اینجا حساسترین وزارتخانه است، اشتباه نکنیم!!
مرتضی نظری،کارشناس آموزش و توسعه
بار دیگر فصل معرفی وزرای کابینه به مجلس فرا رسیده و ماجرای رأی اعتماد گرفتن اینان از مجلس. در این بین یک وزارتخانه هست که از نظر بسیاری در ردیف سایر وزارتخانه ها و از نظر برخی حتی پایین تر از دیگر وزارتخانه ها ست. عده بسیار اندکی هم هستند که این وزارتخانه را به دلایل متعددی نه بالاتر از سایر وزارتخانه ها بلکه «حساسترین و مهمترین وزارتخانه» می دانند. تعجب نکنید در این وزارتخانه هم اورانیوم وجود دارد هم کیک زرد. فقط مدیریتی می خواهد که این منبع غنی را غنی سازی کند! من در گروه سوم هستم و سالهاست که بر ایده ام پافشاری می کنم. این وزارت چیزی نیست جز وزارت آموزش و پرورش اما دلایل برای ترین بودنش! تجربه همه کشورهای توسعه یافته - امروز جایگاه هر کشوری در جهان در ارتباط مستقیم با نوع نگرش مردم و نخبگانش به آموزش و پرورش است. تجربه جوامع پیشرفته به خوبی نشان می دهد آموزش و پرورش ضعیف جامعه ضعیف می سازد و از دل جامعه ضعیف سازمان های نیرومند و نظام کارآمد و پویا برنمی خیزد. موضوع این وزارتخانه انسان! چیزی که ماهیت این وزارتخانه را با سایر وزارتخانه ها متمایز و متفاوت می سازد و اساساً این وزارتخانه به دلیل وجود او شکل گرفته است. یادم هست روزی یکی از همکاران معلم، می گفت اصلاً اگر دانش آموز نباشد معلمی هم نخواهد بود و به دنبال آن نه اداره ای و نه سازمانی و نه وزارتخانه ای! اینجا تنها وزارتخانه ایست که موضوع و هدف مستقیمش انسان است و تربیت او. یعنی اوضاع و احوالی که امروز به آن دچاریم و تصویری که امروز از ایران وجود دارد به نظام تربیتی بر می گردد که دیروز تجربه کردیم و حتماً آینده ما هم به وضع امروز نظام آموزشی ما برمی گردد. واقعاً دنبال چه می گردیم؟ این حساسترین را دریابیم! آینده ما در همین جا شکل می گیرد. قد و قواره یک ملت و شخصیتی که یک جامعه به آن شناخته می شوند در سیستم تربیتی آن شکل می گیرد. عقب ماندگی و بیچارگی یا درخشندگی امروز و فردای ما به نگرش دولتمردان و نخبگان سیاسی و اجتماعی و تصویری که رسانه ها از این مهمترین وزارتخانه در چشم جامعه می نشانند بستگی دارد. ما برای پیشرفت به سرمایه جدیدی نیاز داریم که بدون آن نمی توانیم کشورمان را جلو ببریم این سرمایه دارایی های مادی و امکانات طبیعی و فیزیکی نیست، این خمیرمایه لازم، سرمایه انسانیست. سالهاست که ندیدیم و نشنیدیم کسی از کسانی که در انتصاب های سطوح بالای این وزارتخانه مؤثراست یک بار هم که شده برای خروج از این آشفتگی فکری و سیاست زدگی که امروز این مهمترین سازمان در آن غوطه ور است فریاد بکشد، نهیبی بزند و بفهماند که هرکس که قرار است در این وزارتخانه کار بکند از وزیر گرفته تا معلم مدرسه و هر کس که قرار است نظارتی بر عملکرد این وزارتخانه داشته باشد از نمایندگان مجلس گرفته تا منتقدان توجه کنند این یک وزارتخانه را بنا به موضوعی که با آن سروکار دارد ارزیابی کنند، اینجا آرامش می خواهد، فضای حاکم بر اینجا باید اول منطقی باشد دوم آزاد و سوم با نشاط. یکی پیدا نمی شود بفهمد و بفهماند که خانواده بزرگ فرهنگیان، رانندگان یک قطار با شانزده میلیون مسافر کوچک و بزرگ هستند. بار این سازمانِ پراُبّهت، ظریف است مثل شیشه، مقصد این قطار فردای این کشور است لطفاً از کوچه پس کوچه های جنجالی سیاست مسیر این قطار را منحرف نکنید. واقعیت موجود در کشور ایران این است که با وجود ظرفیت های بسیار بالایی که در خانواده بزرگ فرهنگیان وجود دارد اما معدل نیروی انسانی آموزش و پرورش چه در بدنه مدیریتی و چه در سطوح آموزشی بسیار پایین است. سالیان درازیست که عالی ترین مقام آموزش و پرورش که «وزیر» است از لحظه عهده داری این مسئولیت فقط باید برای تأمین کسری بودجه و نگهداری سازمان عریض و طویل بدود و برای تنها چیزی که فرصت و تمرکزی نمی ماند تحول است. سایر مدیران ارشد ستادی هم که عموماً با کمترین آگاهی از اوضاع معلمی که بار اصلی آموزش و پرورش را به دوش می کشد خود را گرفتار بخشنامه سازی ها می کنند. البته در این بین مدیران آگاه و خلاق به چشم نمی آیند چون فضای چیره بر آموزش و پرورش همین آشفتگی هایی است که می بینیم. از سویی معلم باید آموزش و پرورش را شغل اول در زندگی حرفه ای خود بداند نه یک آب باریکه. این از ملزومات دستیابی به توسعه است. واقعیت ها یکی این است که جاذبه شغلی کار معلمی بسیار اندک است که همین باعث شده میانگین پایین جامعه این شغل را برگزینند. از دیگر واقعیت ها میزان بسیار کم مطالعه در بین معلمان است. فضای حاکم بر این سازمان گسترده هم توانایی و تدبیر لازم را ندارد که نیروی انسانی خود را رشد دهد و ارتقا ببخشد. شاید اگر غلظت این سیاست زدگی مفرط و بریدگی از واقعیت زندگی در آموزش و پرورش کمتر شود بتوان با وجود مشکلات تاریخی همچون کسری بودجه به نتایج قابل قبولی در مسیر توسعه انسانی دست یافت. نمی دانم توانسته ام شکوه و اهمیت این نهاد بزرگ را تصویر کنم یانه اما تجربه نشان داده که هر وقت دولتها خواسته اند آموزش و پرورش را به معیارهای درون گروهی و جناحی نزدیک کنند، آنچه که آسیب دیده در یک کلام آموزش و پرورش فرزندان ایران زمین بوده است. مخاطب مستقیم این وزارتخانه معدن، چوب، فلز، راه آهن، مراتع، زمین، نفت و گاز و امثالهم نیست. مخاطب ما در این وزارتخانه انسان است و کار تعلیم و تربیت فراهم آوردن شرایط آزاد برای شکوفایی ظرفیت های درونی و توانمندسازی اوست. این وزارتخانه حدود یک میلیون و صد هزار پرسنل دارد که بیست درصد را نیروهای اداری و ستادی و مابقی را جامعه بزرگ معلمان تشکیل می دهند. تمام تلاش ها باید معطوف به این باشد که این جامعه بزرگ فرهنگی در طول مدت اشتغال، با همین شغل اقتصاد خانواده اش را سامان دهد و به خلاقیت و شکوفایی دانش آموزانش بپردازد. از وزیر محترمی هم که در آینده خواهد آمد جز این انتظاری نیست. اوست که باید ببیند کمک به تحقق این هدف را در حد و اندازه خود می بیند یا خیر؟
دیدگاه تان را بنویسید