وزارت نفت، گاز محور باشد
گفتگو با اكبر تركان
اكبر تركان سالخوردهتر از آن است كه جنجالي سخن بگويد اما او 2 ساعت مقابل ما مينشيند و مانند يك مدير جوان، بانشاط و پرانرژي همچنان جنجالي سخن ميگويد و بر اعتقاداتش بسيار راسخ است. جنگافزارهاي نظامي، تركان را خوب به خاطر دارند، برخي جادهها نيز همينطور و او اينك مدير نفتي سالخوردهاي است كه به گفته خودش تيرماه امسال بازنشسته شد و يك هفته پس از انتخابات بود كه بركنار شد. اطرافيان او ميگويند: او مديري متدين است كه هرگز نماز اول وقت خود را ترك نكرد. با اعتقاد از دفاع از نظام و حفظ تماميت آن حرف ميزند و ميگويد هنوز رئيس انجمن دوستي مسلمانان ايران و بوسني است. تركان را در ساختمان مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام در نياوران ملاقات ميكنيم كه رياست كميته برنامهريزي را بر عهده دارد. ساعت 8 صبح وعده ماست و او خلف وعده نميكند، از ورزش صبحگاهي بازگشته و ظاهرا آمادگي كامل براي مصاحبه دارد. گاهي هم در برابر سماجت ما درخصوص مافياي نفتي و يا سهم مديريتي وي در عدم توفيقهاي وزارت نفت دولت نهم با زيركي از پاسخ دادن طفره ميرود.آنچه درپي ميآيد حاصل گفتگوي ما با اوست. وزير نفت اخيرا در همايش گاز نسبت به كمبود 19ميليارد دلار اعتبار براي طرحهاي گازي كشور ابراز نگراني كرده بود. آيا اين مساله به قبل برميگردد. ايشان خود بايد درباره اظهاراتشان توضيح دهند. اما ميتوانم به عنوان خوش آمد به آقاي ميركاظمي بگويم كه محور اين وزارتخانه «نفت» نيست، محور آن گاز است. جمع ميدانهاي نفتي كه پس از انقلاب توسعه يافته تا قبل از بهرهبرداري از «ميدان دارخوين» 290هزار بشكه بوده با دارخوين اضافه ميشود. بنابراين آنچه در وزارت نفت پس از انقلاب انجام شده و افتخارآميز است در بالادستي مربوط به گاز است. زيرا امروز 550 ميليون مترمكعب در روز گاز توليد ميكنيم و بجز اندكي از اين توليد كه براي قبل از انقلاب است عمده آن در سالهاي پس از پيروزي انقلاب توليد ميشود و اين افتخارآميز است. از اين به بعد هم ما مياديني بزرگ كه بتوانيم مقادير عمده نفت استخراج كنيم، نداريم. آنچه داريم و چه در توليد، پالايش و صادرات در مورد گاز است. بنابراين نفت وزارتخانهاي است «گازمحور» نه «نفت محور» و من دعوت ميكنم وزير را كه گاز را محور برنامهها و كوششهاي خود قرار دهند. قبلا هم براي تحقق اين موضوع پيشنهاد كردم كه بايد بالادستي توليد گاز را از نفت جدا و به شركت ملي گاز واگذار كرد. يعني بايد با انتقال نفت مركزي و شركت نفت و گاز پارس به شركت ملي گاز، بالادستي گاز به خود گاز واگذار شود. بايد با انتقال شركت صادرات گاز از نفت به شركت ملي گاز، صادرات گاز به اين شركت واگذار شود و همانطور كه شركت ملي نفت زنجيرههاي خود را در اختيار دارد، شركت ملي گاز هم بايد زنجيرههاي توليدي خود را در اختيار داشته باشد. اين پيشنهاد را مطرح كرده بوديد؟ درباره اين قبلا در معاونت برنامهريزي كار پيشنهاد شده و در تدوين اساسنامه نفت، گاز و پتروشيمي مورد بحث بوده و يكي از سناريوهايي كه تهيه شده، همين است كه شركت ملي گازي ايجاد شود كه تمام زنجيرههاي گاز از مخزن تا صادرات را خود مديريت كند. اين پيشنهاد چقدر مورد اقبال واقع شد؟ شركت ملي نفت با اين كار مخالف است. چون فكر ميكند حوزه اقتدارش كم ميشود ولي به نظر من به صلاح كشور است و دوستان شركت ملي نفت را هم بايد متقاعد كرد كه آنها به امر نفت بپردازند. گاز حوزهاي است بسيار بزرگ كه ذخاير آن از نفت بزرگتر است. همين الان توليد گاز كشور روزي 550 ميليون مترمكعب است اگر به معادل نفت تبديل كنيم معادل 5/3 ميليون بشكه نفت است در حالي كه ما 2/4 ميليون بشكه نفت ظرفيت توليد نفت خام داريم، ظرفيت توليد گاز معادل 5/3ميليون بشكه است. بنابر اين امروز گاز محور اصلي توسعه فعاليتهاي وزارت نفت است. امروز صادرات گاز، كمتر از صادرات نفت اهميت ندارد و اين نكات را به عنوان خيرخواهي و خوش آمد به آقاي وزير عرض ميكنم. هرازگاهي شايعهاي مطرح ميشود (با وجود آن كه ما ميدانيم چقدر اين شايعات واقعيت دارد يا نه) كه در پارس جنوبي، بخصوص اجراي طرحها با ركود سنگين مواجه شد. حتي خودتان هم در اين زمينه موضعگيري كرديد كه قطريها در برداشت گاز از ما جلوترند. ركود سنگين نبود بلكه نسبي بود. دولت نهم در توسعه فازهاي 10 و 9 پارس جنوبي و 8 ، 7 و 6 خوب عمل كرد. ولي در حركت دادن فازهاي 16 و 15 ، 18 و 17 و فاز 12 موفق نبود. گفته ميشود فازهايي كه موفق بوده به جهت سرمايهگذاريهايي بوده كه قبلا در آن صورت گرفته بود و سرمايهگذاري جديدي انجام نشده است. بله. اين مهم است. ولي هميشه پروژههاي بزرگ همينگونه است كه يك دولتي شروع ميكند و اتمام آن به دولت بعد ميرسد زيرا دوره اجراي پروژهها معمولا بيش از 4 سال است. اين كه فازهاي 10، 9، 8 ، 7 و 6 تمام شده، موفقيت قابل قبولي است. اما اين كه بعضي پروژهها مثل 16 و 15، 18 و 17 و فاز 12 به پيشرفتهاي مطلوب نرسيدند باعث تاسف است. هيچ قرارداد جديدي در اين دولت بجز فازهاي 16 و 15 منعقد نشده و 18 ، 17 و 12 در دولت قبل منعقد شده، اگر چه قراردادهايي به امضا رسيده اما چون مسير خود را براي اخذ مصوبه از شوراي اقتصاد و ترك تشريفات مناقصه نكرده فعال نشدند. هيچكدام موفق به دريافت پيش پرداخت نشدند و هيچ كدام به مرحله فعال شدن قرارداد نرسيدند لذا ركود كامل در پارس جنوبي نبود، بلكه ركود نسبي وجود داشت. يكي از بحثهايي كه كارشناسان در پيشبرد طرحهاي پارس جنوبي مطرح ميكنند، موضوع مديريت است و ميگويند غير از پول، مديريت ميتواند عامل اصلي باشد. مديريت هم ميتواند يكي از عوامل باشد. اما پروژههاي بزرگ كه به آنها «مگا پروژه» گفته ميشود اين طور نيست كه در اختيار يك وزير يا يك مدير باشد بلكه همه اركان كشور بايد در آن مشاركت كنند. چون مديريت مگا پروژهها هميشه مساله بوده است. به خاطر بياوريم اجراي نيروگاه شهيد رجايي، راهآهن بافق بندرعباس، فولاد اهواز، فولاد مباركه، فرودگاه امام خميني، آزادراه تهران شمال، مصلاي تهران و دور حرم حضرت امام رضا(ع)، همه اينها پروژههايي است كه از اندازه معمولي بزرگترند. ما در انجام مگا پروژهها مشكل داريم برخي از اينها بايد 4 ساله اجرا ميشدند، 14 ساله اجرا كرديم. خب مشكل كجاست؟ اجراي اين پروژهها مستلزم يك همراهي از همه اجزاي دولت است. حتي دست يك وزير به تنهايي نيست و كفايت نميكند. ياد بياوريم پالايشگاه هشتم در بندرعباس را كه چقدر طول كشيد. پروژههاي بزرگ حمايت همه دولت را نياز دارد. در زمان مهندس موسوي آمدند گفتند براي دهه انقلاب از 57 تا 67، 10 طرح بزرگ را انتخاب كنيد كه تا 67 تمام شود. يك گروه خاصي زير نظر نخستوزير تشكيل شد كه مسائل طرحها را كه از همه وزارتخانهها بودند مورد پيگيري قرار دهد تا به ثمر برسد. ماهيت طرفهاي بزرگ اينگونه است و نيازمند اين هستند كه از همه ظرفيت مديريتي دولت پشتيبان آن باشند. در پارس جنوبي چرا از اين ظرفيت استفاده نشد، مشكل كجا بود؟ من تا روزي كه وزارت نفت را ترك كردم 25 مصوبه كه بايد به تصويب شوراي اقتصاد ميرسيد و به كارگروه ويژه نفت محول شده بود، در دستور بود اما اين كارگروه اصلا تشكيل نميشد. اصلا اين افراد به جلسات ما نيامدند. اين كارگروه چه كساني بودند؟ همان كارگروه منتخب رئيسجمهوري كه 9 نفر را انتخاب كردند. وزير اقتصاد، وزير امور خارجه، وزير كشور، آقاي مشايي، آقاي نوذري، آقاي كردان، آقاي نقرهكار شيرازي، معاون برنامهريزي رئيسجمهور و بنده. يعني جلسه هيچوقت تشكيل نشد؟ نه. اين اواخر هيچ جلسهاي برگزار نشد. 6 ماه آخر دولت حتي يك جلسه هم تشكيل نشد. نفت وزارتخانهاي است «گازمحور» نه «نفت محور» و من دعوت ميكنم وزير را كه گاز را محور برنامهها و كوششهاي خود قرار دهند درنتيجه اين طرحها همچنان روي ميز مانده و چون طرحها به تصويب و ابلاغ نرسيده همينطور معطل مانده است. علت آن هم اين است كه بعضي از آقايان دل نميدهند. خب بايد دل بدهند و به كار بچسبند. اصلا يك بار نشد كه همه اعضا دور هم بنشينند و به اين بحثها بپردازند. بعضي از اين اعضا كه از آقاي رئيسجمهور حكم گرفتند حتي يك جلسه در آن كارگروه شركت نكردند. ميشود بفرماييد چه كساني؟ اجازه بدهيد نگويم. شخصي ميشود. بايد به طرحهاي بزرگ دل داد و متناسب با درجه اهميت آنها را مورد توجه قرار داد. بحثهاي «توتال و شل» را ميفرماييد چه بود؟ شما يكبار گفتيد ما با اينها بازي سياسي ميكنيم. اما ظاهرا نتوانستيم از اين بازي سياسي بهره اقتصادي ببريم. براي اينكه اين شركتها تحت تاثير فشار بينالمللي تا موقعي كه تحريم هست در ايران فعاليت نخواهند كرد. بالاخره فشار تحريم اين آثار را دارد. رويكرد شرقگرايي را در صنعت نفت چطور ميبينيد؟ همكاري با آسيا، همكاري مهمي است و بايد بدانيم كه آسيا قدرت رو به رشد جهاني است و حداقل اگر غولهاي آينده جهان را كنار هم بشماريم، الان به نام (BRIC) برزيل، روسيه، هندوچين ميرسيم كه دو تا از اين غولهاي رو به رشد جهان آسيايي است و لذا نبايد رويكرد آسيايي را دستكم بگيريم، اما اينكه ما تسليم خواستههاي چينيها بشويم به معناي رويكرد آسيايي نيست. اينكه پروژهاي را به هر قيمتي كه چينيها خواستند بدهيم، رويكرد آسيايي محسوب نميشود. آنها بايد در شرايط رقابتي از ايران پروژه بگيرند. اينكه در آزادراه تهران شمال پس از كارنامه بسيار بد و عملكرد نامناسب چينيها يكباره قيمت قرارداد را از 240 ميليون دلار به 400 ميليون دلار برسانيم به معناي رويكرد آسيايي نيست، باج دادن است و از اين باجدادنها بايد پرهيز كرد، ولي بايد با آسياييها كار كرد و پروژهها بايد جلو بروند. اگر پروژهاي توسط شركتهاي غربي مثلا چهارساله اجرا ميشد توسط اين شركتها چقدر اجرا ميشود؟ حتما طولانيتر خواهد بود. به طور مثال در توسعه ميدان يادآوران، چينيها هيچ كاري انجام ندادند. شما مسوول گروه مذاكره با تركيه بوديد، سال گذشته هم تفاهمنامهاي امضا شد كه طرف ترك 12ميليارد دلار سرمايه براي پارس جنوبي به ايران بياورد، به كجا رسيد؟ مدتهاست كه اين گفتگو متوقف شده است. به نظر من اگر ما تصميم داريم با تركيه جلو برويم بايد شجاعانه از اين تصميم پشتيباني كنيم. مگر تا الان نشده است؟ اين كه ما كار را به اشخاص رده چندم بدهيم و هر كسي براي ما سازي بزند، آن اراده سياسي جلو نخواهد رفت. يعني يك اراده سياسي پشت قضيه ايران و تركيه است؟ توضيح ميدهيد يعني چه؟ بله. چون ايران و دولت تركيه در سطح سران دو كشور تصميم گرفتند كه در اين زمينه جلو روند. اين تصميم را بايد لايههاي بعدي دوطرف محقق كنند. خب مشكل الان كجا وجود دارد؟ آمد در لايههاي چهارم و پنجم، يك آقايي حرفي زد و يك آقاي ديگر هم شك كرد و دوباره فرد سومي اين شك را تاييد كرد و متوقف شد. ما با مسوولان ترك تفاهمنامهاي امضا كرديم كه در آن تعهداتي وجود دارد. تفاهمنامه قبل از امضا براي مقامات فرستاده شد و پس از تاييد آنها در تركيه امضا شد. براساس آن بايد ما عمل ميكرديم اما يكي از دوستان ما در لايههاي اجرايي طفره رفت. چه كسي؟ اجازه بدهيد اسم افراد را نبرم. آن فرد گفت، اين بند خوب نيست. بايد يك چيز ديگري جايگزين كنيم، در حالي كه اشتباه كردند. اتفاقا الان دارند هزينه بيشتري را پرداخت ميكنند. قرارمان اين بود كه تركها قطعهاي از پارس جنوبي را توسعه دهند كه هنوز چاههاي توصيفي در آن احداث نشده است. چاههاي توصيفي وضعيت مخزن را نشان ميدهد. آنها ميگفتند اگر ما چاههاي توصيفي را زديم و معلوم شد ذخيرهاي كه شما ادعا ميكنيد، نداشت، تكليف ما چيست؟ ما توافق كرديم آنها چاهها را بزنند و اگر ذخيره مطابق پيشبيني بود كه هزينه آن جزء هزينههاي پروژه خواهد بود و اگر ذخاير آن مطابق پيشبينيها نبود هزينه چاه توصيفي به طور مساوي پرداخت ميشود. بعدا آن فرد گفت كه ما نميدهيم. اصلا ضرورتي ندارد. بچهبازي درآوردند، كار متوقف شد. طرف ترك چطور؟ آنها هم اينطور كارشكني داشتند؟ در تركيه هم دو جريان حضور دارد. يك جريان اسلامگرا است كه مطابق اعتقاد و خطمشي سياسي خود ميخواهد با ايران كار كند، يك جريان ديگر در تركيه هست كه جريان غيرمذهبي است. هر دو جريان در وزارت نفت تركيه حضور دارند در نتيجه ما بايد كار را جلو ببريم با حسن نيت و صميميت و درك اين كه چقدر اين كار براي دو كشور مسلمان و مقتدر آسيايي اهميت دارد. تقويت روابط ايران و تركيه به نفع امنيت و منافع ملي هر دو كشور است. مردم ما با مردم تركيه قرابتها و همپيونديهايشان بسيار بالاتر از برخي كشورهاي غيرمسلمان است. چرا نبايد با تركها كار كنيم. تركها پول هم دارند؟ بله. سرمايه خوبي دارند و توان جذب سرمايه خوبي دارند. چيزي كه ما نبايد از آن غفلت كنيم اين است كه اروپا نيازمند گاز ايران است بهرغم اين كه آمريكاييها بداخلاقي ميكنند، اروپا چارهاي به جز گاز ايران ندارد. هيچكس اين ميزان گازي كه ايران دارد را ندارد. فقط اين گاز در اختيار ايران است. بنابراين خط صادراتي گاز ايران به اروپا براي اروپا حياتي است، براي ايران هم استراتژيك است و براي تركيه هم اهميت فوقالعادهاي دارد، لذا اراده سياسي ايران، تركيه و اروپا بر اجراي اين است. مخالفتهاي آمريكا براي همين است و ما بايد معماري كنيم تا اين هدف بزرگ تحقق پيدا كند. منافع ايران اول، بعد منافع تركيه و اروپا در آن تامين ميشود. با توجه به اين كه شما در تدوين برنامه پنجم توسعه حضور داشتيد اين برنامه را در نفت چطور عملياتي و قابل تحقق ميبينيد، مثلا دستيابي به توليد روزانه 5 ميليون بشكه در روز و يا جذب سرمايه 150 ميليارد دلاري در نفت. برنامه غيرواقعي نيست ولي شرايطي براي تحقق آن لازم است. يكي از بسترهاي لازم براي اجرايي شدن، اين است كه ببينيم شرايط بينالمللي ايران چه ميشود، ما با فرض تداوم و تشديد تحريم، يك وضعيت خواهيم داشت و با وضع كاهش فشارهاي بينالمللي و لغو تحريمها، وضعيت ديگري خواهيم داشت. اگر شرايط ما عادي شود حتما اهداف برنامه پنجم توسعه قابل تحقق است و اگر شرايط سختتر شود بايد براي شرايط سخت سناريوي ديگري نوشت. اجراي نظام هماهنگ پرداخت را در نفت چگونه ارزيابي ميكنيد؟ اين غيرممكن است. در نفت بالاترين فناوريهاي جهان بايد به كار گرفته شود. بكارگيري پيشرفتهترين فناوري مستلزم بكارگيري پيشرفتهترين مغزهاست. ما بايد زبدهترين مغزها و نيروها را در نفت بكار بگيريم و اين كاري بود كه زنگنه شروع كرد براي جذب نخبگان يا جذب فارغالتحصيلان ممتاز و براي بخشي از اينها بورسيههايي را در بهترين دانشگاههاي كشور فراهم كرد كه درس بخوانند و برگردند به نفت. حالا وقتي ما بهترين استعداد را ميخواهيم بكار بگيريم از بهترين دانشگاه كشور ميتوانيم به او بگوييم بيايد مانند فارغالتحصيل يك دانشگاه نقطه دور با او رفتار كنيم. بايستي براي يك كار بزرگ و برجسته شرايط ويژه جذب فراهم كنيم. همه فارغالتحصيلان، هوش و استعدادهاي آنها يكي نيست، چون ما براي بهترين تكنولوژي بهترين استعداد را ميخواهيم و براي اين مساله نميشود در يك تفكر سوسياليستي رفتار كرد. شما گزارشي در معاونت برنامهريزي وزارت نفت دولت نهم تهيه كرديد كه طي اين 4 سال 66 ميليارد دلار سرمايهگذاري در نفت صورت گرفته و خودتان پاي آن را امضا كرديد؛ اما بعد گفتيد گزارش غيرواقعي به رئيسجمهوري ميدهند و آن را رد كرديد. نه، من اين را رد نكردم. آنچه را كه رد كردم، گزارشي بود كه ايشان گفته بودند پالايشگاه پارسيان زمان اين دولت شروع شده و در اين دولت به پايان رسيده، فازهاي 10، 9، 8، 7 و 6 هم همين طور. عرض كردم صحت ندارد. اين به آن معنا نيست كه آنچه را گزارش كردم، درست نيست. شروع فاز 10 و 9 در سال 2001 بود و 2002 عملا فعال شد و اين فازها در ابتداي دولت نهم 26 درصد پيشرفت داشته است. راجع به اين 66 ميليارد دلار سرمايهگذاري توضيح ميدهيد؟ گزارشهاي مربوط به اين اعداد و ارقام در وزارت نفت موجود است و شركتهاي تابعه ميزان سرمايهگذاريها، طرحها و برنامهها را به وزارت نفت گزارش ميكنند و وزارت نفت براساس آن جمعبندي ميكند و همه مدارك پشتيبان آن موجود است. وزارت نفت هيچ چيز را از خودش گزارش نميكند؛ بلكه براساس گزارشهاي شركتهاي زيرمجموعه گزارشهاي عملكردي را تهيه ميكند. وضعيت فعلي وزارت نفت را چطور ميبينيد، يادم است كه شما حضور آقاي ميركاظمي را مثبت ارزيابي كرديد. من ارزيابي نكردم من گفتم هر كسي به نفت ميآيد بايد بداند اولويت اول، دوم و سوم او پارس جنوبي است. برگرديم به بحث حضور خودتان در نفت، چطور شما با وجود آنكه دولت را قبول نداشتيد، چهار سال در دولت نهم مسووليت پذيرفتيد؟ من نظام را قبول دارم. چون نظام را قبول دارم همه اركان نظام را هم قبول دارم. شما جزو معدود مديراني بوديد كه بصراحت درباره دولت نهم موضعگيري كرديد اما بعد چهار سال كار كرديد؟ اينكه من نظام جمهوري اسلامي را قبول دارم يك موضوع اعتقادي است و موضوع كوچكي هم برايم نيست زيرا نتيجه كوششهاي تاريخ شيعه منتج به حكومت ديني شد. حكومتي كه بر مبناي دين جامعه را ميسازد و من معتقدم با نگاه و تفكر ديني اين امري عملي است و اين بهترين رويه است. براساس اين ايده حضرت امام (ره) اين نظام را بنا كردند. منشور اين نظام اسلامي هم قانون اساسي است. در واقع قانون اساسي عاليترين دستاوردي است كه به عنوان فقه سياسي توسط مجتهدين بزرگ پس از پيروزي انقلاب اسلامي پايهگذاري شد مردم هم با درصد بسيار بالايي به منشور انقلاب اسلامي كه قانون اساسي است راي دادند. من نظام و انقلاب را قبول دارم و هر دولت و روساي قوا را نيز كه در چارچوب اين نظام قرار بگيرند به رسميت ميشناسم اما به معناي اين نيست كه آنها را مورد نقد قرار ندهيم و با مقدسسازي از آنها چهرههايي منزه، بيآلايش و فاقد اشكالات بسازيم. انتقادهاي شما در وزارت نفت ناشي از چه بود؟ آدميزاد بايد دائم به خود نگاه كند و رفتارش را مورد نقد قرار دهد. الزاما نه به معناي نقد كردن ديگران. آدمي بايد به خود نگاه كند و اگر پي برد اشتباه كرده فورا بايد استغفار كند ما در شبهاي قدر تمرين ميكنيم به دفعات بسيار زياد بگوييم «استغفرالله و اتوب اليه» اين تمرين براي اين است كه مسلمان تا فهميد اشتباه كرده عذرخواهي كند. اول از درگاه الهي بعد از صاحبان حقي كه احتمالا حق آنها ضايع شده است، حلاليت بطلبد و جبران كند. شما به صراحت برخي انتقادات را مطرح ميكرديد، آخرين موضعگيري شما راجع به بنزين بود چه شد كه گفتيد اقدام دولت غيرقانوني است و آن را مطرح كرديد؟ قانونگذار كه بودجه را تصويب كرده تكليف سوخت را معلوم كرده است، گفته مقدار بنزين توليد داخل را به قيمت يارانهاي به مردم بدهد اما اگر مازاد آن را خواست عرضه كند بايد به قيمت تمامشده بفروشد و اين حكم قانوني است. من همان موقع به آقاي وزير پيشنهاد دادم كه بايستي سهميهها را براساس اين حكم قانوني تعديل كنيم. اگر اين كار را صورت ميگرفت بايد به خودروهاي سواري، 80 ليتر سهميه داده شود و مازاد آن بايد به قيمت تمام شده عرضه ميشد اما ايشان از جاهاي ديگر تحت فشار بود كه سهميه بنزين را آنطوري اعلام كند كه كرد و آن خلاف قانون بود. ميتوانيد بگوييد فشارها از كجا بود؟ به نظر من از ناحيه دولت، آقاي نوذري تحت فشار بود كه حكم قانوني را اجرا نكند و حكم ديگري را اجرا كند و اين اشكال دارد زيرا كسي كه در مقابل مجلس مسوول است و بايد پاسخ دهد وزير است اما آنهايي كه در نهادهاي مختلف دستور اين كار را ميدهند در مقابل مجلس پاسخگو و مسوول نيستند. به فرض اگر نمايندگان به وزير بگويند اين تخلف قانوني را براي چه انجام داديد اينكه بگويد به دستور آقاي X و Y انجام دادم، كفايت نميكند. وزير شخصا در مقابل مجلس و قانون مسوول است اما آقاي نوذري تشخيصشان اين بود كه اين زير پا گذاشتن قانون را انجام دهند و انجام دادند و الان هنوز هم ادامه دارد. الان درآمد نفت خامي كه بايد به خزانه واريز شود بخشي از آن واريز نميشود و براي تبديل كردن به بنزين صرف ميشود كه اگر همين بنزين را به قيمت واقعي هم بفروشيم و پول آن را به خزانه واريز كنيم باز اقدام غيرقانوني نخواهد بود. ولي مشكل اينجاست كه بنزيني كه از اين طريق وارد ميشود به قيمت يارانهاي فروخته ميشود. مجلس هم در اين زمينه اعتراض زيادي كرد اما به نتيجه نرسيد. به نظرم مجلسيها نااميد شدهاند چون 3 سال است كه اين كار اتفاق ميافتد و هر سه سال خارج از قانون مصوب مجلس بنزين يارانهاي به مردم داده ميشود بالاخره يك كسي بايد بگويد اين كار بد است و جلوي آن را بگيرد و آن مجلس است، مجلس است كه بايد به قانوني كه خود تصويب كرده احترام بگذارد و بر اجراي آن اصرار كند و اگر مجري از قانون تخطي ميكند طبق مقررات بايد با آن برخورد كرد. زماني كه من وزير راه بودم همزمان (10 سال) رئيس فدراسيون كشتي هم بودم، تيم ملي كشتي ايران در جهان اول شد من براي ملاقات آنها رفتم و از بودجه ضروري كه در اختيار وزير وجود دارد و خارج از قانون محاسبات است، به كشتيگيران نفري يك سكه هديه كردم، چند سال ديوان محاسبات مرا ميبرد و ميآورد و ميگفت اين كار خلاف است و در آخر بنده و مسوول امور مالي را وادار كرد از جيبمان پول سكهها را به خزانه بدهيم و داديم و دوستان ديگر كه در اين كار با من مشاركت داشتند هم پرداخت كردند. 33 سكه داده بوديم. چطوري است كه ميشود براي اين چند سكه چند سال مرا مورد سوال قرار دادند، حالا ميلياردها دلار پول نفت خلاف قانون عمل ميشود كسي اعتراض نميكند؟ اين اشكال دارد. اگر بر اجراي قانون اصرار داريم بر همه آن بايد اصرار بورزيم نه اين كه برخي قوانين را كه ميپسنديم بر اجراي آن اصرار كنيم و بعضي را كه نميپسنديم اصراري بر آن نداشته باشيم. پيش از تشكيل دولت نهم، بحث مافياي نفت مطرح شد، اين بحث را ناشي از چه ميدانيد؟ از خودشان بايد بپرسيد. به نظر من از ابتدا اين فكر اشتباه بوده و هنوز هم هست. صنعت نفت مجموعهاي خدمتگزار و وفادار است و اين اتهامات به درون صنعت نفت نميچسبد. اگر عواملي در بيرون آلودگيهايي دارند كه دارند كمااينكه اخيرا مقامات كشور اعلان كردند 85 هزار ميليارد تومان تسهيلات بانكي به تعداد معدودي داده شده و آن اشخاص هم در ايفاي تعهدات بانكي خود قصور كردند در اينجاها بايد دنبال آن جريان مافيايي بگرديم. در همين ماجراهاي اخير مطلع شديد از فردي اسم برده شد كه 175 ميليارد تومان از بانك كشاورزي وام گرفته و مسترد نكرده است در اين جاها بايد دنبال مافيا گشت. عدهاي كه با فداكاري دنبال تكنولوژي و توسعه هستند، آنها را نبايد متهم كرد. وقتي جابهجاييهايي در مديريتهاي مختلف در وزارت نفت صورت گرفت، گفته شد كه با مافيا مبارزه شد، شما اين موضوع را قبول داريد؟ من هيچ حرف بدون دليل و سندي را قبول نميكنم، ما به وفادارترين و خدمتگزارترين افراد نبايد اتهام بزنيم. چون من ميدانم چه كساني جابهجا شدند، من ميتوانم اسم ببرم، از فهرست بلندبالايي از مديران كه در دوره آقاي نوذري حذف شدند. از دبير اوپك شروع كنيد تا امور بينالملل نفت، معاونان وزارت نفت، مديران مناطق، اينها كساني هستند كه تغيير كردند. من بر هيچ يك از اينها شبههاي از خلاف نميشناسم. نبايد رويكرد آسيايي را دستكم بگيريم اما اينكه ما تسليم خواستههاي چينيها بشويم به معناي رويكرد آسيايي نيست مدير امور بينالملل نفت، فردي متدين و وفادار به انقلاب است كه سالهاي طولاني فروش نفت در كشور را بر عهده داشته. من چطور بپذيرم كه مثلا در مورد آقاي نعمتزاده حتي يك اتهام سياسي وارد باشد. بقيه معاوناني هم كه جابهجا شدند، اين اتهامات به آنها نميچسبد. آنها سياسي نيستند. شايد تعارض در ديدگاهها با دولت داشتند؟ ديدگاهها حرفهاي است. بحث دو دو تا چهارتاست. وقتي شما صحبتي ميكنيد ميگوييد مثلا اين نقطه مركز عالم است اگر به شما بگويند نه؛ ميگوييد برو متركن. ما درس خوانديم و ياد گرفتيم حرف فني روشن و با استدلال بزنيم و پاي آن بايستيم و ثابت كنيم. يك ماه مانده بود به پايان دولت، شما بركنار شديد، دليلش چه بود؟ من يك هفته بعد از انتخابات بركنار شدم. 30 خردادماه آقاي نوذري صبح شنبه مرا به دفترشان صدا كردند و گفتند بنده از مسووليتم كنار ميروم، به ايشان گفتم شما داريد تصميم ميگيريد يا به شما گفتند، گفت؛ اين را بعدا ميگويم ولي تا حالا ايشان را نديدم كه بگويند بالاخره بركناري من تصميم چه كسي بود؟ شما چهار سال در دولت نهم به عنوان مدير ارشد حضور داشتيد رابطه شما با آقاي احمدينژاد چطور بود؟ كجا اشتراك نظر يا اختلاف داشتيد؟ ايشان در جلساتي كه من در خدمتشان بودم هميشه به من احترام كردند، در همه جلساتي كه من بودم فرصت دادند، حرف مرا شنيدند، بحثهاي فني را باز كردم و گاهي اوقات هم نظر مرا پذيرفتند. يك نمونه از نظراتي را كه آقاي احمدينژاد از شما پذيرفتند، ميفرماييد؟ در تصويب طرحهاي بزرگ ايشان توضيحات بنده را قبول كردند. مثلا كدام طرح؟ ما طرحها را قبل از تشكيل كارگروه ويژه نفت، به شوراي اقتصادي ميبرديم، در آنجا دفاع ميكرديم و تصويب ميشد و پس از تصويب شورا، اجازه عقد قرارداد پيدا ميكرد. كجاها اختلافنظر داشتيد؟ ببينيد نظرات فني هميشه قابل بحث است و مبناي استدلالي دارد چون حرفهاي ما فني است. اين كه ميگوييد ايشان به شما احترام قائل بود، با اين جمله شما كه به آقاي نوذري گفتم درباره بركناري من شما تصميم گرفتيد يا به شما گفته شده تناقض دارد. بتدريج اين وضعيت تغيير كرد. ابتداي كار ما روابط مثبت و خوبي داشتيم؛ ولي هرچه جلو رفت آرامآرام و ذرهذره تغيير كرد. شايد به خاطر برخي نظرات شما بود؟ اتفاقات زيادي در اين 4 سال افتاد. بحثهايي كه درباره انتخاب مدير غيرنفتي براي وزارت نفت مطرح بود را چطور ميبينيد؟ مهم اين است كه وزير نفت مقبول رئيسجمهور باشد تا حرفش را قبول كند. كاش از روز اول آقاي سعيدلو راي آورده بود. آن وقت ما مصيبتهايمان كمتر بود. آقاي رئيسجمهور وقتي وزير نفت خود را ششدانگ قبول نداشته باشد، پيشنهاداتش را گوش نميكند و برايش وقت نميگذارد. من در اين دوره آنچه كه گفتم آقاي ميركاظمي اين است كه دوستان من و هركدام از مجلسيها كه با من صحبت كردند، گفتم به نفع نفت است كه وزيري آنجا باشد كه رئيسجمهوري نظر او را بپذيرد. كاش مشايي ميشد وزير نفت كه رئيسجمهور حرفش را گوش كند وگرنه صنعت نفت ما آسيب ميبيند. من دلم براي صنعت نفت ميتپد. من به تخصص وزير كار ندارم. به اين كار دارم كه اگر پيشنهادي را برد پيش رئيسجمهور، او به حرفش گوش كند. شما وزارت نفت را در دولت نهم موفق ميدانيد؟ در اداره امور جاري، بله. در اجراي طرحهاي بزرگ خير. چرا ؟ اين كه در طرحهاي بزرگ موفق نبوده، يعني به اندازه كافي توفيق نداشته، دلايل متعددي دارد. شايد يكي از دلايل آن، اين باشد كه برخي مديران انتخاب شده در اين دوره، در اندازهاي نبودند كه توانايي داشته باشند طرحهاي ميلياردي را مديريت كنند. البته عامل تحريم را نبايد از نظر دور داشت. تحريم بينالمللي كه براي ما اعمال شده يكي از عوامل عدم توفيق است، در نتيجه تحريم، عدم حضور شركتهاي طراز اول بينالمللي نيز دليل قابل توجهي است. در موضوع مديريتي، خودتان را در اين عدم توفيق چقدر سهيم ميبينيد؟ بالاخره تيم مديريت ما با هم اين عدم توفيق را داشته. ولي شما به عنوان مدير برنامهريزي كلان وزارت نفت بوديد. بله. ميگويم اين تيم همه با هم عدم توفيق داشته، آقاي نوذري، بنده و بقيه معاونان. چون همه با هم در اين سرنوشت شريك هستيم. چه پاسخي براي اين مساله داريد؟ عرض كردم ناشي از انتخاب مديراني است كه در اين اندازه نبودند. به هر حال شما هم يكي از آن حلقههاي مديران بوديد، سهم شما چقدر بود در عدم توفيق. همه با هم در عدم موفقيت شريكيم. منتها هر كس به اندازهاي كه در انتخاب مديران نامناسب دخالت داشته، سهم بيشتري در اين عدم توفيق دارد. منبع: جام جم
دیدگاه تان را بنویسید