تا الگوی مصرف صحیح (1)
مرتضی طلایی
مسئله مصرف در جهان جدید از جمله مسایلی است که با وجود سادگی اولیهای که به چشم میآورد، موضوعی پیچیده و صاحب ارتباط با موضوعات متعددی به شمار میآید. مصرف در جهان جدید از پایههای بسط قدرت برای جهان پیشرفته محسوب و از سالیان دور با رشد تکنولوژی و سرعت چرخه تولید، نو شدن محصولات و افزایش گردش مالی در چارچوب کلان شرکتها و مجموعههای صنعتی، نیاز بود تا آتش مصرف گرمتر شود و مردم با اصالت یافتن «مصرف» در نزدشان، این چرخه را تکمیل نمایند. موضوع «سبک زندگی» که در غرب معاصر به عنوان دستآورد عینی نظام لیبرال دمکراسی رخ نمایاند یکی از اصلیترین پایههای خود را در غرب و برای صدور به اقصای عالم بر اصالت مصرف محکم نمود و پیغام جهان پیشرفته فنسالار برای جهانیان ارزش بودن مصرف بیشتر و در یک کلام مصرف مترادف با زندگی بود. در چرخه روابط جهان پیشرفته و جهان عقبمانده یا در حال توسعه از آنجا که عمده ماده خام تولید کننده انرژی در کشورهای گروه دوم قرار داشت، کشورهای گروه اول، کالاهای مصرفی را بدیل و برابر ماده خام جلوه داده و حکومتها و مردم این سرزمینها را به معاوضه هرچه سریعتر و گستردهتر این دو ترغیب نمودند. همنسلان نگارنده و نسل مقدم ما به خوبی به یاد میآورند که در اواسط حکومت پهلوی دوم چگونه انفجار تبلیغی کالاهای لوکس در اوان بهبود درآمدهای نفتی، تلاش میکرد تا ذائقه و سبک زندگی مردم را منطبق با مصرف بیشتر تنظیم نماید. فرهنگ مصرف بیشتر زندگی بهتر، با همه نمادها و هنجارهای درونی خود در جوامع انسانی ریشه عمیقی دوانیده است، در این فرهنگ شما هرچه بیشتر مصرف کنید، تشخیص اجتماعی بیشتری کسب میکنید، تعویض همیشه گزینه بهتری از تعمیر است، صرفهجویی با خدمت مترادف میشود و بیبند و بار مصرف کردن یک امتیاز برای کسب جایگاه بهتر در هرم تشخص اجتماعی است. این فرهنگ از سفره تا خیابان از خیابان تا اداره، تا سفر و تا همه جا همراه مخاطب حضور یافته و زمزمه «مصرف کن» را به گوش میخواند. دقتنظر مقام معظم رهبری به مسئلهای که امروز و در شرایط قرار گرفتن ایران در مسیر پرشتابتر توسعه میتواند حل کننده چالشهای بسیار و افزودن بر شتاب توسعه باشد بار دیگر نگاه راهبردی و ژرفنگر ایشان را به منصه ظهور رسانید اما همگی وظیفه دارمی در هر جایگاهی به این موضوع یعنی اصلاح الگوی مصرف همت گماریم چرا که تصدیق مینمایید، این موضوع فرهنگی محدود به یک سال نیست و باید در برنامهای درازمدت آنچنان که فرهنگ مصرف بیشتر به صورت خزنده در سبک زندگی ما جای گرفته است، با هنجارها و نمادهایی مشخص در زندگی ایرانیان جریان یابد. الگوی مصرف اساساً موضوعی در سطح راهبردهاست و تمامی مجموعههای حاکمیت این تکلیف را بر عهده دارند تا برای جامعه و به کمک مردم الگوی صحیح را تعریف نمایند. نگارنده قصد دارد تا در سلسله مقالاتی و به قدر بضاعت خویش به این موضوع بپردازد و یقیناً اهمیت ویژه این مسئله تا آن جا هست که پایگاه خبری «فردا» با تمام ظرفیت خویش میزبان آرا و نظرات صاحبنظران برای هرچه کاملتر شدن آن گردد. در پایان بخش اول تنها به این جمله بسنده میکنم که در اولین گام بپذیریم مسئله الگوی مصرف پیچیدگیهای زیادی دارد و محدود به مصرف نان یا سوخت نیست و اینها مصادیق کوچکی از یک خرده فرهنگ نادرست به شمار میروند که برای اصلاح آن نیاز به فرهنگسازی بیشتر داریم.
دیدگاه تان را بنویسید