صفار: دوره اصلاحات، ویژگی های مثبتی داشت
بخش ديگري از ويژگيهاي مثبت اصلاحات اين بود كه كاركرد بخشي از دستگاهها به طور معمول خود ادامه پيدا كرد و به لحاظ معنوي فعاليتهاي سياسي زنده شد و تحرك به جان جامعه افتاد و جنبش دانشجويي از دو طرف قدرتمند شد؛ هم آنها كه با وابستگي به جريان بيروني، سرنوشت جنبش دانشجويي را به بيرون پيوند ميزدند و هم آن دسته از جريان دانشجويي كه مدافع نظام بودند.
ایسنا: وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در دوازدهمين كنگرهي سراسري اتحاديه جامعه اسلامي دانشجويان كه در دانشكده علوم حديث شهرري برگزار شد، ضمن تقدير از تلاشهاي 20 سالهي اتحاديه جامعه اسلامي دانشجويان با اشاره به فراز و فرودهاي فعاليت اين اتحاديه گفت: جامعه اسلامي امروز به مراتب خوشعملتر از مراحل اوليهي آن است كه با توجه به شرايط و اقتضائات سياسي زمانه متاثر از بعضي تحركات سياسي از بيرون دانشگاه قرار ميگرفت اما امروز بذري كه كاشته شده تبديل به نهال مستحكمي شده كه البته تا تبديل شدنش به درختي تنومند فاصلهي زيادي دارد. محمد حسين صفارهرندي ضمن تقسيمبندي 30 سال گذشته تاريخ ايران به دوران انقلاب و دفاع مقدس، سازندگي، اصلاحات و اصولگرايي گفت: در دهه نخست به دليل شرايط ويژهاي كه وجود داشت گفتمان غالب، گفتمان انقلابي بود و تا حدودي تكليف نظام مشخص بود و گرچه در ظاهر برنامهنويسي آكادميكي صورت نميگرفت اما در باطن آنچه كه امروز مورد استفاده قرار ميگيرد محصول تمرينهاي فكري و ذهني آن دوره است. وي افزود: محصول شرايط پس از جنگ، دورهاي است كه برحسب ضرورت رويكرد ساخت و ساز را در كشور شاهد هستيم كه با تاكيد امام (ره) اين دوره نيز فعاليت خود را آغاز كرد. در دورهي سازندگي در حقيقت جنبشي براي بازسازي اعتماد مردم به اصل نظام كه به نام انقلاب سر كار آمده بود بايد اتفاق ميافتاد تا مردم اميدوار ميشدند كه در انتخاب نظام جمهوري اسلامي خسارتي متحمل نشدهاند. پس بايد دنياي آنها نيز مورد توجه قرار ميگرفت. در نتيجه حركتي براي جواب گفتن به نيازهاي واقعي مردم آغاز شد و به طور مثال در اين زمينه اقداماتي در جهت مهار آبهاي سطحي در كشور انجام شد اما در انتخاب چنين پيشنهادي راههاي افراطي طي شد و به نظر در حرص اينكه مملكت بايد آباد شود حركتهاي غلطي صورت گرفت اما در كل اين خيزش مبارك بود و حركت خوبي آغاز شد. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي گفت: صرف نظر از اشتباهاتي كه در هدفگذاريهاي موضعي دورهي سازندگي اتفاق افتاد كه از جمله آسيبهاي اين مقطع بوده است شاهد بوديم كه گفتمان غالب اين دوره، رويكرد توسعهي اقتصادي بود، يعني تمركز توسعه به محورهاي اقتصادي معطوف ميشد و نوعي شيفتگي نسبت به توسعهي اقتصادي به وجود آمد كه برخي موارد ديگر را مانند فرهنگ و سياست قرباني كرد. وي با اشاره به جملهي معروفي از هاشمي رفسنجاني با اين مضمون كه لازم نيست وزراي من سياسي باشند و دنبال مسائل سياسي بروند و من خودم به اندازهي آنها بلدم پس شما فقط بدويد و بسازيد، گفت: بحث پيگيري امر سياسي در حيطههاي مختلف مغفول ماند و منجمله اين اتفاق در دانشگاهها نيز رخ داد و در دههي 70 با دورهي خزان سياستورزي در ميان نسل جوان و قشر تحصيلكرده مواجه شديم. البته در آن دوره تشكلهايي مانند بسيج، انجمن، دفتر تحكيم، جامعه و غيره حضور داشتند اما نشاط سياسي در دانشگاه ديده نميشد و دليل اصلياش اين بود كه راس دستگاه اجرايي كه بايد شارژكنندهي نشاط سياسي در جامعه باشد اعتقاد به وجود نشاط سياسي در جامعه نداشت و تصور ميكرد تحركات سياسي موجب غفلت از ساخت و ساز كشور خواهد شد كه البته اين موضوع جاي بحث دارد. صفارهرندي با بيان اين مطلب كه اگر جلوي شعور و فهم سياسي در جامعه را بگيريم جامعه مرده ميشود، گفت: شاهديم كه در دورهاي مقام معظم رهبري كساني كه كوشيدند دانشجوي ما را غيرسياسي كنند مورد نفرين قرار دادند. البته من نميدانم مصداقي از مسببان آن در ذهن ايشان بود يا خير. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي گفت: نكتهي ديگر اين كه در دوره سازندگي نوعي فاصله سنگين طبقاتي ميان اقشار جامعه به وجود آمد به اين دليل كه كارگزاران اصلي معتقد بودند به هر قيمتي بايد پيشرفت كنيم و فاصلهي خود را از ديگر كشورها كم كنيم حتي اگر عدهي زيادي از مردم زير چرخ توسعه له شوند. وي گفت: دورهي سازندگي مقدمهي نوعي اصلاحطلبي شد كه اصلاحطلبي در اواسط دورهي 70 يك ضرورت بهجا به حساب ميآمد و در ميان مردم اين انتظار به وجود آمده بود كه وضع موجود بايد اصلاح شود كه مبتني بر دو مساله بود؛ اول اصلاح فاصلهي ميان فقير و غني و دوم رفع حالت دلسردي سياسي موجود در كشور و تبديل آن به نشاط سياسي بود. اما در ميان گروههاي سياسي نوع ديگري از اصلاحطلبي مورد بحث بود و در اين دوره شاهد بوديم كه مقام معظم رهبري در خطبهاي اقدام به تبيين زيبايي از اصلاحات و اصلاحات آمريكايي كردند. صفارهرندي افزود: در دورهي اصلاحات با ويژگيهاي مثبتي نيز مواجه بوديم كه از جمله رفع حالت دلمردگي از جامعه بود كه البته شايد تكاني برحسب ترس بود اما نتيجهاي مثبت داشت. وي با اشاره به دوره خمودگي و رخوتي كه در كشور ايجاد شده بود گفت: در اين دوره ثروتهايي شكل گرفته بود و عدهاي به دنبال منافع شخصي خود رفته بودند اما به يكباره با فشارهايي از بيرون و داخل مواجه شديم و اين اتفاق عليرغم هشدارهاي ولي جامعه در مورد تهاجم فرهنگي اتفاق افتاد و عليرغم تصميم دولت براي اجرايي كردن طرح تحولي كه تحت عنوان تعديل اقتصادي مطرح شده بود با اقدام رهبري اين طرح پس گرفته شد و پس از آن شاهد بوديم كه عدهاي استعفا دادند. پس نشانههاي تعريض به جايگاه مركزي نظام از آن دوران شروع شده است؛ در حالي كه وجود محور در نظام بركاتي دارد كه در شرايط حساس در جهت ايجاد ثبات و آرامش در مملكت احساس خواهد شد. صفارهرندي با اشاره به روند حركت اصلاحات گفت: جرياني كه مردم در آن طالب تغيير وضعيت نابهنجار موجود بودند نقطهي تلاقي با جريان سياسي كه تفسيري از اصلاحات داشت پيدا كرد اما بايد بدانيم كه فاصلهي نقطهي تلاقي يا دو خط متقارن در جريانهاي سياسي بسيار جدي است و بايد مورد توجه قرار گيرد. در حال حاضر در فتنهاي كه اخيرا به وجود آمده يك جريان بينالمللي است كه براي سركوب نظام از هر فرصتي استفاده ميكند كه خط او خط كودتا و براندازي است و آمريكا در راس آن قرار دارد و در كنار آن مشتي نيروهاي سياسي در داخل را داريم كه برحسب احساس تحقير شدن به علت اينكه چند دوره در انتخابات شكست خوردهاند برداشتي متفاوت دارند. وي اضافه كرد: اين عده معتقد هستند اگر جمهوري اسلامي جور ديگري اداره شود بهتر است و احساس عقبماندگي از دنيا دارند و آن را به حساب پيگيري آرمانهاي انقلاب ميدانند. در نتيجه خواهان تجديدنظر در آرمانها هستند كه البته نميتوان گفت آنها ضدانقلاب به حساب ميآيند؛ چرا كه با گفتمان دروني نظام سازگارترند و آنها در خط براندازي نيستند و در جايي احساس ميكردند اگر با كمك جريانهاي بينالمللي بتوانيم پيشرفت خود را سرعت بخشيم بايد كمك آنها را پذيرفت و در اين رابطه شاهديم حجاريان در دههي 70 معتقد بود براي رسيدن به حكومت دموكراتيك در كشور، كمك گرفتن از اجنبي مباح است. صفارهرندي ادامه داد: بخش ديگري از ويژگيهاي مثبت اصلاحات اين بود كه كاركرد بخشي از دستگاهها به طور معمول خود ادامه پيدا كرد و به لحاظ معنوي فعاليتهاي سياسي زنده شد و تحرك به جان جامعه افتاد و جنبش دانشجويي از دو طرف قدرتمند شد؛ هم آنها كه با وابستگي به جريان بيروني، سرنوشت جنبش دانشجويي را به بيرون پيوند ميزدند و هم آن دسته از جريان دانشجويي كه مدافع نظام بودند. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از جمله آفات اصلي اين دوره را تداخل ميان گفتمان دروني و بيروني انقلاب دانست و گفت: شاهد بوديم كساني از فرصت حضور در درون نظام استفاده ميكردند و حليم بيرون نظام را هم ميزدند و اين اتفاق در مورد فتنهي اخير نيز صدق ميكند و شاهديم جرياني در حاشيهي وزارت كشور در دورهي اصلاحات شكل ميگيرد و مركز مطالعاتي راه ميافتد كه يكي از دستورات آن خروج از نظام ايدئولوژيك به نظام عرفي بدون تغيير قانون اساسي و تبديل به نظام سكولار بود كه از جمله افراد پيگيري كننده اين پروژه، رامين جهانبگلو و كيان تاجبخش بودند كه نوعي گفتمانسازي براي براندازي نرم شكل گرفت كه برخي ناآگاهانه و برخي ديگر آگاهانه در اين زمينه فعاليت ميكردند. وي ابراز عقيده كرد: در دوره اصلاحطلبي با عنوان گفتمان توسعه سياسي در حقيقت مسيري پيموده شده است كه به تدريج شاهد دور شدن از گفتمان مبنايي انقلاب هستيم؛ چرا كه گفتمان انقلاب در تمام دورهها گفتماني غالب بوده است و اسلام، نگاه ولايي، فقه جعفري، گفتمان مهدوي و انتظار را در درون خود جاي ميدهد اما در اواخر دههي 70 عملا فاصلهگيري از اين گفتمان به صورت جدي را در صحنهي عمل شاهد هستيم و نوعي شورش عليه اين وضع در جامعه شكل گرفت كه باعث به وجود آمدن نوعي حركت در رجوع به گذشته شد و موضوع بازخواني پروندهي انقلاب مطرح شد. صفارهرندي با اشاره به اينكه دورهي اصولگرايي با گفتمان غالب عدالت، معنويت، تعالي، رشد، بالندگي و پيشرفت شكل گرفت، گفت: مردم از حدود سال 82 كه موفقيتهاي جريان اصولگرايي را در شهرداري ديدند به اين سمت كشيده شدند و شاهد بوديم كه در انتخابات مجلس توفيق با اصولگرايان بود. وي افزود: مردمي كه از آن حرف ميزنيم طبقهبندي دارند كه اين طبقهبندي برحسب نوع نگاه فكري و فرهنگي، ايدئولوژيك ميباشد؛ چرا كه ما در جامعهي خود يك قشر سياستورز داريم كه يا به صورت گروهي ميخواهند وضع موجود را به هم بزنند و يا در مقابل، عدهاي طرفدار حفظ وضع موجود هستند كه اين عده در جوامع ميان 20 تا 30 درصد جامعه را تشكيل ميدهند و 70 درصد بقيه عامهي مردم هستند. با اين خصوصيت كه الزاما حتي اگر نظام سياسي حاكم را دوست داشته باشند براي بقاي آن جان نميدهند و يا اگر مخالفتي داشته باشند الزاما تا پاي جان خود مخالفت نميكنند و جريان غالب بر دل و ذهن اين عده منفعتگرايي است كه حضور سياستورز اين جماعت اصولا در آستانهي انتخابات به وجود ميآيد. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در ادامه گفت: در طول سال 30 درصد خواص جامعه هستند كه به فعاليت سياسي خود ادامه ميدهند كه در دورانهاي مختلف نسبت تقسيم اين 30 درصد به دو دستهي مخالف و موافق، 15-15 و يا 10-20 ميباشد و اگر 20 درصد از اين قشر همراه با مخالفان باشند امكان اينكه از طريق تبليغات و رسانه بتوانند بخش عمدهاي از 70 درصد را متمايل به خود كنند زياد است كه اين اتفاق در انتخابات 76 رخ داد. صفارهرندي گفت: در انتخابات سال 76، 20 درصد از خواص جامعه توانستند 50 درصد جريان عمومي مردم را همراه خود كنند و راي حداكثري را به دست آورند كه در اين دوره طرف مقابل با وجود اين اكثريت ديگر نميتوانست بگويد تقلب شده و قبل از اعلام رسمي، شاهد بوديم كه رقيب اين انتخابات به طرف خود تبريك گفت و همين وضع در سال 88 به طور معكوس رخ داد و ادب اقتضا ميكرد كه طرف در صحنهي رقابت رفتاري كند كه در سال 76 شكل گرفت. در سال 84 نيز رقيب شكست خورده لااقل كار احمقانهاي نكرد؛ گرچه با توجه به اطلاعاتي كه رسيده بود برخي فتنهگران، تداركاتي براي بر هم ريختن جامعه ديده بودند اما شايد به لطف خدا و يا به علت اينكه تعداد عقلا در بينشان بيشتر بود كار احمقانهاي انجام نشد. اما متاسفانه اين بار تعداد عقلاي اين جمع اندك بودند و شاهديم كه امروز با فاصلهي زماني اقرار ميكنند و برخي اربابان خارجي بعضا تبريك گفتند و يا مشروعيت را پذيرفتند. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي تصريح كرد: اصل قضيهاي كه جريان اصولگرايي در اين دوره دنبال ميكرد گفتمان رويكرد به اصل انقلاب بود كه در اين قضيه ترديدي وجود ندارد و در حالي كه گفتمان غالب، گفتمان انقلاب باشد نيازي نيست كسي گفتمانسازي كند و نكتهي انحرافي كه بعضا ديده ميشود اين است كه به عرفانهاي شخصي در مقابل عرفان غالب اجتماعي كه مشي مردم بوده است رجوع ميشود و در طول اين ساليان مدعيان اين نوع عرفانها از نوع هندي، آمريكاي لاتيني و اروپايي فراوان است كه حتي در دانشگاهها به عنوان مباحث علمي ترويج ميشد كه بايد به طور جدي با آن مقابله شود. در حالي كه وظيفهي انسان در دوره غيبت اين است كه به نائب عام امام زمان (عج) رجوع كند و اينطور نيست كه اگر هركسي سر راه سبز شود و بگويد خبري دارد و تمام آنچه كه پشتوانهي شيعي ماست كنار گذارد را بپذيريم؛ چرا كه اين يك جريان انحرافي است. وي با اشاره به اينكه در اين دهه رجوع به ارزشهاي بنيادين و بازگشت به اصالت انقلاب را داشتيم و اين بازگشت همراه با برگشت به اصالت فكري و فرهنگي بوده است، گفت: گفتمان اصولگرايي با شعارهايي روي كار آمد كه شخص رييسجمهور بر اساس اين شعارها آراي مردم را جلب كرد و در دورهي فعاليت خود با عمل به آنها توانست اعتماد مردم را جلب كند و در اين دوره دولت به دنبال جعل گفتمان جديد و اختراع گفتماني ديگر نبوده است؛ چون راه معلوم است و اساسا شأن دولتها نيست كه تئوريپردازي كنند و هنر دولت به اجرا درآوردن گفتمانهاي بر زمين مانده است. پس لازم نيست اختراع بكنند. صفارهرندي گفت: در دورهي جديد براي چهار سال آينده با پشتوانهي قوي مردمي كه حاصل شده كار خدمتگزاري در دولت بايد انجام شود و مسير حقانيت خود را كه اثبات كرده است ادامه دهد و بايد بر اساس گفتمان غالب حركت كنند و اگر گفتمانسازي انجام ميشود در دل گفتمان بزرگ انقلاب اسلامي باشد. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي افزود: اينطور نيست كه هركس يك پرچم به اسم دفاع از ارزشها را در دست بگيرد و آن را علم كند؛ چرا كه همهي اين ارزشها در گفتمان غالب اسلامي ميگنجد و اگر چنين اتفاقي رخ دهد يارگيري قدرتهاي بيگانه شروع ميشود. صفارهرندي در جواب سوال يكي از دانشجويان در مورد عملكرد وزارت ارشاد در طول چهار سال گذشته در حوزههاي مختلف از جمله سينما توضيح داد: وقتي حرف از يك كتاب، سينما و يا هنري را ميزنيم تجليگاه عملي آن جايي است كه كسي متصدي آن باشد اما ذهن افراد در آنجا شكل نميگيرد. پس ما محل شكل دادن به ذهن و دل فعالان فرهنگي و هنري در وزارتخانه نيستيم. وي به حضور رقيبي مانند صدا و سيما در كنار كارهاي فرهنگي اشاره كرد و گفت: همچنين تاثير سازمان تبليغات، سازمان فرهنگي هنري شهرداري و غيره را نبايد فراموش كرد اما با اين وجود كاركرد اين دوره به گمان من قابل قبول بوده است و تا جايي كه مقدور بوده است فعاليت شده، پس اينطور نيست كه به شما اجازه دهند سينما را تعطيل كنيد و سينماي مطلوب خود را از نو بسازيد. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با اشاره به آنچه لگدپراكنيهاي عدهاي در مورد اين وزارتخانه ميخواند، گفت: مشكل آنها ما نيستيم بلكه مشكل به اجرا درآمدن قانوني است كه قرار بود لگدكوب شود و به جاي آن قانون نانوشتهاي بر اساس انديشهي سكولار جايگزين شود و آنها حرفهايي را زدند كه در زماني كه ما حضور داشتيم نگفته بودند و حالا كه ميبينند حامي اصلي، خود منتقد است راحتتر انتقاد ميكنند و ميگويند حالا كه حامي اصلي منتقد است ما بايد 10 برابر فحش بدهيم. صفارهرندي گفت: ما در به اجرا درآوردن قانون متناسب با دورهي چهار ساله موافق بودهايم و كارنامهي عمومي وزارتخانه پربار بوده است؛ چرا كه به رشد بيسابقهاي در توليد كتاب در اين دوره دست يافتهايم و ركورد فروش فيلم بالا رفته، عليرغم اينكه ميگويند اين دوره دورهي سياهي بوده است. همچنين 100 سينما بازسازي شده است. پس اين چطور دورهي سياهي است كه در تمام شاخصها رشد داشته است؟ پس اگر كسي بخواهد وفادار به ارزشها بماند و ايستادگي كند براي او مشكلاتي ايجاد ميكنند. وي همچنين به ايجاد روزنامههاي محلي در شهرستانها و مجوز فعاليت 300 روزنامه كه معلوم بود انگيزهشان وفاداري به نظام است اشاره كرد و گفت: متاسفانه برخي جوسازي ميكنند و دروغ نسبت ميدهند. به طور مثال در يكي از سخنرانيهاي من يكي از رسانهها تيتر كرده بود حمله به شهيد رجايي. در صورتي كه من هميشه نوكر شهيد رجايي هستم و از ايشان تقدير ميكنم. پس اين اقدامات انجام ميشود تا نفر بعدي كه قرار است بيايد حواسش جمع باشد.
دیدگاه تان را بنویسید