مشروح سخنان وزیر پیشنهادی امورخارجه در مجلس
متكي همچنين با بيان اين مطلب كه اين چه مقايسهاي است كه ما بگوييم رژيم صهيونيستي كه امروز از بالاترين نفرت در دنيا برخوردار است كارآيي بيشتري از جمهوري اسلامي دارد در نقد چنين گفتهاي اظهار كرد: آيا اين حرف قابل دفاع است؟ به واسطهي منطق حقطلبانهي جمهوري اسلامي ايران، رژيم صهيونيستي خلع سلاح شده و قدرت تسليحاتياش نيز كارساز نيست كه دليل آن لبنان و غزه است؛ اين تحولات بشارت دهندهي تولد دنياي ديگري است.
ایسنا: وزير پيشنهادي براي وزارت امور خارجه با بيان اين كه با هر تدبير و تقدير، حسن ظن و اعتماد رييسجمهور و معرفي من به عنوان وزير پيشنهادي در دولت دهم توفيق اين امر حاصل شد، گفت: حوزه روابط خارجي بخشي در كنار همه مناسبات ديگر ما است. با توجه به گستردگي طرفهاي مختلف كاري و گستردگي موضوعاتي كه دستگاه ديپلماسي كشور با آن مواجه است، دهها موردي كه نمايندگان به آن پرداختند مشتي از خروار فراوان مباحث حوزه سياست خارجي است. منوچهر متكي ادامه داد: مايلم تاكيد كنم ما دركي از روابط خارجي و سياست خارجي برگرفته از انقلاب اسلامي و آموزه هاي امام راحل و رهنمودهاي مقام معظم رهبري داريم كه آن دريافت از سياست خارجي بايد توسط معتقدان و پيروان اين راه عملياتي شود. اين دريافت از سياست خارجي مبتني بر شناخت دقيق از مناسباتي كه در دنيا به ويژه در شش دهه آغازين بعد از جنگ جهاني دوم، حاكم است. متكي اضافه كرد: شناخت اين تحولات 50 درصد كار است. امام (ره) ريشه معادلات ناعادلانه جهان را قبل و بعد از انقلاب بيان كردند و قانون اساسي سرفصل سياست خارجي را تعريف كرده است. دولتها براي اعمال و پياده كردن نگرشهايي كه وجود دارد رويكردهاي متفاوتي را اعمال ميكنند. درك بنده و آن چه كه بنده از رويكرد دولت نهم فهميدم اين است كه نقشهي راه پيشروي در دولت، طرح نويي را كه انقلاب اسلامي درانداخت بايد زمينههاي عملياتي كردنش را در دنيا فراهم كند و اين ماموريت بسيار سنگيني است. وي در ادامه گفت: طي كردن اين مسير طولاني و ناهموار طبيعي است داراي تبعات و كنشها و واكنشهايي است كه رهبران اين راه بايد از قبل به آن وقوف داشته باشند. ما در سياست خارجي مباني و اصولمان را تعريف كرده داريم، اين اصولگرايي است؛ اما در دنياي كنوني داريم حرف هايمان را ميزنيم و برنامههايمان را عمل ميكنيم با يكصد و هشتاد و اندي كشور در موضوعات جهاني بايد مباحثه بكنيم و نظراتمان را تا جايي كه ميشود جا بياندازيم. اين يعني واقعگرا بودن. مبناي اعمال سياست خارجي را بر اصولگرايي واقعبينانه قرار دادن برگرفته از يك شناخت كاملا طولاني در كار با كشورهاست. وي با بيان اين كه طبيعي است كه در تعامل چند جانبه بيش از تعامل دو جانبه تدبير ميشود اظهار كرد: شما دو رويكرد داريد، حفظ حداكثري منافع و زدودن حداكثري ضررها براي كشورها. اين در تمام فعاليتهاي ديپلماسي چراغ راهنماست و اهداف و برنامههايي است كه تعريف شده است. متكي در ادامه خاطرنشان كرد: برنامه تقديم شده در مشورت با دست اندركاران سياست خارجي حاصل تعاملات و ارتباطاتي است كه بنده در كميسيون سياست خارجي و مجلس شوراي اسلامي داشتهام و مستمرا در ارتباط با سياست خارجي بودهام كه اينها را جمعبندي كرديم. وزير پيشنهادي وزارت امور خارجه با بيان اين كه تنها در دو صفحه برنامه چارچوبها تعريف شده است، تصريح كرد: اگر چراغ راه نداشته باشيم چگونه ميخواهيم حركت كنيم؟ او با اشاره به اين كه برخي انتقاد ميكنندكه شما راهبرد براي كارتان نداريد اظهار كرد: ما در دو صفحه اول برنامه مسير و چارچوب حركت را تعريف كردهايم و در سي و چند صفحه ديگر با نگاه دقيق به مناطق از لحاظ جغرافيايي و موضوعي برنامه را تعريف كردهايم. در چهار سال گذشته مجلس هفتم و هشتم يك بار از برادرم محبينيا در قالب تماس، سوال يا تذكري مطلبي نشنيده بودم و امروز اولينبار بود؛ يا برادر ديگري كه نقدها و انتقادهايي داشت، اين اشكالي ندارد، اما تقريبا 10، 15 يا 20 سوال در روال يك عملكرد. من با همان نگاه كلي به آن ميپردازم براي اين كه انجام وظيفهام و اداي احترامم را داشته باشم. وي با بيان اين كه تعارض ميان مباني اصول تعريف شده در دستگاه سياست خارجي با عدالتخواهي كه رييسجمهور بيشترين تاكيد را بر آن داشتهاند وجود ندارد، افزود: عدالتخواهي فصل مهمي از مباني اصولي است كه در همه مباني داخلي و خارجي و سياسي به آن توجه داريم. پس اينها در تعارض با هم نيست. متكي ادامه داد: در 4 سال گذشته در حوزه روابط و سياست خارجي به عنوان يك فرد مطلع كه 26 ـ 25 سال است كه در وزارت خارجه و كميسيون سياست خارجي بودهام ميگويم كه هيچ وقت به اندازه دولت نهم دستگاه سياست خارجي مرتبط برخوردار و بهرهگير از حوزه روابط اقتصادي در روابط خارجي نبوده است. وي با بيان اين كه در برنامه پيشنهايش فصل مستقلي را تحت عنوان ديپلماسي اقتصادي معرفي كرده است، اظهار كرد: در برنامه 5 ساله توجه ويژهاي به اين بحث اختصاص داديم زيرا از نخستين روزها يعني در 8 شهريور 84، مقام معظم رهبري تاكيد ويژهاي بر اين موضوع داشتهاند كه حمايت رييسجمهور و رويكرد دولت نهم گرهخوردگي ابعاد مختلف روابط خارجي را به عنوان تكليف جدي براي دستگاه سياست خارجي تعريف كرد. متكي در ادامه گفت: ممكن است شركتي در يك مورد خاصي يا سفارتخانه خاصي گلهمند باشد؛ حتما برادر عزيزم به ما منعكس ميكرد اما من به مجلس گزارش ميدهم كه وزارت امور خارجه در چهار سال گذشته بيشترين مذاكرات اقتصادي را در حوزه هاي مختلف تجاري صدور خدمات فني و مهندسي و تنظيم قراردادها و حوزه انرژي با كشورهاي مختلف داشته و اين طور نبوده كه اين مذاكرات صورت نگرفته باشد. او ادامه داد: اين مذاكرات در چارچوب تصميمات شوراي عالي امنيت ملي كشور است كه مصوبات آن به تاييد مقامات عاليه ميرسد. ما مباحث كلان مرتبط با سياست خارجي را پيگيري ميكنيم؛ از جمله مباحث در حوزه خليج فارس و رژيم حقوقي درياي خزر كه در اين قسمت وزيرخارجه پيگير سياستهاي مصوبي است كه در اين رابطه براساس حفظ حداكثري منافع كشور دنبال ميكنند. وزير پيشنهادي امور خارجه با بيان اين كه نمايندگان به بحث تحركات كشورها و موضوع قدرت منطقهيي شدن ايران در چشمانداز بيست ساله كشور اشاره كردهاند، گفت: يكي از حوزههايي كه هماكنون آثار آن پديدار شده حوزه ديپلماسي منطقهيي و سياست خارجي است. اين موضوع در يكي دو سال اخير از زبان بسياري از تحليلگران در سطح منطقه و خارج از منطقه شنيده شده است كه ايران به يك قدرت تاثيرگذار منطقهيي تبديل شده است؛ چرا جايگاه ايران را و جمهوري اسلامي را پايين ميآوريد؟ اين نبود مگر در يك رويكرد تهاجمي نرمافزارانه سياست خارجي. رويكردهاي متفاوتي در روابط خارجه تجربه شد، اما مباحث كلي و با يك بخش خاصي در جهان و در رويكردهاي مختلف داريم؛ آيا مباحث و مسايل ما بايد دولت نهم را و كنش و واكنشهايي كه صورت گرفته همه را يكجا قرار داد؟ متكي در ادامه گفت: سياست منطقي عدالتخواهانه و قاطع دولت نهم در حوزه سياست خارجي در همه زمينهها پاسخ خود را دريافت كرد. جهتگيريها بسيار روشن است. حوزه سياست خارجي از مواردي است كه بارها از سوي مقام معظم رهبري با حساسيت تاكيدي كه دارند مورد ارزيابي قرار گرفته است. بعضي از دوستان ميگويند كه واكنشها به دليل رويكرد مقام معظم رهبري در اين حوزه بوده است؛ بايد بگويم كه كل نظام مفتخر است كه هر جا پيروي از رويكرد رهبري وجود داشته در آن ميدان موفق ميشود. سياست خارجي مفتخر است كه در اين مسير گام بر ميدارد. اگر دشمن احساس كند شما مرعوب شدهايد حتما آنقدر بر اين سياست پافشاري ميكند كه شما را به تسليم كامل وا دارد. وزير پيشنهادي امور خارجه در ادامهي گفتههاي خود در مجلس شوراي اسلامي اظهار كرد: برخي از سرويسهاي اطلاعاتي و حتي برخي از دوستان ما در كشورهاي مختلف در دو سال اخير كه ما بيشترين تلاشها را در تثبيت حق هستهيي داشتيم از كانالهاي مختلف صميمي و غيرصميمي به ما ميگفتند كه حمله قطعي است و حتي برخي از آنها زمان و نقاط حمله را به ما گزارش ميدادند و ما در جلسات بر اساس دستورات مقام معظم رهبري، فرماندهي كل قوا و تدبير رياست محترم جمهوري يكي از بحثهاي مهمي كه داشتيم در دبيرخانهي شوراي امنيت همين موضوع بود. نحوهي تحليل اين مباحث و سيگنالهايي كه جمهوري اسلامي ايران ميداد موجب شد كه شما هم درون حوزه به دستاوردهاي خود برسيد و هم در اين زمينه به جايي رسيديم كه خود آنها در تحليلهايشان گفتند امكان حمله وجود ندارد. متكي ادامه داد: تنشزدايي زماني است كه شما تنشي ايجاد ميكنيد اما وقتي ديگران تنش ايجاد ميكنند بايد ريشههاي تنش را زدود كه مبتني است بر گفتمان منطقي عدالتگرايانه و بهرهگيري از ديپلماسي. من هيچ گاه در يك ميزگرد دو نفره يا سه نفره با جنايتكاران رژيم صهيونيستي شركت نخواهم كرد اما در همان اجلاس دائوس دو ميزگرد ديگر كه بحث خاورميانه و تحولات آمريكا را دنبال ميكردند حضور موفق و چشمگيري جمهوري اسلامي را چرا نميبينيد. چرا بر ظرفيتهايمان تكيه نميكنيم. وزير امور خارجه در ادامه و در واكنش به اين گفتهي برخي از نمايندگان كه چرا وزارت امور خارجه دربارهي كشتار مسلمانان چين عكسالعملي نشان نداد؟ گفت: در بحث مسلمانان چين ما با تدبير عمل كرديم و بر امر مهم حمايت از حقوق آنها به شيوهها و روشهاي خاصي كه در مناسبات با چين داشتيم سعي كرديم كه اين چارچوب را براي مسلمانان ايجاد كنيم . البته ما در اين رويكرد خود را منطبق با نگاه برخي كشورهاي خاص در غرب نكرديم. ما در همگرايي منطقهيي و نيز همگرايي با همسايگان طي چهار سال گذشته هم بيشترين سهم را اعمال كرديم و هم دستاوردهاي خوبي داشتيم. متكي افزود: برخي دوستان اشاره ميكنند به مساعي جميلهي وزارت خارجه؛ جناب آقاي محبينيا استحضار دارند كه اين از كلمات معمولي است كه به فعاليتهاي ديپلماتيك در روابط خارجي اطلاق ميشود. وي در ادامهي گفتههاي خود با اشاره به انفجارهاي اخير عراق گفت: در اين انفجارها كه دو وزارتخانهي امور خارجه و اقتصاد عراق را مورد حمله قرار داد، دو تن TNT در مقابل وزارت خارجه عراق در بغداد منفجر شد و براي مقامات عراقي اين نگاه پيش آمد كه اين كار، كار گروهي مستقر در سوريه است و تنشهايي در بين اين دو كشور به وجود آمد و ما با سياستهايي كه در منطقه داريم و تدبير مقامات عالي كشور دو روز گذشته به عراق سفر كردم و با مقامات عراقي در بغداد مذاكرهاي داشتم. روز گذشته نيز پس از پايان مباحث مجلس چهار صبح به سوريه رفتم براي آن كه ما استراتژي منطقهيي را تعريف كردهايم كه اين حركت به آن استراتژي كه در جهت منافع كشورهاي منطقه و همگرايي آنها حركت ميكند ضربه ميزند كه اين عملكرد ما هم مورد استقبال عراقيها و هم سوريها قرار گرفت. آقاي محبينيا اينها نمونههاي مساعي جميله است. متكي ادامه داد: در مورد مسالهي قفقاز شاهد بوديد كه دستگاه ديپلماسي كشور از روسيه تا قفقاز و اتحاديهي اروپا را پيگيري كرد، براي آن كه بحث حمل و نقل، انرژي و امنيت منطقهي قففاز در مسائل امنيتي و اقتصادي ايران اثرگذار است. بنابراين برخي از حركتهايي كه وجود دارد را دقيقا رصد ميكنيم مانند بحث نوبوكو كه نمايش لولههاي خالي است. اين نوبوكو از كجا بايد لولههاي خود را پر از گاز كند؟ هيچ چارهاي نيست يا روسيه بايد گازي كه از شمال منتقل ميكند قطع كرده و از اوكراين منتقل كند كه تحولي در اروپا به وجود نميآيد و يا گاز موجود گاز آذربايجان ميشود. وي افزود: در مورد درياي خزر هم ما اجماع ساحلي درياي خزر را داريم مبني بر اين كه خط لوله نميتواند از زير درياي خزر عبور كند. ما در حوزهي منطقهيي كه دو جلسه در طول اين سالهاي تشكيل سازمان كشورهاي ساحلي درياي خزر برگزار شد يك بار ميزبان بوديم. در حوزهي مناسبات بينالمللي جمهوري اسلامي ايران جدا از جايگاهي كه در دل ملتها دارد در بين دولتها نيز از منطق قوي برخوردار است و حرفهايش قابل نقد نيست. اين كه در حوزهي هستهيي كم آوردهاند در برابر منطق جمهوري اسلامي است. اين كه در مناسبات ديگر مقابل حرف ما نميتوانند حرفي بزنند به خاطر آن است كه منطق بالاتر و قويتري از ما ندارند. وزير پيشنهادي امور خارجه با بيان اين كه امروز ديپلماسي در دنيا چالش منطقههاست خاطرنشان كرد: البته بايد به زبان ديپلماتيك و با تدبير مسائل را بيان كرد تا اثرگذار باشد. پيش از اين اگر زورشان به منطق نميرسيد با تهديد حرفشان را جا ميانداختند اما امروز تهديدها و زورها و سلاحهايشان از كار افتاده و دليل اين صحبت من عراق و افغانستان است. متكي همچنين با بيان اين مطلب كه اين چه مقايسهاي است كه ما بگوييم رژيم صهيونيستي كه امروز از بالاترين نفرت در دنيا برخوردار است كارآيي بيشتري از جمهوري اسلامي دارد در نقد چنين گفتهاي اظهار كرد: آيا اين حرف قابل دفاع است؟ به واسطهي منطق حقطلبانهي جمهوري اسلامي ايران، رژيم صهيونيستي خلع سلاح شده و قدرت تسليحاتياش نيز كارساز نيست كه دليل آن لبنان و غزه است؛ اين تحولات بشارت دهندهي تولد دنياي ديگري است. او افزود: در پيامدهاي انتخابات بخشي از آن را در خارج از كشور رصد كرديم و عوامل آنها يا اخراج و يا دستگير شدند. در دو سه ماه گذشته چه كارهايي كردند و چه قدمي برداشتند؟ جز اين بود كه ميخواستند ما مشكلشان را دوستانه و صميمانه حل كنيم؛ آيا اين تدبير نبود؟ دوستاني كه نام برديد اگر 25 سال است در وزارت خارجه اشتغال دارند منتسب كردن به اين كه وزير خارجه رفيقبازي ميكند دور از انصاف است. من دينم را براي دنياي ديگري نميدهم. وزير امور خارجهي كشورمان همچنين به بحث شوراي امنيت اشاره كرد و گفت: در موضوع شوراي امنيت ما در تعاملات بينالمللي گاهي موفق ميشويم مواردي را به دست آورديم و گاهي هم موفق نميشويم. گاهي در برخي از اجلاسها و يا رياستهايي را بر سازمانهاي بينالمللي موفق ميشويم و برخي را نه. مثلا موفق شديم رياست جنبش غيرمتعهدها را بگيريم و يا برخي موارد ديگر. متكي در پايان به اهميت فعاليتهاي بينالمللي زنان اشاره كرد و گفت: من مدعي هستم كه در چهار سال گذشته بيش از همهي سالهاي پس از انقلاب فعاليت كرديم. ما در وزارتخانهي حساسي مانند وزارت خارجه در ارتباط با همسران،دختران، كارمندان كه به خارج ميفرستيم و يا در ارتباط با خانمهاي همكارانمان و همسران ديپلماتهاي خارجي طراحي كردهايم و تنها كسي را كه 20 سال با من در وزارت خارجه و در مورد مسائل مربوط به زنان آشنا و مرتبط بود و بسياري از كنفدراسيونهاي زنان در كشورهاي مختلف فعاليت ميكرد دعوت كردم كه در وزارت خارجه اين حوزه را فعال كند.
دیدگاه تان را بنویسید