وقتی تحليلگران غافلگير میشوند
مهدی فضائلی
جام جم: رهبران الهي همه ويژگيهاي رهبران كارآمد و با كفايت غيرالهي مانند قدرت مديريت بالا، تيزهوشي و شجاعت را دارند به علاوه امتيازاتي كه در هيچ رهبر غيرالهي يافت نميشود. اين امتيازات منحصر به رهبران الهي را در واژههاي عميق «تقوا» و «عدالت» ميتوان خلاصه كرد. اين ويژگيها در متون ديني با تعابير مختلفي ذكر شده است. از جمله در توقيع شريف حضرت ولي عصر (عج) با عبارات «صائناً لِنَفسِه» و «مخالفاً لهواه» آمده است يعني «پاسدار نفس خود» و «مخالف هواهاي خويش.» تركيب اين ويژگيها، رهبري ويژهاي را پديد ميآورد كه در قانون اساسي نظام جمهوري اسلامي با عنوان «ولايت فقيه» معرفي شده است. البته صرفاً از باب اشاره، اگر چه موضوع ولايت فقيه با استقرار نظام جمهوري اسلامي در تراز جديدي مطرح و دكترين نويني براي ساماندهي يك مدل حكومتي قلمداد شد، ليكن اين موضوع در متن نظرات فقهاي پيشين نيز سابقه داشته و در مقاطعي هر چند به شكل محدود اجرا هم ميشده است. اگر چه ويژگيهاي پيشگفته چندان قابل تفكيك نيست و رهبران در همه شرايط بايد از قدرت تلفيق آنها با يكديگر برخوردار باشند و همه آنها چون «ملكه» در وجودشان نهادينه شده باشد، ليكن هر كدام يا تركيبي از آنها در برهه و شرايطي خاص نمود بيشتري پيدا ميكند. مثلاً در شرايط بحران ويژگي قدرت مديريت تجلّي بيشتري دارد يا در زماني كه كشور با تهديد نظامي روبهرو ميشود عنصر شجاعت است كه امكان ظهور مييابد و در شرايطي كه پاي حبّ و بغضها، منافع شخصي و خانوادگي، تعلّقات عاطفي و امثال آن بتواند وارد ميدان شود، خصوصياتي چون «تقوا»، «عدالت» يا همان «پاسداري از نفس» و «مخالفت با هوا» برجسته ميشود و اتفاقاً در همين مقاطع است كه تفاوت رهبران الهي و غيرالهي آشكار ميشود و البته نه فقط رهبران كه اساساً انسانهاي الهي، دين مدار و خدامحور در اين بزنگاهها از ديگر انسانها متمايز ميشوند. شرايط پس از انتخابات رياست جمهوري دهم و رويدادهاي پيش آمده از جمله مقاطعي بود كه تقريباً همه ويژگيهاي برشمرده شده در اصل يكصد و نهم قانون اساسي براي ولي فقيه از جمله «بينش صحيح سياسي و اجتماعي»، «تدبير»، «شجاعت»، «مديريت و قدرت كافي براي رهبري» و بخصوص «عدالت» و «تقوا» امكان تجلي و ظهور بيشتري پيدا كرد و همگان در عمل، جلوههايي ويژه از بروز اين صفات را در مقام ولايت مشاهده كردند. فوت آيتالله منتظري جديدترين حادثهاي است كه بار ديگر شرايط خاصي را به وجود آورد تا تحليلگران منتظر واكنش رهبري نظام نسبت به اين مسأله باشند. اين انتظار از رويدادهاي بخصوص ماههاي پاياني عمر حضرت امام (ره) و مسائلي ناشي ميشد كه طي 20 سال ميان آقاي منتظري و نظام جمهوري اسلامي و رهبري آن گذشت. مسائلي كه به صدور بيانيه و مورد ستايش قرار گرفتن از سوي كاخ سفيد و اختصاص صفحه ويژه در سايت بيبيسي و پوشش خبري ويژه به مراسم تشييع آيتالله منتظري توسط اين شبكه منجر شد. شايد اكثر قريب به اتفاق تحليلگران سياسي بر اين باور بودند كه رهبر انقلاب اسلامي يا واكنشي نشان نميدهند يا حداكثر اطلاعيهاي معمولي و خالي از هر نوع تعريف و تمجيد از سوي ايشان منتشر ميشود؛ ولي اين بار نيز «تقوا» و «عدالت» جلوهاي ديگر يافت و علاوه بر صدور بيانيهاي با آن محتوا، توصيههاي لازم براي تجليل مناسب و خاكسپاري شايسته مرحوم آيتالله منتظري از سوي ايشان صورت گرفت. بار ديگر، تحليلگران سياسي در بند محاسبات مادي غافلگير شدند و آشكار شد رهبر الهي را با حب و بغض، منافع شخصي و امثال آن كار نيست و تكليف الهي است كه مسير چنين رهبراني را تعيين ميكند. چه زيباست جامعهاي كه آحادش و بويژه خواص آن به زينت تقوا و عدالت آراسته شوند و چه نعمتي است ولايت فقيه. روح بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران همواره شاد كه فرمود: پشتيبان ولايت فقيه باشيد تا به مملكت شما آسيبي نرسد.
دیدگاه تان را بنویسید