پاسخ کارشناسان به ادعای ترامپ درباره تاسیسات نفتی ایران

پس از هفته‌ها فشار ناموفق بر ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، رئیس جمهور آمریکا مدعی شده که محاصره دریایی، تهران را در آستانه یک مشکل انفجاری در خطوط لوله نفت قرار داده است که ایران را مجبور به آمدن به میز مذاکره خواهد کرد اما کارشناسان انرژی آمریکایی نسبت به این ادعا تردید دارند.

به گزارش ایسنا، واشنگتن پست در گزارشی با این مقدمه نوشت: ترامپ پنجشنبه گذشته در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اگر آنها نفت خود را منتقل نکنند، کل زیرساخت‌های نفتی آنها منفجر خواهد شد.» ترامپ موفقیت محاصره تنگه هرمز را که معمولا مسیر ترانزیت حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی جهان است، مورد تحسین قرار داد.

او هفته جاری در برنامه «بریفینگ یکشنبه» فاکس نیوز گفت که اگر ایران به زودی صادرات از طریق این تنگه را آغاز نکند، خطوط لوله نفت این کشور «هم از نظر مکانیکی و هم در زمین» «از درون منفجر خواهند شد». ترامپ گفت: «آنها می‌گویند که فقط حدود سه روز تا آن اتفاق باقی مانده است. و وقتی منفجر شود، هرگز نمی‌توانید آن را به شکلی که بود بازسازی کنید.»

با وجود پیش‌بینی‌های رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر فاجعه قریب‌الوقوع، مقامات و تحلیلگران صنعت انرژی هشدار می‌دهند که این سناریو بعید است. کارشناسان به واشنگتن پست گفتند که ایران هفته‌ها یا حتی ماه‌ها تا پایان یافتن فضا برای ذخیره سازی نفت خود فاصله دارد.

حتی اگر ذخایر این کشور پر شود، در مورد میزان خسارت دائمی - اگر اصلا خسارتی ایجاد شود - اختلاف نظر وجود دارد. تردیدی که در اظهارات ترامپ وجود داشت، نشان می‌داد که آمریکایی‌هایی که از پرداخت هزینه بیشتر برای بنزین و سایر محصولات وابسته به حمل و نقل از طریق تنگه هرمز خسته شده‌اند، نباید انتظار پایان سریع بن‌بست میان آمریکا و ایران را داشته باشند.

رزماری کلانیک، محقق انرژی و مدیر برنامه خاورمیانه در اندیشکده سیاست خارجی اولویت‌های دفاعی، در مورد پیش‌بینی‌های ترامپ مبنی بر اینکه خطوط لوله نفت ایران به زودی منفجر می‌شوند و صنعت انرژی آن در آستانه فروپاشی است، گفت: «اینطور کار نمی‌کند. هیچ چیز خود به خود نابود نخواهد شد.»

مارک فینلی، پژوهشگر انرژی و نفت جهانی در موسسه بیکر دانشگاه رایس، با این نظر موافق است. او گفت: «ایران ثابت کرده است که می‌داند چگونه سیستم خود را فعال نگه دارد.» فینلی گفت که بسته شدن تنگه به ‌این معنی است که تعداد زیادی نفتکش خالی در دسترس ایران است که می‌توانند تولید نفت معوقه را در خود جای دهند. او افزود که حتی بدون آنها، «یک شبکه پالایش و توزیع داخلی وجود دارد که می‌تواند سیستم را با سرعت کمتری فعال نگه دارد.»

وزارت خزانه‌داری در بیانیه‌ای اعلام کرد که ایران در حال حاضر از درآمد نفتی محروم است و مدیران انرژی در جلسه‌ای در کاخ سفید در روز سه‌شنبه «از دولت خواستند که محاصره را ادامه دهد و مجددا تاکید کردند که ایران به زودی به طور کامل تعطیل خواهد شد.»

ادعاهای جدید و مورد مناقشه ترامپ مبنی بر اینکه ایران با یک فاجعه قریب‌الوقوع در زیرساخت‌های نفتی روبرو است، در حالی مطرح می‌شود که قیمت بنزین در آمریکا، صبح پنجشنبه به ۴.۳۰ دلار در هر گالن بنزین معمولی افزایش یافت، در حالی که میانگین ملی آن قبل از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در اواخر فوریه، کمتر از ۳ دلار بود. قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسید و اواخر چهارشنبه شب به ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید و صبح پنجشنبه به ۱۱۴ دلار رسید.

در طول این درگیری دو ماهه، رئیس جمهور آمریکا و دولتش اهداف اعلام شده خود برای جنگ را تغییر داده و ادعاهای متغیر و گاه متناقضی را در مورد زمان باز شدن تنگه هرمز مطرح کرده‌اند.

برای برخی که تاثیر جنگ بر تامین انرژی جهانی را رصد می‌کنند، پیش‌بینی‌های ترامپ در مورد انفجار قریب‌الوقوع خطوط لوله، بیشتر شبیه یک موضع سیاسی دیگر بود که ریشه در امید داشت تا واقعیت.

برت اریکسون، مدیر عامل شرکت مشاوره ریسک اوبسیدین، متخصص در جرایم مالی، از جمله راه‌های انتقال نفت برای فرار از تحریم‌هایی مانند تحریم‌های اعمال شده علیه ایران، گفت: «ما روی نجات یافتن با یک راه حل جادویی حساب می‌کنیم که از چندین جهت دارای نقص است.»

کلانیک از اولویت‌های دفاعی گفت: «این جدیدترین تئوری پیروزی است که آنها به آن متوسل شده‌اند، نه به این دلیل که خیلی منطقی به نظر می‌رسد، بلکه به این دلیل که سریع و آسان است و چارچوب زمانی دلخواه آنها را دارد.»

کاخ سفید به درخواست اظهار نظر پاسخی نداد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، روز دوشنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ادعا کرد که از قبل شواهدی وجود دارد که تولید ایران کاهش یافته است. او نوشت: «صنعت نفت رو به زوال ایران به لطف محاصره ایالات متحده، شروع به تعطیلی تولید کرده است. پمپاژ به زودی از کار خواهد افتاد.»

سخنگوی وزارت خزانه‌داری مدعی شد قطب اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک تقریبا به ظرفیت ذخیره‌سازی خود نزدیک شده است و این امر، ایران را مجبور به کاهش تولید می‌کند. این سخنگو گفت: «این امر تقریبا ۱۷۰ میلیون دلار در روز برای ایران هزینه از دست دادن درآمد و وارد کردن خسارت پایدار به زیرساخت‌های نفتی‌اش خواهد داشت.»

مرکز سیاست جهانی انرژی دانشگاه کلمبیا در تحلیلی جدید که روز سه‌شنبه منتشر شد، به این نتیجه رسید که حتی اگر ایران با کمبود فضای ذخیره‌سازی مواجه شود، «خسارت فاجعه‌بار یا حتی بسیار جدی» به صنعت نفت آن وارد نخواهد کرد.

تاسیسات نفتی که پمپاژ را متوقف می‌کنند، می‌توانند با مشکلی به نام توقف تولید مواجه شوند که عموما شامل آلوده شدن مخزن نفت توسط آب و گاز و فشار آوردن ذخایر به سنگ است که می‌تواند برای همیشه غیرقابل دسترس شود. این امر می‌تواند باعث خسارت بلندمدت شود اما دلیل ایجاد انفجار شناخته نمی‌شود.

داده‌های کشتیرانی تانکرتِرکِر نشان می‌دهد که  نفتکش‌های خالی کافی در محدوده محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا وجود دارد که می‌توانند حدود ۴۵ میلیون بشکه نفت ایران یا تا شش هفته از تولید معمول صادراتی ایران را در خود جای دهند. طبق گزارش شرکت تحلیل انرژی کپلر، ایران همچنین میلیون‌ها بشکه ظرفیت ذخیره‌سازی استفاده نشده در داخل کشور دارد.

محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، روز چهارشنبه در پستی در ایکس، ترامپ و بسنت را به سخره گرفت و نوشت: «سه روز گذشت، هیچ چاهی منفجر نشد. می‌توانیم این مدت را به ۳۰ روز افزایش دهیم و چاه را اینجا به صورت زنده پخش کنیم.»