طب سنتی یا اسلامی؟
طب سنتی از مواردی است که اخیرا تبلیغ بسیار زیادی بر روی آن صورت میگیرد. اینکه آیا طب سنتی به معنی واقعی کلمه یکی از شاخه های پزشکی است یا نه بحث دیگری است. شمول و گستره طب سنتی به حدی نیست که بتواند جایگزین پزشکی جدید شود. اما میتوان آن را به عنوان یک «روش زندگی» قبول کرد که از قضا بسیار مفید و مناسب است. منتهی بحث ما در اینجا بر سر اضافه سنت بر این طب است. آیا اضافه «سنت» بر «طب» در این ترکیب، ارتباطی با اسلام و سنت اسلامی دارد؟
شفاف، یادداشت وارده، محمد کاشفی: انتساب مطلب یا نظریه و یا اساسا هر عقیدهای به اسلام، روششناسی خاص خود را دارد. اولا منابع آن مشخص است. یعنی این عقاید باید به قرآن و سنت مستند باشند. ثانیا اثبات این انتساب نیز نیاز به تخصص و خبرگی دارد. چه که تولید محتوای دینی باید بر اساس همان چارچوب روشمند صورت گیرد. به طور مثال، برای اثبات صحت یک حدیث، باید یک سری از قواعد رجالی و درایی را استخدام کرد تا بتوان با ظن قوی، گزارهای با به حضرات معصومین علیهمالسلام نسبت داد. نکته دیگر اینکه از عبارت «سنت» میتوان برداشتهای مختلفی داشت. برداشت اول، به آنچه تحت عنوان کلمات و سیره رسول الله و سپس ائمه معصومین مطرح است اشاره دارد. دیگر، سنت و آداب و رسوم جامعه و در مجموع بخشی از فرهنگ است که ازنسل های پیشین به ما تحمیل شده است. حتی گاهی مراد از سنت، سنت عرفانی شرقی است. البته ممکن است برخی از کارکردهای معانی مختلف سنت دارای همپوشانی باشند، ولی این سه معنی، سه برداشت متفاوت و مستقل از هم هستند. به طور مثال، اگرچه برخی رسومی که در جامعه جریان دارد از اسلام سرچشمه مییرد، نمیتوان گفت که رسوم ایرانی با رسوم اسلامی یکی است. چرا که بسیاری از رسوم و مناسبتهایی وجود دارد که هیچ ارتباطی به اسلام ندارد و اساسا اسلام در مورد آنها نظری ندارد. طب سنتی از مواردی است که اخیرا تبلیغ بسیار زیادی بر روی آن صورت میگیرد. اینکه آیا طب سنتی به معنی واقعی کلمه یکی از شاخه های پزشکی است یا نه بحث دیگری است. شمول و گستره طب سنتی به حدی نیست که بتواند جایگزین پزشکی جدید شود. اما میتوان آن را به عنوان یک «روش زندگی» قبول کرد که از قضا بسیار مفید و مناسب است. منتهی بحث ما در اینجا بر سر اضافه سنت بر این طب است. آیا اضافه «سنت» بر «طب» در این ترکیب، ارتباطی با اسلام و سنت اسلامی دارد؟ روش زندگی، مسئلهای است که ابعاد مختلفی دارد. طبیعی است که مجموعه دین نیز در مورد روش زندگی اظهار نظر کند و از پیروان خود بخواهد که از آن قواعد تجاوز نکنند. به طور مثال دین از پیروانش میخواهد که در یک ساعت خاصی از صبح بیدار شوند. ممکن است حتی برای مقدمات آن نیز برنامههایی داشته باشند. به همین دلیل طبیعی است که از طریق حضرات معصومین علیهم السلام، دستورات بهداشتی برای اجرای فرایض دینی و سلامت جسمی صادر شده باشد. اما اولا در طب سنتی، تمام منابع آن متصل به بیانات ائمه هدی نیست که بتوان سنت را در این ترکیب به اسلام مربوط کرد. ثانیا، اثبات سنت روش شناسی مخصوص به خود را دارد. بعید است که اطبای سنتی نسبت به این روش ها آگاهی داشته باشند. اینکهدر فلان کتاب طب سنتی از حضرت رسالت پناه نقل شده است که فلان گیاه شفای بسیاری از دردهاست، دلیلی بر صحت این گفتار نیست. اثبات این گفتار باید از طریق بحث های رجالی و درایی انجام شود. پس به طور خلاصه سنت در طب سنتی نه به معنی ارتباط آن با اسلام است و نه حتی از روشهای صحیح برای انتساب برخی گزارههای آن به معصومین استفاده میشود. بدبختانه طب سنتی نیز مانند بسیاری از چیزهای دیگر در کشور مد شده است. هرچند اگر روند روزافزورن گرایش به حجامت و اطبای گیاهینشان از یک تغییر روشمند و منظم سبک زندگی باشد، ارزشمند است. اما اینکه برخی نهادهای مذهبی نیز در دام این «مد» افتاده و همگام با این روند احساسی به تبلیغ بی جیره و مواجیب آن بپردازند، جای بسی تاسف دارد.شبکه قرآن، برنامه های مذهبی تلویزیون از جمله برنامه پیشواز افطار، مساجد و حسینیه ها و هیئتهای مذهبی، عملا به مبلّغ بی جیره و مواجیب این اطبا تبدیل شده اند. در چنین فضای تبلیغاتی، ذهن انسان به این سمت میرود که لابد، طب سنتی ربط وثیقی به اسلام دارد. حال آنکه این چنین نیست. نه سنت در آن سنت اسلامی است و نه روششناسی به کار رفته مناسب نظریه پردازی دینی است. بدیهی است که منکر فواید طب سنتی نمیشویم و البته در مورد آن اغراق نیز نمیکنیم. اما چرا شبکه قرآن بابد احساس وظیفه کند و در این مورد برنامه تلویزیونی تولید کند؟ آیا تغییر سبک تغذیه مردم از اهداف شبکه قرآن است؟ این موضوع چه ربطی به قرآن و حدیث دارد؟همین طور سایر نهادهای مذهبی مانند مساجد و هیئات که از این اطبای محترم که بسیاری از آنها ظاهر مذهبی نیز دارند، دعوت کرده و آنها را تبلیغ میکنند باید یک تجدید نظر اساسی در نحوه برخورد خود داشته باشند. به نظر بنده صحیح نیست که طبیب سنتی صرفا به واسطه اسم و ظاهرش، از ساختمان مسجد به عنوان محل کار استفاده کند. و یا برنامه سخنرانی منظمی برای او تدارک دیده شود که باعث سوء تفاهم خواهد شد.
دیدگاه تان را بنویسید