاده كه بسياري از كارشناسان محيط زيست به نحوه جابه‌جايي اين حيوانات و فصل انتخاب شده براي جابه‌جايي معترض‌ هستند و آن را نشان از ضعف مطالعات علمي در برنامه‌هاي اجرايي سازمان محيط زيست و ناديده گرفتن نظرات كارشناسان مطلع عنوان مي‌كنند. مرگ كل و بزهاي همدان در اثر تجويز نادرست داروي بيهوشي يادآور همان واقعه سال 81 است. در اين سال 5 راس گوزن زرد كه در منطقه حفاظت شده ارژن و پريشان و در يك محدوده محصور نگهداري مي‌شدند براي انجام مطالعات بيشتر توسط سازمان محيط زيست با شليك تفنگ بيهوشي بيهوش شدند ولي هر 5 گوزن، ديگر به هوش نيامدند و تلف شدند كه در آن زمان اعتراضات زيادي از سوي گروه‌هاي زيست‌محيطي به نحوه عملكرد مديركل وقت اداره محيط زيست استان فارس صورت گرفت. ‌ از سوي ديگر شنيده‌ها حاكي است مرحوم هرمز اسدي سال گذشته زماني كه موضوع جابه‌جايي اين حيوانات را به او پيشنهاد داده بودند، با بيهوش كردن كل و بز‌ها به دليل ريسك بالا‌ي خطراتي كه متوجه اين حيوان مي‌شود و احتمال سقوط حيوانات از صخره‌هاي سنگي كه زيستگاه آنهاست، با اين موضوع مخالفت و گزينه كم‌خطرتر را زنده‌گيري اين حيوانات با استفاده از توري عنوان كرده بود اما با اين همه سازمان محيط زيست دو هفته قبل اقدام به طعمه‌گذاري و بيهوش كردن كل و بزها در منطقه حفاظت‌شده خانگرمز همدان كرد. با اين وجود مهدي رياحي‌خرم، مديركل محيط زيست استان همدان دوشنبه گذشته در گفت‌وگوي تلفني با اعتماد ملي از بيان جزئيات اين واقعه خودداري كرد و گفت: من بازنشسته شدم و ديگر نمي‌توانم پاسخ دهم! در حالي كه وي بر اساس حكم بازنشستگي‌اش تا تاريخ 30 بهمن ماه همچنان مامور به خدمت بوده است! حيواناتي كه قرباني تبليغات سازمان محيط زيست شدند دكتر اسماعيل كهرم، مدرس دانشگاه در رشته حيات‌وحش در گفت‌وگو با اعتماد ملي در اين باره گفت: در اين موضوعي كه اتفاق افتاده چندين پرسش مطرح است؛ نخست اينكه اصلا‌ سازمان محيط زيست با چه هدفي اقدام به معرفي مجدد يك گونه جانوري به منطقه ملوسان كرده است؟ اگر اين منطقه پيش‌تر زيستگاه كل و بز بوده و امروز منقرض شده بايد ابتدا رفت و دلا‌يل را بررسي كرد كه اصلا‌ چرا اينگونه در منطقه از بين رفته و اينكه چه تضميني وجود دارد كه اين حيوانات معرفي شده دوباره از بين نروند؟ اگر عامل از بين رفتن كل و بز در ملوسان در دهه‌هاي گذشته، شكار بي‌رويه بوده خب اين سازمان پاسخ دهد كه چه اقداماتي براي رفع اين معضل انجام داده است؟ مثلا‌ آيا ضريب امنيتي منطقه را افزايش داده يا خطر شكارچيان غيرمجاز را كاهش داده است كه حالا‌ مي‌خواهد جمعيت را دوباره در منطقه رها كند؟ ‌ وي افزود: وقتي ملوسان هنوز جزو يكي از مناطق چهارگانه سازمان محيط زيست هم نيست و از هيچ جايگاه حفاظتي رسمي و قانوني برخوردار نيست و پايين‌ترين و تشريفاتي‌ترين عنوان يعني منطقه را با خود يدك مي‌كشد، معرفي مجدد چه مفهومي دارد؟ جلوي شكار بي‌رويه را نگرفتند حالا‌ يك مدير براي نمايش و يك كار تبليغاتي، تفنگي را دست يك آدم ناشي داده تا اين فاجعه را به بار آورد؟ دكتر كهرم همچنين انتخاب فصل براي بيهوش كردن اين حيوانات را زير سوال برد و گفت: انتخاب فصل براي بيهوش كردن حيوان هم مناسب نبوده به طوري كه حتي حيوان ماده آبستن را هم هدف قرار داده‌اند. نكته ديگر ميزان دوز داروي مصرفي است كه تشخيص آن كار هر كسي نيست و نياز به متخصص دارد. وي افزود: فرآيند بيهوش كردن گونه‌هاي جانوري يك فرآيند دقيق است و بايد بر اساس وزن مغز حيوان مقدار مشخصي داروي بيهوشي تزريق شود و اين يك جدول دارد كه براي هرگونه مي‌توان آن را محاسبه كرد اما آقايان اين موضوع را نمي‌دانند و نمي‌دانند كه براي حيوان حامله نبايد اين كار را انجام داد چون جنين داخل شكم نمي‌تواند چندين برابر وزن خود دوز بالا‌ي داروي بيهوشي را تحمل كند. نتيجه اين بي‌فكري‌ها همين است كه امروز 4 حيوان را تلف كردند. دكتر كهرم خاطر نشان كرد: من تاكيد مي‌كنم اين قبيل كارها بدون تفكر علمي است و فقط و فقط براي نمايش دادن و يك كار تبليغاتي است و سازمان محيط زيست نيز اگر در اين پروژه موفق مي‌شد خبرش را به همه روزنامه‌ها مي‌داد و حالا‌ كه طرح‌شان به شكست انجاميده طبيعي است كه پنهان كنند. ‌ وي افزود: متاسفانه مديران فعلي سازمان محيط زيست تصورشان از حيات‌وحش اين است كه يك تعداد حيوان را در قفس و محيط محصور اسير كنند در صورتي‌كه طبق قوانين بين‌المللي كه از طرف IUCN ابلا‌غ شده اگر حيوان را از طبيعت و زيستگاه اصلي‌اش بگيريد، اين حيوان ديگر از فهرست حيات وحش خط مي‌خورد. مثلا‌ الا‌ن گفته مي‌شود كه 8000 ببر بنگال در جهان موجود است كه البته 4000 تا از آنها در اسارت و در باغ وحش‌ها هستند بنابراين ديگر نمي‌توان گفت كه 8000 ببر داريم چون درواقع فقط 4000 تا از اين حيوان در طبيعت است كه جزو حيات وحش محسوب مي‌شود. ‌ اما اظهارات دلا‌ور نجفي، معاون محيط طبيعي سازمان محيط زيست هم شنيدني است. دلا‌ور نجفي در پاسخ به پرسش خبرنگار اعتماد ملي كه از او پرسيد تنها به تاييد اين موضوع اكتفا كرد و از پاسخگويي طفره رفت. دلا‌ور نجفي به مدت چهل دقيقه با خبرنگار اعتماد ملي صحبت كرد و به جاي پاسخگويي به اين پرسش به انتقاد از نشريات و خبرنگاران زيست محيطي - از جمله خبرنگار اعتماد ملي - و اينكه چرا به موضوع بركناري فاطمه جوادي و پرونده همسرش در دستگاه قضايي دامن زده‌اند، پرداخت و در پايان گفت: من اگرچه زمين‌شناس هستم ولي از خيلي از محيط زيستي‌ها بيشتر اطلا‌عات دارم و هر چيزي كه يك بيولوژيست مي‌داند من هم مي‌دانم و تمام واحدهاي بيولوژي را پاس كرده‌ام. وي افزود: اين صحبت‌ها مصداق امر به معروف و نهي از منكر را داشت و برادرانه توصيه مي‌كنم كه وقتي مطلب مي‌نويسيد خدا را هم در نظر داشته باشيد و اينقدر جوگير نشويد چرا كه شما غالبا جوگير مي‌شويد و قلم مي‌زنيد! وي افزود: به‌رغم احترامي كه براي شما قائل هستم ولي خدا وكيلي تصميم دارم ديگر به شما جواب ندهم؛ نه جواب بدهم و نه ديگر صفحه محيط زيست را بخوانم. حالا‌ هر چه دوست داريد بنويسيد چون جوابيه هم نمي‌دهم چرا كه شرط جواب دادن صداقت طرف مقابل است ولي من امروز اين صداقت را در رسانه‌ها درخصوص بحث محيط زيست نمي‌بينم. تيم كارشناسي در همدان پاسخ دهد از سوي ديگر دكتر هومن ملوك‌پور، دامپزشك نيز نسبت به انتخاب اين فصل براي بيهوش كردن كل و بز‌ها انتقاد كرد. دكتر ملوك پور در گفت‌وگو با اعتماد ملي گفت: تيم كارشناسي اين طرح بايد پاسخ دهد كه چرا اين فصل را براي انتقال كل و بز‌ها انتخاب كرده در حالي كه بهترين فصل اوايل يا اواخر پاييز بود نه زمستان كه حيوان آبستن است. نكته ديگر اينكه بايد از دامپزشك تيم توضيح خواست كه چه ميزان داروي بيهوشي تجويز كرده كه هر 4 حيوان تلف شدند و چرا وقتي روز نخست دو حيوان تلف شدند دوز داروي بيهوشي را در روز دوم پايين نياورده‌اند؟ وي تاكيد كرد: تلفات حين نقل و انتقال گونه‌هاي جانوري حدود 15 تا 20 درصد تا حدي قابل توجيه است ولي تلفات صددرصدي اصلا‌ توجيه ندارد و به نظر من كارشناس مربوطه در امر بيهوش كردن حيوان و كارشناس حيات وحش در انتخاب زمان انتقال، دچار اشتباه شده‌اند. ‌ اما شنيده‌ها حاكي است در فرآيند بيهوش كردن اين حيوانات از دارويي به نام كتامين استفاده شده در حالي كه دكتر ملوك‌پور تاكيد مي‌كند براي نشخواركنندگان بهتر است از داروي رامپن استفاده شود نه كتامين. وي افزود: فاز بيهوشي 4 مرحله دارد كه ما عموما حيوان را در فاز 3 نگه مي‌داريم و چنانچه حيوان وارد فاز 4 شود به حالت كما و نهايتا مرگ مي‌رود و داروي كتامين نيز اين پروسه را تسريع مي‌كند. ‌
لا‌يحه قانون جامع منابع طبيعي، سبزترين لا‌يحه قوه مقننه در سال 1296 شمسي يعني 91 سال قبل براي اداره جنگل‌هاي كشور، در اداره كل فلا‌حت وابسته به وزارت فوايد عامه و تجارت و فلا‌حت، شعبه‌اي به نام شعبه جنگل‌ها پايه‌گذاري شد. در اين 91 سال به غير از سال 1346 كه قانون حفاظت جنگل‌ها و مراتع كه قوانيني پيشرفته و مترقي براي آن زمان بوده و براي اجرا و نظارت آن وزارتخانه‌اي مستقل به نام وزارت منابع طبيعي وجود داشت، هيچ‌گاه، ديگر آرامشي بر پيكره منابع طبيعي كشور از لحاظ قانون و قانونگذاري حاكم نبوده است و در بعضي مواقع قوانين حاكم و اجراي آن خسارات زيادي بر منابع طبيعي وارد كرده است. در اين 91 سال، در سال‌هاي 1321 قانون مربوط به جنگل‌ها، در سال 1338 قانون جنگل‌ها و مراتع كشور و در سال 1346 قانون حفاظت و بهره‌برداري از جنگل‌ها و مراتع كشور به تصويب رسيد و در تمام اين مقاطع و مراحل، نگرشي سياسي مقدمه و منشا و تهيه و تصويب اين قوانين بوده، به‌طوري كه در سال 1350 در اثر يك تصميم سياسي و بدون مطالعه، وزارت منابع طبيعي پس از چهار سال منحل شد و ماحصلش اين است كه پس از سال‌ها تلا‌ش كارشناسان و كاركنان خدوم منابع طبيعي كشور، متاسفانه هنوز ساختار و تشكيلا‌ت قوي و قانونمندي حاكم بر اين منابع نيست و اثرات جبران‌ناپذيري بر پيكر سست و خميده منابع طبيعي وارد شده است. چندي پيش قانون جامع منابع طبيعي كه بازنگري قوانين مربوط به جنگل‌ها، مراتع و... در آن به روز شده است تقديم مجلس شوراي اسلا‌مي شد و كليات آن كه مشتمل بر 7 فصل و 66 ماده است به تصويب رسيد. پس از تصويب اين كليات، متاسفانه مخالفت‌هايي از سوي برخي مسوولا‌ن وزارت صنايع و معادن و خانه معدن صورت گرفت. اميدوارم در اين نوشتار نگراني افراد يا نهادهايي كه از تصويب اين كليات منافع خود را در خطر ديدند كاسته شود و دوستان قبول كنند كه حفظ جنگل‌ها و مراتع براي جامعه، مهم‌تر از بهره‌برداري آني و مقطعي از آن است. بدون ترديد در هيچ زماني همانند قرن حاضر ارزش منابع طبيعي و ضرورت حفظ و توسعه آن محسوس و ملموس نبوده است. اين منابع همواره به منزله زيربناي توسعه اقتصادي، اجتماعي، كشاورزي و... به‌عنوان يك بستر مطرح بوده و حفظ و بهره‌برداري اصولي از آن هدف اصلي متوليان و مسوولا‌ن آن بوده است. گرچه معتقدم هيچ‌گاه قدر و منزلت واقعي خود را نيافته و همواره به علت عدم استقلا‌ل ساختار و تشكيلا‌ت و قوانين لرزان، پيكري سست و خميده داشته است. منابع طبيعي و مواهب بي‌حد و حصرش اگر با رعايت موازين اصولي و قوانين پويا رو به جلو حركت نكند، ظرفيت‌هايش پايداري ندارد و نعماتش را نمي‌تواند به نسل‌هاي بعد ارمغان دهد. در اين نكته ترديدي ندارم كه منابع طبيعي براي انسان‌ها است و بايد از آن بهره‌برداري شود و در خدمت رفاه و پيشرفت جوامع قرار گيرد، اما مساله اين است كه حد مطلوب اين بهره‌برداري تا كجا است؟ اگر از مواهب طبيعي برحسب قاعده و با رعايت ظرافت بهره بگيريم طبيعت زاينده است ولي اگر حريصانه و بي‌اعتنا به ظرفيت آن حركت كنيم، روزگاري نه چندان دور خواهد رسيد كه اين عرصه نعمت‌خيز به عرصه‌اي برهوت تبديل مي‌شود.

اظهارات اعضاي خانه معدن و برخي مسوولا‌ن وزارت صنايع و معادن و تني چند از كساني كه به بركت وجود منابع طبيعي از معادن آن بهره‌برداري مي‌كنند در روزنامه‌ها و جرايد حكايت از چه چيز مي‌كند؟ اگر قرار است فعاليت‌هاي عمراني و ساير فعاليت‌ها در عرصه‌هاي منابع طبيعي صورت بگيرد آيا نبايد قوانين حفاظت و بهره‌برداري از آن به روز و پويا شود؟ بايد توجه داشت كه قوانين و برنامه‌هاي طراحي شده براي حفظ و توسعه منابع طبيعي به دلا‌يل متعدد از حساسيت ويژه‌اي برخوردار است و حفظ جنگل‌ها و مراتع براي جامعه، مهم‌تر از بهره‌برداري آني و مقطعي و سودآور براي بعضي‌ها است. بازنگري در قوانين منابع طبيعي در راستاي حفظ، احيا و توسعه پايدار اين منابع بوده و فرد يا نهادي از اجراي آن متضرر نمي‌شود. من برخلا‌ف دوستان معدن‌كاوم كه مي‌گويند چه بايد كرد؟ مي‌گويم كه چه نبايد كرد؟ ابتدا از اين دوستان كه تصويب كليات قانوني جامع منابع طبيعي را رسانه‌اي كردند تشكر مي‌كنم چون آنها باعث شدند عقده دل من جنگلبان كه 25 سال از عمرم را در همين منابع خون‌جگر خوردم و عرق جبين براي سبز شدن يك نهال ريختم باز شود و حرف‌هايي را بر زبان آورم. روي خطابم با نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلا‌مي است. به عنوان يك جنگلبان كه نام يكي از شماها را بر تعرفه راي‌اش نوشت و به صندوق آرا انداخت مي‌گويم و تقاضا دارم: بياييد پا را فراتر از تصويب اين كليات بگذاريد و راي بر استقلا‌ل اين سازمان دهيد و وزات منابع طبيعي را احيا كنيد و كارنامه‌اي سبز را در دوران نمايندگي خود رقم بزنيد. ‌ نمايندگان محترم توجه داشته باشند مشكل منابع طبيعي معدنكاوان و بهره‌برداري از معادن نيست، چون عرصه منابع طبيعي وسيع است. هر كس راه خود را مي‌رود، روزي كشاورزي هر جا و هرطور كه شد مي‌كارد و برداشت مي‌كند، روزي توسعه صنعت را بر پيكر منابع طبيعي مي‌كوبند، روزي دامدار هر تعداد دام را كه خواست در مرتع وارد مي‌كند، روزي مواد و تبصره‌هايي براي بهره‌كشي از منابع طبيعي وضع مي‌كنند و روزي توصيه‌ها و دخالت‌هاي مسوولا‌ن بر پيكر منابع طبيعي زخم وارد مي‌كند و روزي تداخل قوانين، عدم تعيين حدود اختيارات قانوني وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها اين منابع را تحقير مي‌كند. ‌ براي مثال به تداخل قوانين مربوط به بهره‌برداري از معادن و قوانين مربوط به حفاظت از جنگل‌ها و مراتع اشاره مي‌كنم: وزارت صنايع و معادن با تكيه بر يك سلسله از قوانين، خود را مجاز مي‌داند هرگونه بهره‌برداري را در عرصه مراتع و حتي جنگل‌ها داشته باشد كه اين قوانين با قوانين حفاظت از جنگل‌ها و مراتع مغايرت دارد يا وزارت جهاد كشاورزي كه متولي اصلي همين منابع است براي بهره‌گيري از اراضي موات، تعابير و تعاريف خاصي دارد كه بخشي از مراتع كشور را دربرمي‌گيرد و ساير موارد ديگر كه در اين نوشتار نمي‌گنجد و متاسفانه دست متوليان حفاظت از اين منابع را بسته است. نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلا‌مي، خاطرنشان مي‌كنم: سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور سرنوشت پرفراز و نشيبي را پشت سر گذاشته است و تاكنون جنگلي از قوانين و مصوبات را به خود ديده است. ‌ بارها منحل و سپس احيا شده، بارها بين وزارتخانه‌هاي مختلف پاس داده شده است و در طول اين 91 سال مديريت‌ها، سوءمديريت‌ها، ناآگاهي‌ها و فرصت‌طلبي‌هاي زيادي را ديده است كه اگر به آمار مساحت جنگل‌ها و مراتع مراجعه كنيد، مي‌بينيد كه با چه سرعت حيرت‌انگيزي منابع طبيعي كشور به سوي زوال پيش مي‌رود.
بياييد به خاطر فرزندان خود با منابع طبيعي مهربان باشيم و راي بر وزارت منابع طبيعي بدهيم. و اما عزيزاني كه نگراني خود را در خصوص استخراج و توليد مواد معدني ايراد داشته‌اند، بايد توجه داشته باشند كه اگر قوانين جامع و پويايي در سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور حاكم باشد آن دوستان بهتر مي‌توانند در اين عرصه فعاليت كنند و بايد اظهار داشت در تبصره 3، 4، 5، 6، 7، 8 و ساير مواد قانوني كليات طرح بر لزوم هماهنگي فعاليت‌هاي معدني با مسائل منابع طبيعي و زيست‌محيطي تاكيد شده و تصويب اين قانون راه را بر انجام وظايف قانوني محوله به وزارت صنايع و معادن و فعاليت‌هاي معدني نمي‌بندد. دوستان بايد عنايت داشته باشند كه منابع طبيعي پشتوانه و بستر همه فعاليت‌هاست و هيچ‌كدام از ما حق نداريم نگاه حريصانه‌اي به منابع طبيعي داشته باشيم. هفته منابع طبيعي در راه است، شما را با اين ابيات به كاشتن دعوت مي‌كنم: اين درختان آيه‌هاي رحمت‌اند / حامي حفظ و بقاي ملت‌اند/ پس بيا خيز و نهالي را بكار / تا خزان زندگي گردد بهار
کارشناس منابع طبیعی استان کرمان
مجمع تشكل‌هاي زيست‌محيطي فارس در اعتراض به تخريب درياچه پريشان اعلا‌م كرد؛
دفتر حمايت از تالا‌ب‌هاي ايران با بودجه‌هاي بين‌المللي چه مي‌كند؟ تخريب درياچه پريشان كه تنها نگين باقيمانده بر انگشتري استان فارس محسوب مي‌شود در حالي همچنان ادامه دارد كه چند روز قبل در پي اعتراضات گسترده گروه‌هاي زيست‌محيطي فارس، سرانجام به دستور دادستان شهر كازرون و تاكيد ويژه دادستان كل كشور جاده‌سازي در اين درياچه متوقف شده است. اما با اين وجود درياچه پريشان همچنان از هر سو مورد هجوم و تعرض است به نحوي كه حتي اعتراض دادستان كازرون به سازمان محيط‌زيست، وزارت جهاد كشاورزي را هم برانگيخته است. برداشت بي‌رويه آب از درياچه، آتش زدن نيزارها و جاده‌سازي، عمده‌ترين تهديداتي است كه درياچه پريشان را در برگرفته است اين در حالي است كه سازمان محيط‌زيست از چند سال قبل تاكنون با دريافت بودجه‌هاي بين‌المللي درصدد نجات درياچه پريشان و اروميه بوده ولي در عمل نه‌تنها اقدامي ‌صورت نگرفته بلكه حتي روند تخريب شديدتر هم شده است. به طوري كه مجمع تشكل‌هاي زيست‌محيطي استان فارس با صدور بيانيه‌اي خواستار پاسخگويي نهاد متولي و دفتر حمايت از تالا‌ب‌هاي ايران شده است. ‌ در بيانيه تشكل‌هاي زيست‌محيطي استان فارس آمده است: سرزمين پهناور فارس با توجه به واقع شدن در منطقه‌اي ويژه به لحاظ جغرافيايي، داراي مولفه‌هاي زيست‌محيطي فراواني است كه بهره‌مندي از رشته كوه‌هاي زاگرس، درياچه‌هايي چون ارژن، پريشان، مهارلو و... مناطق حفاظت‌شده طبيعي، رودخانه‌ها و مراتع متعدد تنها بخشي از اين مولفه‌هاست كه حساسيت بسيار زيادي را براي ساكنان اين سرزمين كهن موجب شده است و اين حساسيت در كنار نقش پرارزشي كه مناطق يادشده در حيات و زندگي جوامع گوناگون دارند، لزوم توجه هرچه بيشتر به مواهب الهي موجود در آن را افزايش مي‌دهد. اما با كمال تعجب و تاسف شاهد گسترش ضربات جبران‌ناپذير و اسفناكي بر پيكره منابع پرارزش طبيعي واقع در اين سرزمين هستيم كه عموما نيز در پشت مسيري با عنوان فعاليت‌هاي عمراني مخفي شده و با توجيه گسترش خدمات عمراني، هر روز ضربه مهلكي را بر زيست‌بوم سرزمين ارزشمند ايرانيان وارد مي‌آورند. در اين ميان مي‌توان پتروشيمي‌ شهرستان مرودشت را نام برد كه به دليل ناديده گرفتن معيارها و استانداردهاي زيست‌محيطي اكنون به مجتمعي مادر در توليد آلودگي‌هاي منطقه مرودشت تبديل شده و علا‌وه بر آلوده كردن هوا و ايجاد مشكلا‌ت عديده در اين باره، تاثيرات نامطلوب فراواني را بر توليدات كشاورزي وارد آورده است. از سوي ديگر ايجاد شهرك صنعتي ارسنجان كه در آينده نزديك موجب بروز آلودگي در سفره‌هاي آب منطقه شده و همچنين تخريب منابع غني خاك در قسمت شمالي منطقه ارسنجان را از هم‌اكنون سبب شده، از جمله بحران‌هاي زيست محيطي ايجادشده در استان فارس هستند. غيراصولي بودن مبناي مطالعاتي ايجاد شهرك صنعتي ارسنجان آنجا بيشتر نمايان مي‌شود كه به دليل واقع شدن آن در قسمت شمالي اين شهر و در مسير بادهاي غالبي كه به سمت مناطق مسكوني مي‌وزند، مي‌توان پيش‌بيني كرد آلودگي هوا در منطقه مذكور چگونه رخ مي‌نمايد. متاسفانه آسيب‌هاي جاري وارد شده بر پيكره محيط‌زيست استان فارس تنها مربوط به دو مورد يادشده نبوده و في‌المثل مي‌توان از تعرضات آشكار و غيرقانوني به مناطق حومه شهر استخر و برداشت مخلوط از اين منطقه كه چه پيش از انقلا‌ب و چه پس از آن ممنوع بوده است اشاره كرد و همچنان در تعجب ماند كه چرا علي‌رغم شفافيت قانون در برخورد با اين موارد و واضح بودن تخلفاتي از اين دست، نهادهاي مجري و مرتبط هنوز موفق به مهار اين فعاليت‌ها و برخورد با متخلفين مربوطه نشده‌اند؟! ‌ تخريب درياچه پريشان نقض قوانين كشور است
بدون شك كم‌توجهي‌هاي جاري نسبت به حصول استانداردهاي زيست‌محيطي و عدم رعايت قوانين جاري مرتبط با محيط‌زيست سبب شده كه سودجويان با خيالي آسوده‌تر به تخريب منابع غني زيست‌محيطي پرداخته و در راه دستيابي به اهداف به ظاهر عمراني خود، كمترين توجهي به رعايت معيارهاي زيست‌محيطي نداشته باشند. اوج نمود علني اين ادعا را هم مي‌توان در وقوع فاجعه‌اي يافت كه چندي پيش با ورود ماشين‌هاي راه‌سازي به حريم زيباي تالا‌ب پريشان، دامن اين درياچه بين‌المللي را در برگرفت. گرچه خوشبختانه با فعاليت‌هاي مستمر و دلسوزانه فعالا‌ن زيست‌محيطي، در حال حاضر عمليات يادشده متوقف شده است، اما بدون شك سال‌ها زمان مي‌طلبد تا اندكي از زخم‌هايي كه تنها طي چند روز بر بستر پريشان واردآمده التيام يابد. ‌
درياچه پريشان كه سال‌ها ميزبان ده‌ها هزار پرنده مهاجر بوده و در زندگي بيش از 10 هزار ذينفع محلي آن تاثير بسزايي دارد، در اثر بي‌توجهي برخي دستگاه‌هاي مرتبط و در صورتي كه هيچ‌گونه مجوز زيست‌محيطي براي احداث راه در حريم درياچه صادر نشده بود، ظرف مدت كوتاهي توسط عده‌اي سودجو درنورديده شد و بيش از چند صد متر جاده را در حريم خود ديد.
متاسفانه معترضان و سودجوياني كه چشم به احداث اين جاده داشتند، با اجراي فاز اول عمليات به‌اصطلا‌ح عمراني خود نه‌تنها يكي از چشمه‌هاي اصلي تغذيه‌كننده درياچه پريشان را خشك كردند، بلكه با هدف تسطيح مسير، ده‌ها هكتار از نيزارهاي حاشيه تالا‌ب را كه در اين فصل از سال مأمني مناسب جهت تخم‌گذاري پرندگان مهاجر و زيست ساير جانوران حاشيه آبزي بود به آتش كشيدند و يكي از مهلك‌ترين فاجعه‌هاي زيست‌محيطي را در بستر اين تالا‌ب زيبا به‌وجود آوردند. ‌ عجبا كه در اين ميان نهادهايي همچون دفتر حمايت از تالا‌ب‌هاي ايران كه با جذب بودجه‌هاي هنگفت بين‌المللي كه اصلي‌ترين مدافع مديريتي حريم تالا‌ب پريشان قلمداد مي‌شود و بايد پيش از همه وقوع چنين بحراني را گزارش كرده و در صف ابتدايي مدافعان محيط‌زيست در مقابله با سودجويان حركت كند، بدون كوچك‌ترين واكنش علني از كنار موضوع گذشته و حتي نماينده منطقه‌اي خود را جهت ايراد نظرات كارشناسي اعزام نمي‌كند! بدون شك، بي‌توجهي‌ها و كم‌كاري‌هاي اينچنيني نه‌تنها راه را براي تعرضات بيشتر به حريم تالا‌ب و تخريب‌هاي بيشتر فراهم مي‌آورد، بلكه بيان‌كننده اين هشدار جدي است كه يا بدنه مديريتي مربوطه توانمندي ايجاد سيستمي‌ پايدار و فعال جهت حفظ حقوق تالا‌ب و ذينفعان محلي آن را ندارد يا آنكه مطالعات انجام‌شده آنقدر ضعيف بوده‌اند كه داده‌اي پيرامون هشدار در خصوص وقوع تخريب‌هايي مانند آتش‌سوزي يا احداث جاده در حريم درياچه را ارائه نداده‌اند. مجمع تشكل‌هاي زيست‌محيطي استان فارس بر اين عقيده است كه عدم پيشگيري موثر از وقوع هرگونه تخريبي در سطح درياچه پريشان و فقدان برنامه‌اي جامع جهت كنترل ساير تخريب‌هاي وارد بر اين درياچه زيبا همچون گسترش بي‌رويه زمين‌هاي كشاورزي درحاشيه تالا‌ب، حفر چاه‌هاي عميق غيرمجاز در حوضه آبريز درياچه، استفاده بي‌رويه از سموم نباتي در مزارع اطراف، تردد ناآگاهانه قايق‌هاي موتوري در سطح درياچه در زمان پرآبي، صيد بي‌رويه و كنترل‌نشده ماهيان موجود در درياچه و... باعث خواهد شد كه سودجويان همچنان به تعرض بر پيكر پريشان اميدوار باشند و سوداي سوءاستفاده از اين موهبت الهي را در سر بپرورانند. ‌ در پايان تشكل‌هاي زيست‌محيطي استان فارس بر حفظ اصولي و پايدار تمامي ‌مواهب الهي موجود در سرزمين زيباي فارس تاكيد كرده و در خصوص مشاركت در طرح‌هايي كه حيات پايدار استان را موجب مي‌شود - به‌ويژه درياچه پريشان - اعلا‌م آمادگي مي‌كند و نيز در اجراي فعاليت‌هاي موثر پيشگيرانه و حفاظتي پيرامون ساير مناطق ارزشمند زيست‌محيطي استان، حفاظت اصولي و پايدار و تدوين و اجراي برنامه‌هاي جامع و كاربردي زيست‌محيطي براي تمامي‌ مناطق ارزش‌گذاري‌شده طبيعي و تاريخي و پيشگيري از وقوع بحران‌هاي زيست‌محيطي را خواستار است. ‌
۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت