قبله؛ ميزبان فرزندشعلي(ع)
حسين خادمي
ادعاي گنجاندن بيكران شخصيت اميرالمؤمنين، امام المتقين، موليالموحدين، يعسوبالدين، در ظرف محدود سطور و عقول، به اندازه اي نادرست است كه، ناداني ادعا كند كوه بلندي را از روزنه سوزني عبور دادهام، بلكه از اين هم فضاحت آورتر! آري علي(ع) فرزند قبله است، چنان كه ابن مالك در فصولالمهمه و گنجي شافعي در كفايهالطالب مينويسد: ولم يولد فيبيتالله الحرام قبله و لابعدهاحد سراه و هي فضيلهخصهالله بها اجلالاًله و اعلالمرتبته و اظهارالتكرمته» تمام مورخان به اجماع اين معنا را نقل كردهاند و در بيانش نوشتهاند: فاطمه بنت اسد به كعبه نزديك شد و ديواركعبه شكافت و او وارد خانه شد و پس از سه روز دوباره ديوار شكافت فاطمه بنت اسد با فرزندش بيرون آمد و در اين زمينه پيامبر(ص) فرمودند: «ولد فيكعبه ولي الله عزوجل» اميرالمؤمنين(ع) در بيان راز اين معنا كه چرا ديوار شكافت و مادرش از در وارد نشد فرمودند: خداي سبحان نخواست مادري كه حامل من است پاي بر جايي گذارد كه قبل و بعد نامحرمان كافر از آنجا به كعبه وارد شده و خارج ميشوند! ين گوشهاي كوچك از شأنيت علي بن ابيطالب(ع) است. ابن ابيالحديد معتزلي در شرح نهجالبلاغه خود از زبان امير بيان، عليبن ابيطالب(ع) چنين نقل ميكند: «ينحدر عني السيل و لا يرقي اليالطير» من آن كوه بلندي هستم كه سيل از دامن آن ميخروشد و بال هيچ پرندهاي توان رسيدن به قله آن را ندارد. لذا در خطبه متقين به همام، آن صحابي انديشمند فرمود در برابر سيل عرفان و انديشه من قرار نگير كه از بين ميروي و او اصرار كرد و غرق شد «فصعق همام صعقه كانت نفسه فيها». كوه وقتي بلند و مرتفع گرديد، بال پرنده توان پرواز كردن و فتح قله آن را نمييابد. براي همين است كه رئيسالعقلاء ابوعليسينا ميگويد: علي مركز دايره حكمت و فلك حقايق و خزانه عقول است، موقعيت او در بين مردم همانند معقول به محسوس است و هيچ دولتي آدمي را بهتر از درك معقول نيست. جناب ملاصدراي شيرازي در تتميم و تكميل سخن كليني در شرح خطبه توحيدي امام علي(ع) مينويسد: اگر زبانهاي جن و انس گرد هم آيند و در ميان آنها زبان پيامبران بزرگ مانند نوح و ابراهيم و ادريس و شيث و داوود و موسي و عيسي و رسول اكرم(ص) نباشد و بخواهند توحيد را همانند آنچه حضرت علي(ع) آورد... هرگز قادر نخواهند بود. بدين جهت است كه امام هادي (روحي له الفداء) فرمودند: «علي قبلهالعارفين است». علامه آيتالله جوادي آملي فرمودند: راز صعوبت تبيين حيات عارفانه حضرت علي(ع) اين است كه غالب دانشوران علوم الهي صاحب نظرند نه صاحب بصيرت اين معناي حقيقي را از گوهر نوشتهها و گفتههاي برخي كه نمونه آن در ذيل ميآيد ميتوان دريافت كرد؛ جا حظ بصري از بزرگان عامه در رسائل خود مينويسد: آنگاه كه سخن از سبقت در اسلام به ميان آيد و هر وقت كه از فقاهت در دين صحبت شود و آن زمان كه از زهد و امداد و ديگر فضايل كلام طرح گردد كسي را غير از علي بن ابيطالب(ع) نميشناسيم كه در همه اين فضايل نامور و سرآمد باشد احمدبن حنبل ميگويد: علي(ع) به خلافت زينت داد نه اينكه خلافت زينت او باشد. از ابو عبدالرحمن خليل بن احمد فراهيدي استاد سيبويه سؤال شد: چرا علي امام الكل في الكل است. او جواب داد: زيرا همگان محتاج او و علي از همه بينياز است. عمرو بن بحر معروف به جاحظ از نظام نقل كرد: سخن درباره علي بن ابيطالب(ع) مشكل است زيرا اگر گوينده حق او را وفا كند متهم به غلو ميشود و اگر از حق او بكاهد جفا كرده است. در سيزدهم رجب مولودي آمد كه پيامبر(ص) در وصف او فرمود: «انك تسمع ما اسمع و تري ما اري الا انك لست بنبي ولكنك لوزير و انك لعلي خير» علي بن ابي طالب(ع) سرآمد بندگان خداوند است كه خود درباره ايمانش ميفرمايد: «ما شككت فيالحق مذ اريته» «از لحظهاي كه حق را شناختم به آن شك نكردم» و در جاي ديگر فرمود «ما كنت اعبد ربا لم اره» و درباره معاد فرمود: «لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا»«اگر پردهها برافتد يقين من اضافهتر نميشود». به همين جهت است كه حضرت رسول اكرم(ص) فرمودند: «علي عمودالدين» علي ستون ديانت است و اينكه «علي مع الحق و الحق مع علي.» همه اينها براي بيان اين سخن بود كه نوشتارها و گفتارها عاجز از وصف است ولي آب دريا را اگر نتوان كشيد هم به قدر تشنگي بايد چشيد امام صادق (ع) در زيارت آن حضرت چنين بيان ميفرمايند: «السلام علي ميزان الاعمال و مقلب الاحوال و سيف ذيالجلال» آري فرزند قبله، ميزان اعمال است و لذا بهرهمندي از سيره و منش او ملاك صحت اعمال و ولايت و محبتش سبب تغيير حالات از زشتي به نيكي خواهد بود. البته محبت حضرت يك گوهر گرانقدري است كه هر كسي لايق بهرهمندي از آن نيست. خود حضرت در جريان رحلت سهلبن حنيف انصاري فرمودند: «لو احبني جبل لتهافت» «اگر محبت مرا به كوه دهند، تكهتكه ميشود» جابربن عبدالله انصاري از لسان مبارك پيامبر اكرم (ص) نقل كردند: «فرزندانتان را بر محبت علي(ع) و اولادش تربيت كنيد كه پيامبر فرمود: جز حرامزادگان علي را دشمن ندارند.» امام صادق (ع) فرمود: ولايتي عليبن ابيطالب احب الي من ولادتي منه لأن ولايتي له فرض و ولادتي منه فضل» «اينكه من پيرو علي باشم برتر از آن است كه من فرزند علي هستم، زيرا ولايت واجب است و فرزندي ايشان فضيلت» پيامبر اكرم(ص) براي نزديك كردن اذهان به مقام امام علي(ع) در تمثيلي شگرف فرمودند: يا علي انت مني بمنزله الكعبه تؤتي و لاتأتي»«يا علي مقام تو در پيشگاه من به منزله كعبه است، همگان بايد به سوي تو آيند و تو به نزد كسي نميروي». اين تمثيلي زيباست براي شناخت مقام علي(ع). آري چگونه است كه هر كس خواست نماز بگزارد و حج بهجا آورد بايد رو به قبله نمايد و به كعبه سفر كند؛ هر كس هم هدايت خواست و سعادت طلبيد بايد به سوي علي رو كند و در درياي وجودش غوطهور گردد؛ تا به فراخور توان و استعداد خود از اعماق بي انتهاي وجود نازنين آن امام همام بهرهمند گردد و گوهر گيرد. بعد از جمعآوري زكات مردم يمن توسط حضرت علي (ع) جمعي از كارگزاران در نزديكي مدينه از حضرت خواستند سهم آنها را بدهد، حضرت فرمود اينها امانت مردم براي پيامبر(ص) است و من اينها را فقط به دست پيامبر(ص) ميدهم و هيچگونه تصرفي در آن نميكنم؛ با شنيدن اين پاسخ آنها در خشم شدند و از حضرت جدا شده به سرعت خود را به مدينه و محضر پيامبر(ص) رساندند و شروع كردند از امام علي بد گفتن. جناب ابوبكر ميگويد پيامبر(ص) در جوابشان فرمود: «لاتسبوا عليا فانه ممسوس في ذات الله كف علي كفي فيالعدل و في العدد سواء» «از علي بد نگوييد كه او در ذات خدا ذوب گرديده، دست علي دست من است و در عدالت و حتي خطوط سرانگشتان با من تفاوتي ندارد». همه ما ميدانيم در دنيا دو نفر را نميتوان پيدا كرد كه خطوط سرانگشت آنها مانند هم باشد، حتي آنها كه دوقلو هستند ولي پيامبر(ص) فرمود من و علي حتي خطوط سرانگشتانمان هم مانند يكديگر است و همه ميدانيم طبق آيه قرآن، علي جان و نفس پيامبر(ص) است (آيه مباهله). منبع: ایران
دیدگاه تان را بنویسید