غروب بریتانیای کبیر!
با وجود اینکه افول کشور انگلیس قابل پیشبینی بود، اما بحران اقتصادی موجب تسریع در حرکت امپراطوری سابق به سوی فروپاشی شده است. نقش بریتانیا در جهان متناسب با بودجه آن تقلیل خواهد رفت.
با گذشت چندین دهه از پایان امپراتوری بریتانیا، این کشور تلاش کردهاست که خود را مانند کسی که همچنان قدرتمند است، نشان دهد. توان اقتصادی و فرهنگ کهن و انرژی هستهای با پشتیبانی نظامی و روابط فوق العاده با آمریکا، همه این موارد به این جزیره کوچک کمک کرده است تا جایگاه خود را همچنان در مرتبهای بالا حفظ کند. اما تمام این شرایط با توجه نقش این کشور در بحران مالی سال گذشته، نجات بانکها از ورشکستگی و غلبه بر رکود اقتصادی؛ تغییر یافته است. ناگهان خورشیدی که هیچگاه در این امپراتوری غروب نمیکرد سایه طولانی بر سر این کشور انداختهاست و آن را مجبور کرده که در مورد نقش خود در جهان به عنوان یک بریتانیای کوچکتر و ضعیفتر، بیشتر فکر کند. به گزارش سرویس بین الملل «فردا» نشریه "نیوزویک" سرمقاله این هفته خود را به این مطلب اختصاص داد و نوشته است:" این یک لحظه سرنوشت ساز برای انگلیس است. بر اساس آمار ارائه شده از سوی صندوق بین المللی پول, بدهی دولت به بیشترین میزان خود رسیدهاست و امکان دارد به دو برابری تولید ناخالص ملی در طول 5 سال آینده برسد. انستیتوی ملی تحقیقات مسائل اقتصادی و اجتماعی، پیش بینی کرد که شش سال طول خواهد کشید که درآمد سرانه به شرایطی برسد که در اوایل سال 2008 در انگلیس حاکم بود. روند تاریخی درباره بریتانیا به سمت افول بوده است. برخواستن غولهای اقتصادی نظیر چین و هند به این معنیاست که انگلیس جایگاه چندانی در میان کشورهای متعددی که در صدر قدرتهای جهانی هستند، ندارد. همچنین به این معنی است که آمریکا برای متوازن سازی شرایط، در روابط "ویژهاش " با انگلیس تجدیدنظر کرده است و بدنبال شرکا و همپیمانان جدیدی بوده است. در نتیجه نقش بیبدیل تاریخی انگلیس در مسائل جهانی را از بین بردهاست. تونی بلر با درگیر کردن کشورش در جنگهای امریکا (جنگ علیه ترور، افغانستان و عراق) آخرین تلاش را برای بازگرداندن عظمت بریتانیا انجام داد.عظمتی که بعد از چرچیل و جنگهای جهانی، دیگر خبری از آن نبود. اما هر میزان موفقیتی که بلر در این زمان کوتاه بهدست آورد با آسیبی که بر استراتژی سیاسی او در داخل وارد شد, محو شد. در واقع بحران جهانی به تمام کشورها ضربه زدهاست، اما انگلیس بیشتر از همه آسیب میبیند. این کشور در طول 50 سال اخیر نه تنها تورم نداشت، بلکه برای اولین بار قیمت ها را کاهش داد. صندوق جهانی پول معتقد است که رکود اقتصاد انگلیس طولانیتر و عمبقتر از هر کشور دیگری است که از اقتصاد پیشرفته برخوردار است. این کشور همچنان یکی از بزرگترین بودجه های دفاعی در جهان دارد اما ممکن است شرایط برای مدت زیادی بدین منوال نماند. بتازگی تعداد کشتهشدگان در افغانستان در طول فصل تابستان افزایش قابل ملاحظهای داشته است. در نتیجه هر دو حزب کارگر و محافظه کار مجبور به اعلام عدم کاهش بودجه دفاعی شدهاست تا نظامیان را در معرض خطر بیشتری قرار ندهند. اما در بلندمدت, کارشناسان اعلام کردند که کاهش بخش عظیمی از آن اجتناب ناپذیر است. در یکی از مقالات اخیر ارئه شده توسط انستیتوی ستاد مشترک نیروهای مسلح سلطنتی، مالکولم چمبر برآورد کرد که بودحه وزارت دفاع تا شش سال آینده به میزان 11 درصد کاهش خواهد یافت. نقش بریتانیا در جهان متناسب با بودجه دفاعی آن تقلیل خواهد رفت. بیپولی ارتش انگلیس برای ناتو نقش مهمی خواهد داشت، پیش از این هم ناتو به دلیل از بین رفتن ماموریت اش بعد از پایان جنگ سرد، ضعیف شده بود. بر این اساس بریتانیا پس از آمریکا اصلیترین کشوری است که با در جنگهایی نظیر افغانستان با ناتو همکاری کند. وفاداری این کشور، دیگر اعضای ناتو در اروپا را تشویق به همکاری می کند. آینده قدرت هستهای انگلیس که اصلیترین نماد ابرقدرتهااست، نیز نامشخص است. با کاهش قدرت بازدارندگی بریتانیا، ممکن است درخواست قدرتهای در حال ظهور، برای کسب کرسیدر شورای امنیت سازمان ملل افزایش یابد. بریتانیا، هزینه گزاف سیاسی زیادی برای قدرت سختی که در عراق اعمال کردهاست پرداخته است. با اذعان به محدودیت مالیای که در تامین سیستمهای نظامی دارد تمایل بیشتر به استفاده از قدرت نرم دارد. اما ظاهرا دولت در حال تضعیف یکی از بخشهاییاست که می تواند کلیدیترین ابزار برای اعمال قدرت نرم یعنی "دفتر روابط خارجی و کشورهایمشترکالمنافع" (FCO) باشد. پریشانی بریتانیا در آخرین مراحل امپراطوری، امری طبیعی از منظر تاریخیاست. اما رکود بزرگ اقتصادی پیشبینی نشده، به سرعت آن افزوده است. اما رشد کشورهایی همچون چین، هند، و برزیل و تغییرات مناسبات با "آمریکای در حال افول"، سالهاست که قابل مشاهده بودهاست. آمریکا مبادلات جدیدی با قدرتهای در حال پیشرفت آسیا و آمریکای جنوبی آغاز کردهاست. این کشور حتی فرستادگان عالیرتبهای به چین جهت دادن اطمینانخاطر به سرمایهگذاران چینی که آمریکا با جدیت به دنبال حل مشکل بدهیها اعزام کردهاست. تمام این مسائل نشانه کاهش اهمیت انگلیس است. جانشین براون شریط سختی خواهد داشت. دوازده سال پیش هنگامی که تونی بلر در انتخابات پیروز شد، امیدواری زیادی در میان مردم وجود داشت. اما پیروزی محافظهکاران در انتخابات آینده به هیچوجه تداعیگر آن شرایط نخواهد بود و همگان میدانند تغییر خاصی به وجود نخواهد آمد. بریتانیا نام بلر را بر سر زبانها انداخته بود، زیرا این یک مسئله حقیقی بود اقتصاد، رشد غیرقابل پیشبینی داشت، و مهاجرت بالای نخبگان به این کشور باعث غنیتر شدن آن شد و سیستم کارآفرینی اعمال شده حتی باعث تاثیرگذاری بر روی صنعت سنتی انگلیس نیز شدهبود. اما امروزه شرایط کاملا تغییر کردهاست. بزرگترین آزمون برای نخستوزیر آینده، و حتی جانشین بعدی آن، این است که، نه تنها تعریف جدید از موقعیت بریتانیا در میان کشورهای بزرگ ارائه دهد بلکه روحی را که پیش از این در این کشور وجود داشت را دوباره زنده کند.
دیدگاه تان را بنویسید