سفر نتانیاهو به ابوظبی با دستورکار پنهان درباره اتیوپی

در حالی که نتانیاهو برای تضمین بقای سیاسی خود در انتخابات اسرائیل، به دنبال توافقی پنهان با ابوظبی است، نقشه‌ جدیدی برای تغییر موازنه قدرت در شاخ آفریقا در حال ترسیم است. محور اسرائیل-امارات با هدف بی‌ثبات‌سازی اریتره و تسلط بر دریای سرخ، گام‌های عملیاتی خود را آغاز کرده‌اند.

خبرگزاری فارس: از ابوظبی تا تل‌آویو، نقشه‌ای جدید برای تغییر نقشه سیاسی شاخ آفریقا در حال ترسیم است. سفر نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به امارات، همزمان با تشدید درگیری‌ها در اتیوپی، نشان از یک استراتژی مشترک برای تضعیف اریتره و تسلط بر آب‌های استراتژیک دارد.

ایجاد بی‌ثباتی در اریتره و اتیوپی، فصل جدیدی از مداخلات دشمنان منطقه در شاخ آفریقا را با استفاده از گروه‌های اپوزیسیون و بهره‌گیری از بحران‌های داخلی، رقم زده است. 

محمد عبدالکریم احمد، نویسنده و تحلیلگر مصری در امور آفریقا با تازه‌ترین تحلیل خود که در روزنامه لبنانی الاخبار منتشر شد، به بررسی چگونگی استفاده از جنگ داخلی اتیوپی برای پیشبرد اهداف محور اسرائیل-امارات و پیامدهای آن برای ثبات منطقه می‌پردازد. 

سفر نتانیاهو به ابوظبی با دستورکار پنهان درباره اتیوپی

سفر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به ابوظبی در یکشنبه گذشته و دیدار او با محمد بن زاید، رئیس دولت امارات، همزمان با تشدید تنش‌ها در اتیوپی رخ داد؛ کشوری که بار دیگر به دور جدیدی از جنگ داخلی میان نیروهای فدرال و «جبهه آزادی‌بخش مردم تیگرای» و متحدانش گرفتار شده است.

با وجود عدم شفافیت آشکار درباره دستور کار و نتایج این سفر، به نظر می‌رسد که وضعیت «شاخ آفریقا» یکی از محورهای این دیدار بوده و احتمالاً گفت‌وگوها شامل اقداماتی برای حمایت از دولت «ابی احمد»، متحد کلیدی هر دو طرف در منطقه بوده است. اگر هر دو طرف به تقویت حمایت خود از دولت اتیوپی ادامه دهند، این امر می‌تواند منجر به شعله‌ور شدن یک جنگ منطقه‌ای تمام‌عیار شود؛ به‌ویژه با توجه به این انتظار که اگر اریتره هدف حمله اتیوپی _با حمایت اسرائیل و امارات_ قرار گیرد، مصر به حمایت از آن برخواهد خاست.

نویسنده در ادامه توضیح می‌دهد که مقامات اتیوپی، دولت اریتره را به دخالت مستقیم در این درگیری و تلاش برای قطع خطوط حمل‌ونقل و ارتباطی میان اتیوپی و جیبوتی از طریق حملات مستقیم در منطقه «عفار» متهم می‌کنند.

حمایت اسرائیل از «جبهه انقلابی آبی اریتره»

سفر نتانیاهو به ابوظبی را نمی‌توان جدا از حمایت آشکار اسرائیل از «جبهه انقلابی آبی اریتره» (EBRF) که به نام «تیپ نحمیدو» نیز شناخته می‌شود، بررسی کرد. گرچه سالهاست که اپوزیسیون سیاسی اریتره در اراضی اشغالی فلسطین حضور دارد، اما در نیمه دوم سپتامبر جاری، حمایت رژیم صهیونیستی از این اپوزیسیون برای سرنگونی نظام ایسایاس آفورکی (رئیس جمهور اریتره) جهش چشمگیری داشته است؛ این حمایت از طریق تشکیل یک جناح سیاسی در اسرائیل صورت گرفته که هدف آن فعالیت گسترده در میان تبعیدیان اریتره‌ای است.

با آغاز به کار شاخه سیاسی «تیپ نحمیدو» که با انتخاب شورای ۵۱ نفره آن در ماه اوت گذشته رقم خورد، این جنبش اپوزیسیون وارد مرحله جدیدی شد. مشخصه اصلی این مرحله، همسویی با راهبرد اسرائیل و امارات برای پرورش شریکی قابل‌اعتماد در دریای سرخ در دوران «پسا آفورکی» است.

ایجاد شبکه گسترده اپوزیسیون اریتره در تل‌آویو

به گزارش روزنامه اسرائیلی «هاآرتص»، این «جبهه انقلابی» که مقر اصلی خود را در جنوب تل‌آویو قرار داده، موفق شده «شبکه گسترده‌ای از مخالفان اریتره را برای فعالیت علیه آفورکی از داخل اسرائیل و از طریق شاخه‌های مهم در آمریکا، کانادا، سوئد، آلمان و اتیوپی ایجاد کند».

این اقدام در راستای رویکرد اسرائیل برای ایجاد شراکت‌های جدید با کشورهای ساحلی دریای سرخ، شامل هماهنگی در ناوبری، مقابله با دزدی دریایی و امنیت بنادر است؛ هدفی که تکرار مدل همکاری اسرائیل با منطقه «سومالی‌لند» از طریق هماهنگی با دو متحد اصلی یعنی امارات و اتیوپی است. 

در این راستا، سفر نتانیاهو به ابوظبی، درست یک ماه پیش از انتخابات پارلمانی اسرائیل، می‌تواند نشان‌دهنده احتمال پیشنهاد تل‌آویو برای دخالت گسترده‌تر در اریتره و دریای سرخ به نفع ابوظبی، در ازای حمایت امارات از نتانیاهو در انتخابات باشد.

اتیوپی؛ نیروی نیابتی ابوظبی در دریای سرخ

در هفته‌های اخیر، سیاست‌های امارات در دریای سرخ و شاخ آفریقا با حملات رسانه‌ای رسمی از سوی اریتره مواجه شده که نشان‌دهنده عمق اختلافات میان اسمره و ابوظبی است. 

ناظران معتقدند تلاش‌های اتیوپی برای دستیابی به یک منفذ دریایی با شرایط حاکمیتی، پیوند تنگاتنگی با تلاش‌های امارات در دریای سرخ دارد و در واقع، اتیوپی نقش «نیرو یا عامل نیابتی» برای امارات را ایفا می‌کند.

مخالفت عربستان و مصر با جاه‌طلبی‌های اتیوپی

این برآورد با مخالفت شدید عربستان و مصر با جاه‌طلبی‌های اتیوپی در دریای سرخ تقویت می‌شود؛ چرا که تحقق این اهداف به معنای حاشیه‌نشین کردن سایر کشورهای این حوزه و تغییر دائمی آرایش امنیتی منطقه به نفع محور «اسرائیل-اتیوپی-امارات» خواهد بود.

نقشه ابوظبی برای «سودانیزه کردن» اریتره

در پس‌زمینه درگیری‌های جاری در اتیوپی که به تدریج به نسخه‌ای بزرگ‌تر از جنگ تیگرای (۲۰۲۰-۲۰۲۲) تبدیل می‌شود، انتظار می‌رود امارات بخواهد مدل سودان را در اریتره تکرار کند. 

بر اساس برخی اطلاعات، ابوظبی آماده است تا خطوط تأمین مالی نقدی و لجستیکی برای اپوزیسیون اریتره، به‌ویژه «جبهه انقلابی آبی» فراهم کند. اسرائیل نیز ابزاری ایده‌آل برای انتقال این حمایت‌ها، خواه مستقیم از طریق دریای سرخ و خواه از طریق اتیوپی، محسوب می‌شود.

همچنین احتمال می‌رود امارات با بهره‌گیری از گذرگاه‌های زمینی میان اریتره و منطقه «عفار»، تلاش کند تا هرج‌ومرجی مسلحانه در اریتره ایجاد کند؛ به‌ویژه با توجه به گزارش‌هایی مبنی بر حملات شدید ارتش اریتره به این منطقه همسایه که نقش عقبه زمینی اتیوپی برای دسترسی به بنادر «عصب» و «مصوع» اریتره را ایفا می‌کند. 

نویسنده ادامه می‌دهد که این تحولات هم‌زمان با گزارش‌هایی از نزدیکی روابط میان اریتره و ایران و همچنین تقویت پیوندهای اسمره با مسکو و پکن رخ می‌دهد. این وضعیت همچنین پس از شکست ترتیبات اقتصادی‌ای پیش می‌آید که قرار بود از اقتصاد و زیرساخت‌های اریتره حمایت کنند؛ طرح‌هایی که پس از توافق صلح سال ۲۰۱۸ با آدیس‌آبابا — که با میانجیگری عربستان سعودی و ایالات متحده حاصل شده بود — تدوین شده بودند.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که گزارش‌ها از نزدیکی روابط اریتره با ایران و همچنین تقویت روابط اسمره با مسکو و پکن حکایت دارند؛ در حالی که تلاش‌ها برای بهبود اقتصاد اریتره پس از توافق صلح ۲۰۱۸ با اتیوپی (که با میانجیگری عربستان و آمریکا انجام شده بود) با شکست مواجه شده است.

اریتره و هراس از جنگی تمام‌عیار

آدیس‌آبابا از سال گذشته میزبان رهبران اصلی «جبهه انقلابی آبی» بوده است و قصد این جبهه برای گسترش عملیات‌های خود علیه ارتش اریتره، خطر تشدید بیش‌ازپیش تنش‌ها میان اریتره و اتیوپی را به همراه دارد.

هرگونه جنگ احتمالی میان این دو طرف، احتمالاً با تنش‌های گسترده‌تر منطقه‌ای گره خواهد خورد؛ چنان‌که در ۲۶ سپتامبر، «برهانو جولا»، رئیس ستاد مشترک ارتش اتیوپی، اریتره، سودان و مصر را به حمایت از نیروهای مخالف «جبهه آزادی‌بخش خلق تیگرای» در شمال این کشور متهم کرد. در حالی که قاهره پاسخی به این اتهامات نداده، ارتش سودان نیز این ادعاها را تکذیب و بر پایبندی خارطوم به روابط دوستانه با اتیوپی و سایر کشورها تأکید کرده است.

تازه‌ترین تحولات میدانی در اتیوپی

تا این لحظه، نتیجه عملیات نظامی جاری در اتیوپی همچنان نامشخص است. ۲۷ سپتامبر، تحول مهمی در این زمینه رخ داد و «جبهه تیگرای» از تصرف سه شهر مهم در منطقه «عفر» خبر داد. خطوط عملیاتی این جبهه به مرزهای سودان نزدیک شده است؛ این در حالی است که نیروهای اریتره‌ای نیز در منطقه عفر حضور دارند. منطقه‌ای که از زمان پایان جنگ اخیر تیگرای، مرزهای نهایی آن با اریتره هنوز تعیین نشده است.

احتمال می‌رود این نیروها نقش‌های تاکتیکی در مسیر جنگ اتیوپی ایفا کنند، بویژه برای مقابله با تلاش‌های اتیوپی، اسرائیل و امارات برای «سودانیزه کردن» اریتره؛ یعنی تکرار سناریوی حمایت از شورش «نیروهای پشتیبانی سریع» در سودان.