بررسی بازتاب رفتار رهبری در رسانههای ایران و جهان
آقا نكاتی هم در رابطه با موسیقی به آقای زم گفتند؛ چیزهایی مثل این كه باید برای تشویق بچه مسلمانها به كوهنوردی موسیقی داشته باشیم.
پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله العظمی خامنه ای
: اواخر اردیبهشت برای پوشش رسانهای سفر رهبر انقلاب اسلامی به كردستان رفتبم؛ در سالن انتظار فرودگاه، نادر طالبزاده و گروهش را دیدیم و فهمیدیم كه آنها هم برای مستندسازی سفر، همراه ما بودند. در اولین روزهای اسفند 88 به دیدار این كارگردان رفتیم تا ضمن یادآوری خاطرات سفر، موضوع سفر كردستان و چگونگی برنامهسازی رسانهای پیرامون آن را به بحث بگذاریم. - آیا سفرهای چند روزه رهبر انقلاب به استانها و مناطق گوناگون كشور كه بهطور منظم و هرساله انجام میشود، در میان سران كشورهای جهان، مشابهی دارد؟ چنین فضایی چه فرصتی برای تصویرسازی از رهبر انقلاب فراهم میكند؟ در اینكه كار ایشان منحصر به فرد است، شكی نیست و من هم در جایی نشنیدم. سران كشورها، مسؤولین ردهی بالای كشورهای بزرگ و مطرح، اگر هم به یك شهری یا یك استانی سر بزنند، در حد یك دیدار یك روزه است برای یك سخنرانی است و مصاحبهی مطبوعاتی با اهل رسانه است. به خاطر انعكاس و تبلیغات است. اینكه رسیدگی برای امور و شكایات و مسائل یك استان یا منطقه باشد، تا جایی كه من دیدم، آنهم نه برای یك روز و دو روز، برای یك هفته تا ده روز، كاملاً منحصر به فرد است. این فرصت نابی است كه در عمر حضرت امام هم پیش نیامد. برای امام هم این موضوع پیش نیامده بود كه فرصت كنند سفرهای اینگونه بروند؛ به خاطر سنشان و فشارهای شرایط جنگ كه اصلاً ایجاب نمیكرد كه امام سفر بروند. وقتی جنگ تمام شد، بعد از اندكی امام رحلت كردند. ولی رهبر معظّم انقلاب این فرصت را داشتند و به نظر من خیلی هم خوب جواب داد. در بیشتر استانها بخشی از مردم، محروم و مستضعف هستند. یك امیدی دارند به جمهوری اسلامی. با دیدن مسؤول طراز اول، بخش عظیمی از این انتظار از حكومت، همانجا برآورده میشود. اینكه مردم بهراحتی مسؤولان را ملاقات كنند و یا گروههایی از قبل تنظیم بشوند برای دیدار و گرهگشایی از كارها، منحصر به فرد است. - چنین فرصتی چه چیزهایی برای تصویرسازی از رهبری ایجاب میكند كه ما از آنها غفلت میكنیم؟ نمیتوانم بگویم غفلت میكنیم. چون در این سفرها تعداد زیادی تصویربردار و عكاس و خبرنگار و نویسنده و روایتگر هست. از این جهت كم نیستند كسانی كه میآیند و حضور دارند. حضور جمع كثیری از اهل رسانه- مثلاً چند مستندساز یا گزارشگر تلویزیون و نویسندهای كه دارد كتاب مینویسد...- خودش به خاطر همان شور است. پژواكی از شور مردم است. - خود شما كه در سفر به كردستان در تیم رسانهای بودید، اقدامی برای مستندسازی كردهاید؟ بله. اتفاقاً برای ما فرصت خوبی بود كه كاری انجام بدهیم. البته هنوز تحویل ندادهایم. چون اقتضای كار این بود كه صبر كنیم ببینیم كه با دستورات رهبری و حضور ایشان چه كردند؟ با یك ماه و دو ماه و سه ماه، به نظر من یك چیز سطحی میشود. ولی حالا وقتی بعد از ده ماه یك سفر مجدد داریم، از استاندار شروع میكنیم تا اساتید و رؤسای دانشگاه و نخبگان و كشاورزان و همهی كسانی كه به آنها وعدهای داده شده، صحبت میكنیم، میبینیم واقعاً چه شده؟ باید ببینیم چه اتفاقی افتاده و كجاها كار شده، كجاها كار نشده؟ اثر این حضور چه بوده. الان كارمان این است. برای گروه ما شاید ویژگی این بود كه بیایم این را پیگیری كنیم. البته آن زمان خیلی تصویربرداری شد، با خیلیها مصاحبه شد. شاید میشد ازش ده تا مستند درآورد! مثل اینكه دو سه تا كلیپ دو سه دقیقهای هم همانجا تولید شد؟ بله. همان اول، ما سه تا كلیپ ساختیم. در آن 4، 5 روز اول، كلیپ اول و دوم پخش شد اما كلیپ سوم طولانی بود و حادثهای پیش آمد كه الآن نمیدانم چه بود كه دیگر موقعیت پخش آن نبود. اما آن را در فیلم مستند خودمان آوردهایم. - تقارن با فوت آیتالله بهجت بود... بله؛ ما یك فیلم كوتاه 5، 6 دقیقهای موزیكال درست كرده بودیم از تكه كلام مردم در مریوان ولی نمیتوانستیم پخش كنیم. به طور طبیعی اگر میخواستیم همان موقع كار را ببندیم و پخش كنیم، كار خوبی میشد ولی گذاشتیم كه بماند برای اینكه برگردیم و بپرسیم چه شد؟ چون ده ماه بعد معلوم میشود كه واقعاً كاری كردهاند یا نه؟ در ضمن مسؤولان استان بدانند كه یك رسانهای میآید گزارش كار میخواهد و میخواهد پخشش كند. اگر درست نگویند، مردم جواب میدهند كه اینجوری شد، اینجوری نشد. ایشان به آن استان رفتند كه چند مأموریت انجام شود. رسانه باید این را پیگیری كند كه آیا شد یا نشد؟ مثل یك گزارش تصویری. ما دنبال این هستیم. - آیا نگاه مردم به سفر رهبر انقلاب از جنس همین مطالبات است؟ ایشان آمدند تا فلانی عوض شود و فلان چیز تغییر كند یا آبادانی در حد وسیعی صورت بگیرد؟ یا از جنس محبت و ولایت بین مردم و رهبرشان است؟ ببینید این سفرها، اولاً یك خبردار است برای مسؤولین. یعنی یك نفر اینها را نظارت میكند. یعنی هر كسی در آنجا مسؤول است، باید بداند كس دیگری به غیر از سیستم نظارتی، بر آنها نظارت میكند. آن ناظر، خود ولی فقیه است. این یك اثر دارد. دوم اینكه خود این تبادل محبت به نظرم كم چیزی نیست. بلكه در یك حكومت اسلامی، ضروری است. ارتباط قلبی و روحی بین امّت و امام امّت خیلی مهم است. میبینید كه ایشان هرجا میروند، چه اتفاقی میافتد! اول هم این بُعد دیده میشود. شاید از هر چیزی شَر شكنتر، دشمن خرابكنتر و حسادت برانگیز برای رقبا همین است. مسؤولان استان باید بدانند اگر چیزی عقب افتاده است یا درست نشده، مردم شكایت میكنند. این ورای سفرهای رئیسجمهور است و امیدهای بالاتری میآفریند. در این حضور، یك روحانیتی هست. رئیسجمهور هم این كار را كرده اما وقتی خود رهبر حضور پیدا میكنند، دیدار و تبادلات روحی در خلال سخنرانی ایشان، بسیار مفید است. چون ایشان در هر محفلی صحبت میكنند. مثلاً در محفل علمای اهل تسنن و تشیع، صحبت خاصی میكنند. در آن سخنرانی كه من خودم حضور داشتم، از بیرون فیلمبردای كردیم آمدیم داخل، مطالب خیلی خاصی گفتند؛ منجمله در مورد هالیوود. اینكه اصلاً هالیوود برای چی طراحی شده، دارند چهكار میكنند. نكات خیلی خاصی بود كه به اهل رسانه میخورد ولی در آن محفل گفته شد. در میان نخبگان، در آن سالن بزرگ، باز مطلب خاص دیگری گفتند. برای بچههای سپاه در رژه یا در دیدار با خانوادهی شهدا هم مطالب دیگری و... این خیلی جالب است. انواع و اقسام سخنرانی كه واقعی است، نه وعدههای كذب؛ مثل آنچه در سفرهای برخی سران دیگر كشورها میبینیم. به تازگی مستندی نگاه میكردم كه شخصی به اسم الكس جونز در آمریكا ساخته است. یك فیلمساز مستند كه در تگزاس ایستگاه رادیویی دارد. سه سال پیش دربارهی 11 سپتامبر از او مصاحبه گرفتیم. او اخیراً فیلمی ساخته به اسم "كلك اوباما" یا "وعدههای دروغین اوباما". (Obama Deception) در یك ساعت و نیم نشان داده كه اوباما كجاها رفته، چه سخنرانیهایی كرده، چه وعدههایی داده و چه از آب درآمد. به مردم آمریكا گفته من در شش ماه همه را از عراق برمیگردانم؛ سربازهای شما برمیگردند به خانه. با این وعده رئیسجمهور شد. بعد نشان میدهد كه پشت صحنه، تمام بانكدارهای وال استریت دارند آن را میگردانند. خب دنیا پر از مسؤول دروغگویی است كه وعدههای بزرگ میدهند؛ آنهم آدمی مثل اوباما كه شعارش تغییر و تحول بود! از زمان كِنِدی به این طرف، از همهی رهبران آمریكایی معنویتر، باراك اوباما بود كه مردم خیلی به او امید داشتند. شبی كه پیروز شد، میلیونها نفر مثلاً گریه كردند. ولی همه از او برگشتند، گفتند به ما دروغ گفت. این هم یك عروسك خیمهشببازی است؛ منتهی رنگش سیاه است! كار دست همان بانكدارهای فدرال است. من آن نمونه را نگاه میكنم كه این دنیا با او عادت دارد كه حتی اگر كسی هم سخنرانی میكند و وعده میدهد، اشكی از مردم درمیآورد، بیش از چند ماه طول نمیكشد كه میبینیم دروغ گفته است و محبوبیتش از مثلاً هشتاد نود درصد، میرسد به سی و پنج درصد! این نوسان چیست؟ اما در سخنرانیهایی كه رهبر میكنند، اولاً یك پیام متفاوت و حرف تازه برای آن جمع و فراتر از آن دارند و بعد هم تأثیرگذار است. شبكهی سراسری هم پخش میكند و در كل ملت تأثیرگذار است. شبیهاش را در دنیا نداریم. ساختهی الكس جونز دربارهی اوباما نمونهای است كه معنویترین رهبر دنیای مدرن را نشان میدهد كه چگونه از آب درآمد. وقتی مقایسه میكنیم، میبینیم فاصلهها بسیار زیاد است. - ببینید اوباما یكسری ویژگیهایی را ندارد، اما هنرمندان و اصحاب رسانه تصویری از او میسازند كه خلاف واقع است و بعد از مدتی حقیقتش مشخص میشود. حالا چرا ما نمیتوانیم ویژگیهای رهبری كه مطابق واقع است را نشان بدهیم؟ قرار هم نیست هیچ دروغی به مردم گفته شود... چرا نمیتوانیم تصویر مناسبی از چیزی كه هست را ارائه كنیم؟ اولاً من فكر نمیكنم ما نمیتوانیم. اتفاقاً تأثیر اول در همان سخنرانی است كه انسان شخص را باور میكند؛ در ادامهی مسیر هم چیزی خلافش نمیبیند. همین كه خلافش را نمیبینید، كار انجام شده است. اما اگر منظور شما این باشد كه چرا كار فرهنگی عمیقتر و با شگردهای رسانهای بهتر انجام نمیدهیم، موافقم كه جای كار دارد. این بحث دیگری است. میخواهم بگویم اصالت با همان سخنرانی و زمانی است كه از آن میگذرد و مردم میبینند درست است و كذب نبوده است. وعدهای داده نشده كه انجام نشود. هرچه بوده، تلاش شده انجام شود. پس تبادل از جنس دیگری است. چون كل كشور و كل این امّت در یك سیر دیگری است. یك هدف غایی دارد. برعكس غرب كه اصلاً نمیدانند هدف چیست؟ معلوم نیست مدیریت كشورهایی مثل ایالت متحده، دست كیست. واضحش این است كه دست بانكدارهای جهانی است. اینجا مدیریت دست كیست؟ دست یك فقیه عادل و امّتی كه عكسالعمل نشان میدهد. مردم خاموش نیستند و عكسالعمل نشان میدهند، محبت دارند. رهبر هم نمینشیند تهران از دور نظارت كند. حضور پیدا میكند. درون ماشین مینشیند و میرود سنندج، بانه، پاوه و... از نزدیك همهچیز را میبینند. مردم جمع میشوند و در مسیر، رهبرشان را میبینند. این خیلی متفاوت است. من یك سفر هم كرمان با ایشان بودم. در كرمان و بم هم مثل كردستان ما فیلمبرداری مفصلی كردیم. در زمان زلزلهی بم هم آنجا بودیم و كار كرده بودیم. اما در این سفر شاهد بودم و دیدم برخورد آقا و مردم را. حتماً لازم است كاری صورت بگیرد، كار اداری نیست، ولی تأثیر دارد. واقعاً سفر آقا همهچیز را بههم میریزد. ایشان كه به استانی میروند، ولولهای به پا میشود و كارها زیر و رو میشود. همه میفهمند كه صاحب دارند. كسی هست كه دنبال كارهاشان را میگیرد و پیگیری میكند. از این جهت منحصر به فرد است. تازه قرار نیست كه ایشان هر چهار سال انتخاب بشوند. این روند ادامه دارد و كاری است كه به عهدهی ایشان هست و ویژهی مقام ایشان است. - در طول سفر كردستان آیا توانستید سوژه مناسبی برای مستندسازی پیدا كنید؟ روزی كه آقا با خانوادهی جانبازان و شهدا دیدار داشتند، ما در حیاط، جانباز جوانی دیدیم كه دو دستش قطع بود و همراه با پدرش آمده بود. پدرش هم از پیشمرگان كرد بود. از چهرهی این جوان كه عینكی زده و نابینا بود، فهمیدیم كه شخص خاصی است. خیلی آرزو داشت به حضور آقا برسد. اما چون داخل جا نبود، نتوانست برود داخل. از همانجا ما شروع كردیم، معكوس كار كردن. اول فهمیدیم ایشان میخواهد آقا را ببیند. بعد فهمیدیم كه پدرش پیشمرگ است، خانهشان در مریوان است. خودش هم قهرمان دوی پارا المپیك است و عرض دریاچهی مریوان را با همان دو تا دستش كه قطع است، شنا میكند. دو بار طلای المپیك گرفته اما دفعهی سوم كه جهانی بوده، نمیتواند بگیرد؛ چون كسی كه راهنما بوده و با او میدویده كم میآورد و عقب میافتد. - پس بهطور اتفاقی چنین شكاری داشتید؟ بله؛ بعد ما فهمیدیم كه ایشان آرزو داشته آقا را ببیند. گفتیم آقا فرصت بدهید كه ایشان به آرزویش برسد. چندبار آمده این كار را بكند و نشده. چندین سال این را میخواسته. بالاخره یك روزی را ترتیب دادیم كه ایشان در نوبت باشد و آقا از نزدیك ایشان را دیدند و بوسیدند. ایشان جوایزش را تقدیم آقا كرد. آقا گفتند: "پیش خودتان نگهدارید، بهتر است." این فرد، پدر بسیار خاصی هم داشت كه پیشمرگ كرد بود. خیلی خاص صحبت میكرد. ادبیاتش خاص بود و یك خانوادهی عجیبی بودند. یك خانوادهی حزباللهی كُرد. حالا پسرشان چگونه به این وضع دچار شده؟ یك روز رفتهاند پیكنیك. این مینهایی كه صدام همهجا پخش كرده بود، یكیاش منفجر میشود و دست و چشمش آسیب میبیند. خب ما این را مهندسی معكوس كردیم. از این طرف پیدایش كردیم و این فرصت پیدا شد. از این ماجراها زیاد پیش میآمد كه میتوانستیم رویش كار كنیم. ولی از میان كسانی كه دوست دارند دستشان به آقا برسد و مطلبی یا صحبتی دارند فقط توانستیم همین یك نمونه را كار كنیم. همچنین ایشان دیدارهای خاصی دارند كه غیر خبری است. كار روی آنها هم خیلی جذاب میشود، ولی محقق نشده است. علیرغم قولهایی كه داده شد كه تلاش میكنیم بشود، در آن ازدحام و شلوغی نشد. البته نمیتوانستیم بگوییم تقصیر كس خاصی هست. مثلاً آقا یك شب ملاقاتی با دو خانوادهی شهید داشتند و مطالب خیلی خوبی رد و بدل شد؛ ولی خوب از آن فیلمبرداری نشد. چون ما برای آنجا دو فیلمبردار میخواستیم تا نحوهی ورود، نشستن و سایر حركات ظریف آقا را بگیرند كه نشد. تازه اینها دیگر روتین شده است. باید كمی خاصتر از این چیزها را داشته باشیم. مثل ورزش كردن ایشان. - آن روز صبح كه ایشان به كوههای آبیدر رفتند، شما بودید؟ نه؛ خبرمان نكردند! اصلاً این چیزها در سفر فراموش میشود. شما تبدیل به سیاهی لشكر میشوید. به هر حال تیم حفاظت برای خودش یك سبكی از كار دارد كه در نتیجهی آن ما موفق به پیشبرد كارمان نشدیم و نتوانستیم چیزهایی كه دنبالش بودیم را بگیریم. ظاهراً هیچكس دیگری هم نمیتواند! ولی اگر این اتفاق بیافتد و این دایره باز شود، شاید بشود آن ویژگیها و ظرایف را در لحظاتی كه همه دوست دارند ببینند، نشان داد. البته در مورد امام هم این ممكن نشد. [تصاویر آبیدر] - عروس امام یكبار این كار را كرده و فیلم كوتاهی از زندگی شخصی ایشان گرفته است... بله گرفته بود، اما از نظر حرفهای، خوب نبود. چیز دیگری نیست. آن لحظات خاص امام ثبت نشده است. در همان زمان هم مردم توقع داشتند. همه دوست داشتند ببینند مثلاً امام خودشان چایی میریزند. مسؤولان وقت تلویزیون میگفتند كه میخواهیم فیلمی از لحظات خاص امام بسازیم. بعد خودشان مقدمات این فیلمبرداری را فراهم كردند اما محقق نشد. برای همین هم ما امروز چیزی نداریم. به هر حال متأسفانه ما نتوانستیم از راهپیمایی صبح آقا چیزی بگیریم. مزاحم هم نمیشدیم ولی نتوانستیم كسی را قانع كنیم كه بگذارند كارمان را بكنیم. دوست داشتم خودم دو سه روز در همان حلقه باشم. حفاظت هم هیچ كاری به من نداشته باشد تا كارم را بكنم. بیرون نرم. این نشد. و الّا مردم خیلی دوست دارند ببینند. خودمان هم میدانیم كِی فیلم نگیریم. اولین درسی كه در دورههای هنرآموزی میدهیم، این است كه كی نباید بگیریم. به هر حال هنوز فرصتی برای اینطور خلوتها پیش نیامده است. - رهبر انقلاب گذشته از سفرها رفتارهای دیگری كه سوژهی فیلمسازی باشد، دارند. اما اولاً تا پیش از انتخابات اخیر، آقا رسماً در رسانههای جهان بایكوت بودند. در بیشتر موارد حتی خبر منفی هم علیه ایشان كار نمیشد. فقط بایكوت بودند. شاید یكی از بركات انتخابات این بود كه آنها عملاً مجبور شدند هرچند با انگیزههای خاص، گفتار و رفتار ایشان را پوشش بدهند. اگر بخواهیم در آن عرصه، شخصیت جهان اسلامی رهبری را نشان دهیم، چه چشماندازی پیش روی ماست؟ چه كارهایی باید انجام شود؟ سؤال خیلی خوبی است. اما بگذارید قبل از اینكه به آن جواب بدهم، به نكتهای كه اشاره كردید، بپردازم. از وقتی ایشان رهبر شدند، تقریباً هیچ وقت از ایشان چیزی در رسانههای خارجی پخش نشد تا صدای ایشان شنیده شود یا حتی زیرنویس كلام ایشان دیده شود. حتی در حد بیست ثانیه! در رسانههای اصلی غرب كه همهشان توسط یك گروه كنترل میشود، هیچ وقت چنین چیزی پخش نشده است. تا میرسیم به انتخابات كه در 29 خرداد، كل نماز جمعه را چهار شبكهی غربی پخش كردند؛ آنهم بهطور زنده و با ترجمهی همزمان! این اتفاق بسیار نادری بود كه افتاد. چندی پیش CNN برنامهی مهمی پخش كرد از یك بسیجی كه چهرهاش نشان داده نمیشد ولی مدعی بود كه شاهد خیلی جنایتها بوده و اكنون پناهنده شده؛ البته هیچكس دیگری هم شاهد جنایتها نبوده و هیچكسی هم شكایتی نكرده است! این شبكه فقط سایهی تصویر را پخش كرد. صدایش را هم عوض كردند. البته این برای دومین بار بود كه این مستند پخش میشد. چند ماه پیش شبكهی چهار انگلیس هم آن را پخش كرده بود. بلافاصله بعد از اینكه اعترافات او تمام شد، این برنامه یك تكه از اجلاس ژنو را نشان داد كه آقای جواد لاریجانی از حقوق بشر ایران دفاع میكرد. بعد هم قسمتی از سخنرانی آقا در حسینیهی امام خمینی(ره) كه همهاش فلو (تصویر غیرشفاف و كدر) بود! یعنی آنها حتی یك تصویر صاف نداشتند كه مثلاً از پرستیوی بگیرند و پخش كنند؟ میخواهم بگویم اینقدر بغض دارند. همهی قسمتهای این مستند، تصاویر شارپ (واضح و تمیز) است اما به تصویر آقا كه میرسد، هم چهرهی ایشان و هم مخاطبان، كدر است. مشخص است كه عمداً تصویر را فلو كردهاند. مثل VHSهای قدیمی بیست و پنج سال پیش است! این یك بغض است. غیر از این، چیز دیگری نمیتواند باشد. تاكنون كسی از غرب نیامده كه بخواهد در مورد آقا مستند بسازد. دستكم من خبر ندارم كه چنین درخواستی از ایشان شده باشد. بنابراین بهطور طبیعی اولویت با فیلمسازان داخلی است. اگر كسی بخواهد كاری انجام دهد و واقعاً سوژه و سناریویی داشته باشد برای ساخت آن، خیلی جای كار هست. باید بهانهاش را پیدا كنیم. مثلاً همین سوژه كه تا پیش از انتخابات اخیر، هیچ چیزی از ایشان در غرب پخش نشده! خب چرا؟ این خودش یك درام است. از چه میترسند؟ چرا پخش نمیكنند؟ تنها چیزی هم كه بعد از بیست سال پخش شد، همان سخنرانی نماز جمعهی بعد از انتخابات بود. اینجا هم میشود پرسید كه چرا و با چه انگیزهای؟ به چه امید داشتند و دل بسته بودند كه این یكی را پخش كردند؟ چه اتفاقی میخواست بیافتد؟ میشود با چنین رویكردهایی برنامه ساخت. به نظرم موقعش كه برسد، كارهایی خواهد شد. - هنوز وقتش نشده؟ شاید هنوز آن احتیاج و لزوم پیش نیامده كه غرب آقا را ببیند. سخنرانیهای ایشان در اینترنت هست و اگر كسانی خودشان بخواهند، میتوانند ببینند. كافی است بروند در اینترنت پیدا كنند. امروز اگر كسی علاقه داشته باشد، میتواند. یعنی در دسترس هست. این خودش یك حُسن اینترنت است. ولی در رسانههای رسمی شركتی و غربی، نه. نمیخواهند به این نیاز دامن بزنند. برای چه باید تصویر دشمنشان را در یك فیلم، نشان دهند؟ ایشان كه قهرمان آنها نیست. آنها از این خشنود نیستند و ایشان را رأس دشمنانشان میدانند. از همه بیشتر، از ایشان میترسند. در مورد رهبری، ایشان را بایكوت میكنند. این ویژگی را در برخورد با ایشان دارند. حتی قبل از رهبری ایشان هم همین بود. در زمان ریاستجمهوری هم روی شخصیت ایشان حساسیت بود. یك ترسی از ایشان دارند. وقتی ایشان برای سخنرانی در اجلاس عمومی به سازمان ملل رفتند، وسط جنگ بود. آمریكاییها آن زمان در خلیج فارس خیلی مانور میدادند. كشتیها و نفتكشهای ما كه میخواستند بروند و بیایند، محدودیت بودند اما آمریكاییها نفتكشهای كویتی را اسكورت میكردند! و حضورشان در آنجا چشمگیر بود. درست وسط سفر ایشان به نیویورك، با هلیكوپترهای آپاچی به كشتی ایراناجر حمله و عدهای را زخمی كردند. بعد هم ادعا كردند كه این كشتی دارد منطقه را مینگذاری میكند. یعنی خود آنها میتوانند با ناو جنگی، در خلیج فارس ما حضور داشته باشند اما اگر ایران بخواهد از خودش دفاع كند، مجاز نیست و در ساحل خودش كه كار میكند، غیرقانونی است و نشانهی تروریسم است! حضور ناوگان جنگی آنها در خانهی ما تروریسم نیست ولی ما اگر بخوایم از حریم خودمان حفاظت كنیم، تروریسم است! به هر صورت آن ماجرا را تمام رسانهها، روزنامهها و هفتهنامههای آمریكا و جهان پوشش دادند تا سخنرانی ایشان را كسی نشنود. اصلاً دیده نشد، كاملاً پوشانده شد. من آن زمان هفتهنامهی تایم را دیده بودم. روی جلدش نوشته بود: "دستگیر شده با دستان خونین!" یعنی ایران دارد آنجا مینگذاری میكند. یعنی آمریكایی كه هم با پول، هم با سلاح، هم با اطلاعات ماهواره در ثانیه به ثانیهی هر 24 ساعت، پشتیبان صدام حسین بود، دستانش خونی نبوده، ولی ما كه داریم از ساحل خودمان حفاظت میكنیم، دستانمان خونی است! به هر حال آنها موفق شدند اخبار سخنرانی ایشان را بایكوت كنند. یعنی توجه جهان و داخل آمریكا را از ایشان برگرداندند. قبل از این، هیچوقت برخوردی با این شكل و شدت با هیچكسی نكرده بودند. تازه این اتفاقات هر روز در خلیج فارس میافتاد. ولی برای آن روز یك طراحی رسانهای شده بود. - یعنی روی شخص ایشان حساس بودند؟ بله. این نشان میدهد قبل از رهبری روی شخص ایشان حساس بودهاند. چرا این كار را برای دیگران نكردند؟ نمیدانم. دیگران هم به نمایندگی از امام سفر رفتند، ولی این اتفاق برایشان نیفتاد. چه حساسیتی هست كه در مورد آقا آن كار را كردند، كسی نمیداند. این سندی است كه ثابت میكند ماجرای بایكوت، به قبل از فوت امام و آغاز رهبری ایشان برمیگردد. آن موقعیت، تنها موردی بود كه آقا در یك پهنهی تبلیغاتی حساس جهانی ظاهر میشدند. خیلی خوب بود كه همه سكوت كنند، نگاه كنند، ببینند ایشان چه میخواهد بگوید. سخنرانی نیمساعتهی ایشان با آن تن صدای متفاوت و روش سخنرانی خاص ایشان كه به فارسی هم بود، آنقدر جذاب بود كه همه نگاه كنند. اما آنها نمیخواستند. ما این را در همان دوران متوجه شدیم. من از آنجا حساس شدم. برای خودم یك درس رسانهای بود كه چرا این حادثه را برای الآن تنظیم كردهاند!؟ - شما چه پیشنهادهایی برای بهسازی تبلیغات مربوط به رهبری دارید؟ فكر نمیكنم كه این امر آنقدرها هم بیتمركز باشد. چون خودم كسانی را دیدم كه به فكر هستند. ولی شاید خوب باشد اگر از چند فیلمساز كه كار رسانهای و تبلیغاتی كردهاند، دعوت كنند تا با حضور در جلسات منظمی در طی سال به ارائهی پیشنهادها بپردازند. دو سه نفر در فكرم هست كه خیلی هم به این كار علاقه و دغدغه دارند و هم بلدند. در برنامههایی كه ساختنهاند در این سالها این را ثابت كردهاند. در سریالهایی كه در رابطه با موضوعات بسیار معنوی، ساختهآند. اصلاً میتواند یك شورا باشد كه كارشناسان نظر بدهند. یعنی برنامهسازها اینكار را بكنند. شاید این گره بتواند فرمهای دیگری برای كار پیدا كند. چون آقا كه فقط سفر نمیروند. مردم میپرسند ایشان بین سفرها یا سخنرانیها كجا هستند؟ خود این یك موضوع است. در زمان ریاستجمهوری ایشان، از من خواستند كه یك فیلم در رابطه با ایشان بسازم. مدیر گروه اجتماعی شبكه یك آن زمان. سال 66 یا 67 بود و ایشان هنوز رئیسجمهور بودند. چند ماه بعد ایشان رهبر شدند. به هر حال این یك فرصت خوبی است كه یك مستند دربارهی غیر از سفر، بسازند. چون سفر یك ریتم خاصی دارد. در همین روزهای كاری و عادی هم به نظر من میتوان یك مستند خیلی خوبی ساخت. با سفر كاری نداشته باشیم. در غیر از سفرها هم ایشان بازدیدهایی دارند كه اصلاً كسی خبر ندارد. اجازهاش را بدهند تا یك فیلمساز مستند بسازد. اگر هم خوب نبود، بگذارندش در قفسه و متوقفش كنند. شاید در روزهای عادی حفاظت هم بیشتر همكاری داشته باشد. چون دیگر مثل سفر، تجمع و ازدحام نیست. دربارهی سخنرانیهای ثابت ایشان در طی سال، ملاقاتها و افرادی كه پیش ایشان میآیند، هم میتوان چیزهای خوبی ساخت. خیلی از مهمانانی كه خدمت ایشان میروند را میشود نشان داد. یا محافلی كه با خواص و هنرمندان دارند هم بعضیهایش خیلی دیدنی است. ظاهراً اینها ضبط میشود، اما نه آنگونه كه ما میخواهیم. یعنی زاویهی دیدی كه دوربین دارد، بهخصوص دوربین روی دست و از نزدیك- نه روی سهپایه و از دور- خیلی برایمان مهم است. شاید هم لازم باشد فضای دیگری پیش بیاید. آن موقع باید بیاید دنبال فیلمساز بگویند بلند شو بیا چهار، پنج روز میخواهیم یك چنین كاری كنیم. مثل مأموریتی برای ما پیش آمد برویم بوسنی. گفتند آقای جنتی میخواهند بروند بوسنی، با ایشان بروید. ما هم رفتیم. یا مثل گروههایی كه به فلان منطقهی بحرانی میروند، فیلمساز هم همراهشان میبرند. باید اینطوری به ما بگویند. باید كسی این چیزها را مدیریت كند. نباید مردم را از دانستن مفید دربارهی رهبر محروم كرد. با این وضع، مردم از برخی لحظات نابی كه ثبت نمیشود، محروم میشوند. البته در همان محدودهای كه ما مجاز هستیم. چون یك جاها و لحظاتی هم هست كه اصلاً مجاز نیستیم. بنابراین میتوان یك شورای فكر درست كرد كه سالی یكی دو بار تشكیل بشود و چیزهایی كه برای ساخت هست را بیاورند و بررسی كنند. كارشناسان نظر بدهند و مسؤولان فرهنگی گوش بدهند. یك مقدار متمركزتر فكر بشود. - خاطرهی خاصی از دیدار با رهبر انقلاب، در ذهن دارید؟ اولین ملاقات طولانی و از نزدیك من با آقا در یك جلسهی خیلی خاص بود. نگاهشان مثل نگاه كسی بود كه صد سال است آدم را میشناسد! نگاه عجیبی بود. یك عمقی در نگاهشان بود كه من تا آن موقع ندیده بودم. با دقت در تصاویر تلویزیون آدم این عمق را نمیفهمد؛ باید همانجا حضور داشته باشی، تا آن نگاه نافذ را درك كنی. نگاه خیلی دوستانهی كسی كه سالهاست آدم را میشناسد. این نفوذ و محبت، خیلی اثرگذار است. - این ماجرا مربوط به چه سالی است؟ بیست سال پیش؛ اول رهبری آقا بود. من از سفری به آمریكا آمده بودم و تازه "ساعت بیست و پنج" را ساخته بودم. یك روز آقای زم دعوتمان كرده بود كه در محفلی خدمت آقا برسیم. دو سه نفر بودیم. روز قبل هم تلویزیون، یك فیلم سینمایی پخش كرده بود كه من در آن بازی كرده بودم. ایشان تا من را دیدند، یاد آن فیلم افتادند. چند ساعت خدمتشان بودیم. آن شب هم فیلم آقای بهرامی- گذرگاه- را نمایش دادند. بعد در رابطه با فیلم بحث شد. آقا نكاتی هم در رابطه با موسیقی به آقای زم گفتند؛ چیزهایی مثل این كه باید برای تشویق بچه مسلمانها به كوهنوردی موسیقی داشته باشیم. بعد هم گفتند موسیقیاش را بسازید و برای من بیاورید بشنوم. سفارشهای دقیقی داشتند. بعد از آن دیگر فرصت نشد با ایشان در رابطه با چیزی خصوصی صحبت كنم. ولی فكر میكنم همهی ما در تخیل و روحمان با ایشان زیاد صحبت میكنیم. ایشان را به عنوان مخاطب كارهایمان در نظر میگیریم و میگوئیم باید چهطور ساخته شود كه عالِمی در حد ایشان ببینند و بپسندند. بنابراین یكی از مخطبهای جدی من در ساخت و پرداخت برنامهها ایشان است. شاید غیر از من هم خیلیها این كار را بكنند و در ساخت برنامهها، به ایشان فكر كنند.
دیدگاه تان را بنویسید