ونس و روبیو در دو سوی یک معادله

اظهارات اخیر جی‌دی ونس، معاون دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه او، نشان‌دهنده تفاوت‌های محسوسی حداقل در لحن آنها نسبت به ایران، رژیم اسرائیل و به‌طور کلی خاورمیانه است. اگرچه هر دو تأکید می‌کنند که در چارچوب سیاست‌های دونالد ترامپ عمل می‌کنند، اما اظهارات علنی آنها نشان‌دهنده اختلاف نظر دو سوی اطرافیان ترامپ در قبال دیپلماسی، اقدام نظامی و نقش‌آفرینی فعلی آمریکا در منطقه است. اختلاف نگاه ونس و روبیو فقط تفاوت نگرش دو فرد نزدیک به ترامپ نیست؛ این کارزار خاموش از آن جهت اهمیت دارد که یکی از این دو قرار است در انتخابات بعدی، جانشین رئیس‌جمهوری و نمایندگی جریان ماگا (MAGA) را عهده‌دار شود. دسته‌بندی کنونی در کاخ سفید که از مداخله‌گرایان (روبیو و هگست) و مخالفان این رویکرد یعنی انزواگرایان به رهبری «ونس» (این دیدگاه نزدیک‌تر به پایگاه رأی ماگاست) تشکیل می‌شود در شکل‌دهی به سیاست خارجی کاخ سفید و آینده سیاسی جمهوری‌خواهان نقش زیادی خواهد داشت.

این اختلاف‌ها پس از آن آشکار شد که جی‌دی ونس از حملات رژیم اسرائیل به زیرساخت‌های غیرنظامی در بیروت انتقاد کرد و هشدار داد که چنین اقداماتی می‌تواند تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا با ایران و ابتکارهای صلح در منطقه را تضعیف کند. در مقابل، مارکو روبیو در جریان سفر خود به کشورهای متحد آمریکا در خلیج‌فارس، از عملیات نظامی اسرائیل دفاع کرد و آن را پاسخی مشروع دانست. او در پاسخ به پرسشی درباره انتقادهای ونس، از اظهارنظر مستقیم در این‌باره خودداری کرد.

ایران؛ باتلاق جنگ یا شاخه زیتون؟

جی‌دی ونس دیدگاه خوش‌بینانه‌تری نسبت به آینده روابط آمریکا و ایران اتخاذ کرده است. او در جریان مذاکرات سوئیس بارها مطرح کرد که در صورت تداوم صلح، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس ممکن است در آینده به تأمین مالی بازسازی ایران کمک کنند. ونس همچنین از امکان شکل‌گیری روابطی مبتنی بر همکاری بیشتر با تهران سخن گفت و فاش کرد که ایالات متحده از یکی از مقام‌های اطلاعاتی ایران دعوت کرده است تا به‌عنوان رابط هماهنگی نظامی برای جلوگیری از درگیری‌های ناخواسته در قطر فعالیت کند.

پایگاه مدرن دیپلماسی در این رابطه می‌نویسد ونس بارها از امکان شکل‌گیری روابطی تازه و مبتنی بر همکاری میان ایران و آمریکا سخن گفته است. او معتقد است دو رقیب دیرینه می‌توانند «برای پیشبرد صلح و شکوفایی با یکدیگر همکاری کنند.» ونس همچنین از مواضع پیشین آمریکا درباره نابودی توانمندی موشک‌های بالستیک ایران فاصله گرفت. او گفت: «نمی‌توان به هیچ کشوری گفت که حق دفاع از خود را ندارد.»

در مقابل، مارکو روبیو رویکردی محتاطانه‌تر در پیش گرفته است. او با اطمینان دادن به متحدان آمریکا در خلیج‌فارس، تأکید کرد که هرگونه توافق با ایران باید به‌طور کامل از منافع آمریکا و شرکایش حفاظت کند. روبیو همچنین این گمانه‌زنی را که کشورهای عربی خلیج‌فارس در شرایط کنونی هزینه بازسازی ایران را تقبل کنند، رد کرد و گفت چنین احتمالی اگر هم مطرح باشد، مربوط به آینده‌ای دور است.

اسرائیل؛ این بار فرق می‌کند؟

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا هفته گذشته میهمان پادکست جو روگن، مجری مشهور آمریکایی بود. ونس در این مصاحبه در مورد تلاش اسرائیل برای اثرگذاری در روند صلح با ایران گفت که بدون هیچ شک و تردیدی، افرادی در داخل دولت اسرائیل در تلاش هستند تا افکارعمومی آمریکا را تغییر داده و واشنگتن را از سیاست صلح با ایران دور کنند، چراکه می‌خواهند این نبرد نظامی به صورت نامحدود ادامه یابد. او با اشاره به گزارش‌های منتشر شده درباره استخدام یک مدیر سابق کمپین ترامپ از سوی اسرائیل برای راه‌اندازی کمپین دیجیتال، فاش کرد که یک جریان نفوذ خارجی بسیار دقیق و با بودجه‌ای کلان برای به شکست کشاندن این توافق در جریان است.

او در ادامه گفت: «پایان مسیر جنگ آمریکا علیه ایران پای میز دیپلماسی رقم خواهد خورد و برای چندمین بار تأکید کرد که قرار نیست آمریکا در جنگ ایران بار دیگر وارد یک جنگ طولانی‌مدت و بی‌پایان در منطقه خاورمیانه شود.» ونس چندی پیش نیز در کاخ سفید گفت حملات اسرائیل به زیرساخت‌های غیرنظامی در بیروت، تلاش‌های آمریکا برای پیشبرد روند صلح را تضعیف می‌کند. او همچنین به‌صورت علنی از اسرائیل خواست که از انتقاد از دولت ترامپ دست بردارد. به گزارش پولیتیکو، او اوایل همین ماه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «دونالد ترامپ تنها رئیس دولت در سراسر جهان است که در این مقطع زمانی نسبت به اسرائیل همدلی دارد.» او افزود: «اگر من عضو کابینه دولت اسرائیل بودم، به تنها متحد قدرتمندی که در سراسر جهان برایم باقی مانده حمله لفظی نمی‌کردم.» اظهارات ونس در شرایطی مطرح شده که اسرائیل به‌دلیل جنگی که در غزه به راه انداخته و همچنین جنگ علیه ایران، با انزوای فزاینده بین‌المللی روبه‌رو شده است.

در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که 23 ژوئن به کشورهای حاشیه خلیج فارس سفر کرده بود، از عملیات نظامی رژیم اسرائیل در لبنان دفاع کرده است. روبیو در پاسخ به پرسشی درباره انتقادهای ونس، از پاسخ مستقیم طفره رفت و در عوض به حملات دفاعی حزب‌الله اشاره کرد.

شکاف در جمهوری‌خواهان؟

اگرچه کاخ سفید بر هماهنگی کامل اعضای دولت و نبود اختلاف در سیاست‌های کلان تأکید دارد، تفاوت در لحن و اولویت‌های ونس و روبیو از دو رویکرد متفاوت در میان جمهوری‌خواهان حکایت می‌کند. به عبارت دیگر، اختلاف میان دو تن از مهم‌ترین چهره‌های سیاست خارجی دولت ترامپ را می‌توان بازتابی از شکاف عمیق‌تر در حزب جمهوری‌خواه بر سر آینده سیاست خارجی آمریکا دانست. از آنجا که بسیاری جی‌دی ونس و مارکو روبیو را از گزینه‌های اصلی نامزدی این حزب در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ می‌دانند، مواضع و اختلاف‌نظرهای آنان بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

به گزارش الجزیره، جی‌دی ونس نماینده طیفی است که معتقد است جنگ‌های خارجی دو دهه اخیر آمریکا هزینه‌های سنگینی بر این کشور تحمیل کرده، بدون آنکه دستاوردی متناسب داشته باشد. او پیش از ورود به دولت بارها از مداخلات نظامی آمریکا انتقاد کرده و بر دیپلماسی، کاهش تعهدات نظامی و تمرکز بر مسائل داخلی تأکید کرده است. این رویکرد برای بخشی از پایگاه رأی ترامپ که خواهان پرهیز از ورود به جنگ‌های تازه هستند، جذابیت دارد. در مقابل، مارکو روبیو به جریان سنتی و امنیت‌محور حزب جمهوری‌خواه نزدیک‌تر است. حمایت قاطع او از اسرائیل و تأکید بر تعیین شروط سخت‌گیرانه برای هرگونه توافق با ایران، ادامه همان رویکردی است که سال‌ها در سنا نیز دنبال می‌کرد؛ رویکردی که بر حفظ نقش فعال آمریکا در جهان، اعمال فشار بر رقبای واشنگتن و در صورت لزوم، استفاده از قدرت نظامی تأکید دارد. به همین دلیل، رقابت میان ونس و روبیو را نمی‌توان صرفاً اختلاف میان دو مقام دولت ترامپ دانست. هر یک نماینده یکی از دو جریان اصلی حزب جمهوری‌خواه هستند؛ از یک سو، نومحافظه‌کارانی که همچنان از حضور پررنگ آمریکا در تحولات بین‌المللی و مداخله نظامی در صورت ضرورت حمایت می‌کنند و از سوی دیگر، جریان «اول آمریکا» که جنگ‌های خارجی را پرهزینه و مغایر با منافع ملی ایالات متحده می‌داند و خواهان سیاست خارجی محتاطانه‌تر است. اختلاف نظر ونس و روبیو تنها به نحوه برخورد با ایران و رژیم اسرائیل محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند اولین نشانه از رقابت بر سر جهت‌گیری سیاست خارجی حزب جمهوری‌خواه در دوران پساترامپ باشد؛ رقابتی که در صورت نامزدی این دو در انتخابات ۲۰۲۸، احتمالاً به تقابل دو برداشت متفاوت از نقش آمریکا در نظام بین‌الملل تبدیل خواهد شد.

کاخ سفید تکذیب می‌کند، اما کسی باور نمی‌کند

کاخ سفید با قاطعیت هرگونه اختلاف میان این دو مقام را رد کرده است. بعد از سخنگوی کاخ سفید، تامی پیگوت سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز ادعاهای مربوط به وجود اختلاف در سیاست خارجی میان مارکو روبیو و جی‌دی ونس را «روایتی تکراری و ساختگی» خوانده است.

با این حال، برخی تحلیلگران و مفسران این توضیحات را قانع‌کننده نمی‌دانند. به گزارش رویترز، مایکل روبین، پژوهشگر ارشد اندیشکده «امریکن اینترپرایز»، گفت روبیو و ونس دیدگاه‌های کاملاً متفاوتی دارند. او اظهار کرد: «از نظر بنیان‌های فکری، آنها نماینده دو جریان متفاوت هستند.»

این دو مقام همچنین پیشینه‌های کاملاً متفاوتی در حوزه سیاست خارجی دارند. جی‌دی ونس پیش از ورود به دولت، بارها جنگ‌های خارجی را اتلاف جان انسان‌ها و منابع مالی توصیف کرده بود. در مقابل، مارکو روبیو در دوران حضورش در سنای آمریکا به‌عنوان یکی از چهره‌های تندرو در سیاست خارجی شناخته می‌شد.

روزنامه ایران