میانجی‌های قطری بار دیگر به تهران بازگشتند/ علت سفر ناگهانی میانجی قطری چیست؟

خبرگزاری رویترز روز جمعه گزارش داد که میانجی‌گرانی از قطر برای دومین بار طی یک هفته به تهران سفر کرده‌اند تا مانع تشدید و ازسرگیری درگیری‌ها بین آمریکا و ایران شوند.

به گزارش شفقنا، یک مقام مطلع از مذاکرات به خبرگزاری رویترز گفت که میانجی‌های قطری روز جمعه در چارچوب تلاش‌ها برای دستیابی به توافقی میان ایالات متحده آمریکا و ایران، به تهران بازگشتند.

این مقام ادعا کرد که مذاکرات میانجی‌گرانه با هماهنگی ایالات متحده آمریکا انجام شده است.

قطری‌ها شنبه گذشته نیز به تهران سفر کرده بودند و نامه‌ای از معاون رئیس‌جمهور آمریکا جی.دی ونس برای دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران محسن رضایی را همراه خود داشتند.

بر اساس گزارش‌ها، این نامه بر احتمال ازسرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران متمرکز است و عالی‌ترین سطح تماس و ارتباط‌گیری آمریکا با ایران طی چند ماه گذشته به شمار می‌رود. این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی ازسرگیری عملیات نظامی گسترده در ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای است.

ونس در این نامه پیشنهاد داد که مقام‌های آمریکایی و ایرانی به‌زودی دیدار کنند و اعلام کرده که ریاست هیئت مذاکره‌کننده آمریکا را شخصاً بر عهده خواهد گرفت.

روزنامه نیویورک تایمز به نقل از این مقام ایرانی مدعی شده که مقام‌های مسئول در تهران از این پیشنهاد استقبال کرده‌اند. بسیاری از آن‌ها ونس را چهره‌ای بانفوذ می‌دانند که می‌تواند به پایان دادن به درگیری‌ها کمک کند.

روزنامه واشنگتن پست نیز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده که نامه ونس بر این محور متمرکز بود که در مذاکرات باید منافع ملی هر دو کشور در اولویت قرار گیرد.

اقدام معاون رئیس‌جمهور آمریکا در زمانی صورت می‌گیرد که تنش‌ها به اوج رسیده است. رئیس‌جمهور آمریکا در حال بررسی احتمال ازسرگیری حملات نظامی مستقیم علیه ایران است؛ حملاتی که ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سه‌شنبه هفته آینده انجام شوند. ارتش آمریکا فهرست گسترده‌تری از اهداف احتمالی برای حمله تهیه کرده است که زیرساخت‌های انرژی و دیگر مراکز حیاتی برای اقتصاد ایران را نیز در بر می‌گیرد.

ایران هشدار داده است که با شدت به این حملات پاسخ خواهد داد و زیرساخت‌ها و کابل‌های زیردریایی در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

ترامپ در اوایل سال جاری میلادی، مسئولیت هدایت مذاکرات را به ونس سپرد؛ کسی که در محافل خصوصی مخالفت خود را با ورود به جنگ با ایران ابراز کرده بود. ونس در ماه آوریل به پاکستان سفر کرد و در نشستی طولانی و فشرده با مقام‌های ایرانی دیدار کرد—نشستی که بدون دستیابی به هیچ نتیجه‌ای پایان یافت.

در هفته‌های اخیر، تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌ای از سوی مقام‌های ارشد قطر، پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی صورت گرفته است. این مقام‌ها برای گفت‌وگو درباره کاهش تنش‌ها به ایران سفر کرده‌اند. دو مقام ایرانی گفتند که محور اصلی این دیدارها، ابراز نگرانی میانجی‌ها درباره فروروی منطقه در آشوب و ویرانی در صورت ازسرگیری دور تازه‌ای از درگیری‌ها بوده است. رهبران منطقه‌ای از ایران خواسته‌اند انعطاف‌پذیری بیشتری نشان دهد و برای جلوگیری از جنگ، در خصوص برنامه هسته‌ای خود امتیازهایی اعطا کند.

رضایی در ماه آگوست از سوی رهبر انقلاب اسلامی ایران، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، به این سمت منصوب شد. بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی ایران، دفتر او اعلام کرده است که وی اخیراً با رهبر انقلاب اسلامی دیدار کرده و مأموریت یافته است با پیروی از یک طرح هفت‌روزه که ایران به واشنگتن پیشنهاد داده، کشور را از وضعیت بلاتکلیف کنونیِ «نه جنگ، نه صلح» خارج کند.

طرح هفت‌روزه ایران که ایالات متحده آن را رد کرده است، مجموعه‌ای از اقدامات را شامل می‌شود که واشنگتن باید انجام دهد؛ از جمله لغو محاصره دریایی تنگه هرمز و آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران. مقام‌های ایرانی گفته‌اند که در آن صورت، ایران تنگه هرمز را باز خواهد کرد و بلافاصله مذاکرات را آغاز خواهد نمود.