پاسخ های حجاريان، عطريانفر و شريعتی به سوالات
ما به اين نتيجه رسيديم كه بايد سخن گفت، شجاعت داشت تا صحبت كرد. بنابراين براين باورم كه دوستان ديگر هم ميآيند اين حرفها را بزنند و بگويند كه جز و اين نظام هستند، گامي را برميداريم كه به نفع كشور است. حجاريان هم كه بسختي ميتوانست صحبت كند، صحبتهاي عطريانفر را تاييد كرد.
جام جم آنلاين: آقايان سعيد حجاريان، محمد عطريانفر و سعيد شريعتي در گفتگوي تلويزيوني كه ديشب از شبكه اول سيما پخش شد، به آسيبشناسي نظري حوادث پس از انتخابات پرداختند. عطريانفر در ابتدا، اين گفتگوي تلويزيوني را فرصتي براي كشور تلقي كرد و سعيد حجاريان تاكيد كرد كه به دليل سختي در گفتار خود (لكنت زبان) متن نوشته شده خود را آقايان عطريانفر و شريعتي خواهند خواند. مجري برنامه (حيدري) به موضوع تغيير نگرش حاضران اشاره كرد و گفت: مردم ميپرسند آنچه در حوزه نظري شكل ميگيرد، حاصل يك عمر تجربه زندگي و آكادميك است و لذا تغيير آن براي مردم قابل هضم نيست. لذا ميخواهيم بدانيم اين چرخش بنيادين و نگاه در حوزه نظري چگونه اتفاق افتاد؟عطريانفر در پاسخ گفت: اولا مردم حق دارند بسادگي نپذيرند و بگويند اينها در شرايط خاص زندان حرف ميزنند اما واقعيت اين گونه نيست. اين اتفاق و پديدهاي كه اخيرا رخ داد، در طول 30 ساله انقلاب پديدهاي استثنايي است. چه اتفاقي افتاده ما به اين حالت رسيديم؟ ما خود را عريان در مقابل حقيقت حس كرديم. آقاي حجاريان سوابق زيادي در 30 سال گذشته داشته اما امروز همه مباني فكري منبعث از نگرشهاي غربي را كنار ميگذارد، به خاطر اين است كه به اصل خودش رجوع كرده است. اصلي كه در دوران امام شكل گرفت، اما ما بعد از حيات حضرت امام دچار نقصانها و زاويههاي متفاوتي شديم و به اين نكته وقوف پيدا كرديم. وقوف به حقيقتي است كه در درون روح ما اتفاق افتاده است.بسياري فكر ميكنند شرايط داخلي زندان ما را به اينجا رسانده در صورتي كه در زندان هيچ فشاري به ما نشده و ما خودمان به اين نقطه رسيدهايم. عطريانفر گفت: در حوادث پس از انتخابات با وجود مشكلاتي كه براي مردم و امنيت كشور پيش آمد، 2 سرفصل جديد ايجاد شد؛ اولا نشان داد كه نظام جمهوري اسلامي آنقدر توانا و مقتدر است كه با وجود همه مشكلات استوار ميايستد و با كمترين هزينه آن را كنترل ميكند و دوم بر اين باورم كه حداقل تا 3 دهه آينده نظام جمهوري اسلامي متناسب با آموزههاي امام و ديدگاههايي كه بر پايه يك حكومت ديني مطرح است، زمينههايي را فراهم ميكند كه ما بتوانيم از آسيبهاي آينده مصون باشيم. عطريانفر، عضو مستعفي شوراي مركزي حزب كارگزاران تاكيد كرد: اين ديدگاه من، آقاي حجاريان و آقاي شريعتي و حتي ديدگاه بسياري از كساني است كه اينجا حضور ندارند. عطريانفر ادامه داد: ما به اين نتيجه رسيديم كه بايد سخن گفت، شجاعت داشت تا صحبت كرد. بنابراين براين باورم كه دوستان ديگر هم ميآيند اين حرفها را بزنند و بگويند كه جز و اين نظام هستند، گامي را برميداريم كه به نفع كشور است. حجاريان هم كه بسختي ميتوانست صحبت كند، صحبتهاي عطريانفر را تاييد كرد. تحول فكري در زندان مجري برنامه (حيدري) از سعيد شريعتي، عضو مستعفي جبهه مشاركت پرسيد سوالي در اذهان مردم است كه سالهاي طولاني فعاليت در محيط دانشگاهي و رسانهاي، انسان را در معرض ديدگاههاي متنوع و متكثر قرار ميدهد كه باعث ميشود انسان به برداشتي از مسائل برسد. درمحيط زندان كه هيچ محيط ارتباطي وجود ندارد چگونه ميشود بدون همه اينها يك دفعه به اين مبناي تفكري رسيد و تحول فكري را تجربه كرد؟ شريعتي گفت اين تحول فكري لزوما نيازمند زمان نيست، گاهي انسان به خاطر يك حادثه دچار تحول ميشود، در طول تاريخ هم نمونههاي بسياري وجود دارد اما در هر صورت شرايط زندان هم شرايط مساعدي براي تفكر بود و اين تفكر خيلي به كتاب، جزوه و متن نياز نداشت. ما ذخاير فكري زيادي داريم كه فرصت غربال كردن آن را پيدا كرديم و لايههايي از هيجانات سياسي، تعلقات، تشكيلات حزبي و بعضي از مباني تبليغات سياسي از ذهن و فكر ما كنار رفت و فرصتي فراهم شد كه اصل انديشه ما نمايان شود، انديشههايي كه مديون انديشههاي امام هستيم. شريعتي قصد داشت متني از حجاريان بخواند ولي عطريانفر در همين لحظه گفت چيزي كه باعث اين تحول شده است اين است كه توانستهايم ذهن و ضمير خودمان را در تنهايي به سرچشمه فياض و زنده بازگردانيم و اين سوال را مطرح كنيم كه اگر در رقابت سياسي به صحنه ميآييم و ميخواهيم رقيب خود را از ميدان خارج كنيم با چه هدفي است. وي گفت: ما به اين نقطه رسيديم كه اگر بناست تلاش سياسي كنيم بايد در مسير نظامي باشد كه اين نظام منويات اسلام و خواست مردم را تامين ميكند . مجري برنامه از حجاريان پرسيد شما گفتهايد كه در فضاي جامعه فعالان سياسي عالمالا و عامدالا نظريههاي سياسي را بسط ميدهند؟ حجاريان نتوانست صحبت كند و از عطريانفر خواست پاسخ اين سوال را بدهد. وي نيز گفت: در دوران اصلاحات در سال 76 يا حتي قبل از آن به خاطر عقبماندگي تاريخي كه در حوزه علوم انساني داشتيم و نتوانستيم مسائل و مشكلات كشور را به پايههاي ديدگاههاي بومي خودمان پاسخ دهيم، رفتيم به سوي سرفصلها و ديدگاههاي حكومتداري و حكومتمداري در دنياي غرب كه داراي پايهها و ريشههاي فلسفي خاص خودشان است. آقاي حجاريان براساس متني كه در اختيار من گذاشتهاند، نوشته است: ميتوانم به طور قطعي اعلام كنم كساني كه در تحقق اين مباني تفكرات غرب در ايران نقش كليدي داشتند، برخي فعالان سياسي با پيشزمينههاي ماركسيستي، سوسياليستي و حتي آنارشيستي و البته با جنبههايي از ليبراليسم نظرات خود را در دانشگاهها گسترش دادند. وي افزود: آقاي حجاريان به اين جمعبندي رسيده است كه اين ديدگاه سوسياليستي، ماركسيستي و آنارشيستي كه توسط برخي اساتيد در داخل كشور ارائه ميشود به دليل آن كه ميدان نقد برايش فراهم نيست اين ديدگاه از سوي افراد پذيرفته ميشود. حركت در مسير معكوس عطريانفر در اين نشست تلويزيوني گفت: بسياري از افراد كه در حوزه علوم انساني در دانشگاهها تدريس ميكنند پايه آموزش عالي خود را در غرب گذراندهاند و به طور ناخواسته مجموعه آموزههاي غربيها را در داخل كشور گسترش ميدهند و تفكر غرب را نمايندگي ميكنند و اين نمايندگي تفكر باعث ميشود هويت ملت و هويت دانشگاه خود را زير پا بگذارند و آن را هضم كنند. سعيد شريعتي هم گفت: در جوامع اسلامي و بويژه در كشور خودمان دچار يك انقطاع سنت و دنياي جديد شدهايم به طوري كه سنتهاي خود را فراموش كردهايم،ما دچار يك مسير معكوس شدهايم به طوري كه در دام علوم انساني غرب و فلسفه غرب گرفتار شدهايم. شريعتي ادامه داد: فلسفه غرب برپايه تفكر اومانيستي استوار است و البته اين نقطه افتراق ما با دنياي غرب است چرا كه فلسفه ما بر مكتب توحيدي بنا شده است. وي سپس نوشته حجاريان را خواند كه در آن به آسيبشناسي نظريههاي غرب پرداخته و نحوه رسوخ نحلههاي فكري غرب به علوم انساني كشورمان اشاره شده بود، علومي كه هيچ سنخيتي با جامعه ما ندارد مانند ماركسيسم و فمينيسم. مجري برنامه از عطريانفر سوال كرد آيا تنها منبع توليد انديشه منابع غرب و تحصيلكردگان غرب هستند؟ عطريانفر توضيح داد: به علت خودباختگي فرهنگي سياسي كه در نظام شاه داشتيم و قرار نبود مديري شايسته بومي تربيت شود دانشگاهها را بر پايه چنين مدلي طراحي كرده بودند. در نتيجه اين خودباختگي ريشه غربي داشته و از گذشته بوده است، اما بعد از انقلاب چه اتفاق افتاد؟ بعد از انقلاب حوزه و دانشگاهها وظايف و تكاليفي داشتند، اما همانطور كه دانشگاهها به خاطر سوءسابقه تاريخي و خودباختگي حوزه علوم انساني نياز نظام را تامين نكردند، حوزهها هم تكاليف خود را در حق نظام انجام ندادند. علت تحليلهاي ناصواب مجري برنامه عباراتي از حجاريان را كه قبلا گفته بود، به اين شرح نقل كرد: با تحليلهاي ناصواب مبنا براي اعمال نادرست ايجاد كردم، همچنين بسط نظريات من(حجاريان) موجب پديد آمدن نتايج و پيامدهاي سهمگين شد. مجري پرسيد: مقصود شما چه بود؟ حجاريان گفت: ميخواستم بگويم من به خاطر اين كه بگويم جامعه ما چه جامعهاي است و دولت ما چه ماهيتي دارد ناچار به ابزار توليد بودم، ما ابزار توليد نداشتيم براي همين به سراغ منابع اصلي رفتيم، مثلا نظريه سلطانيسم كه به كل نظام ضربه زد، ميخواستم توضيح بدهم كه اعوجاج و انحراف از همينجا برميآيد. مجري برنامه (حيدري) سپس بخشي از نوشتهها و صحبتهاي حجاريان را بازگو كرد. مجري گفت: شما در مقاله مشروطيت، سلطانيسم و مشروعيت، انقلاب اسلامي را با جنبش مشروطه مقايسه كرديد و آنان پايههاي انقلاب اسلامي را دوگانه تعبير كردند و يا در مقاله استراتژي سياسي در ايران امروز، استراتژي نو و طرحي نو درانداختن را براي تغيير ساختار دانستيد و در آن به خروج از حاكميت، فشار از پايين، چانهزني از بالا و رويگرداني اجتماعي اشاره كرديد. ميشود اين نتيجه را گرفت كه شما به نظريه ولايت فقيه اعتقاد نداشتيد اما در دفاعيات خود از مشروعيت الهي و ولايت فقيه سخن گفتيد. آيا اين چرخشي در نظريات و تفكرات شما بوده و يا حركتي تاكتيكي است؟ حجاريان گفت: من قائلم كه رهبري در ايران داراي 3 نوع مشروعيت است، يك نوع مشروعيت سنتي است بالاخره رهبر مرجع تقليد خيليهاست و مرجعيت نوعي مشروعيت سنتي است، ثانيا رهبري، رهبري انقلاب است . ثالثا رهبري قانوني است و منتخب خبرگان است و علاوه بر اينها رهبري در ايران ادامه ولايت پيامبر است. عطريانفر هم به سابقه خود از روزنامه همشهري اشاره كرد و گفت، با اين سابقه يك روزنامه را متولد كرديم با ادبيات جديد كه بسياري از روزنامههاي سنتي را پشت سرگذاشت اما اگر قرار بود از رسانه به عنوان يك پايگاه براي اطلاعرساني استفاده كنيم نبايد فقط به رنگ و لعاب روزنامه اكتفا ميكرديم، بايد حوزههاي ديگر را تقويت ميكرديم كه اين اتفاق نيفتاد. عطريانفر ادامه داد: در بحث رسانهها با پيروزي سيدمحمد خاتمي ميدان فراخي فراهم شد اما سرتاپاي اين حركت پر از آسيب بود. متاسفانه دستگاههاي دولتي صرفا مجوز صادر ميكردند و صلاحيتهاي لازم را احراز نميكردند، اين باعث شد در برخي مواقع اين رسانهها مورد سوءاستفاده واقع شوند.
دیدگاه تان را بنویسید