بهبود پايدار كيفيت زندگی
گفتگو با دکتر قالیباف
همشهری: برنامهاي براي پيشرفت و عدالت، عنوان برنامه دكتر قاليباف است كه با تلاش ايشان و جمعي از همفكرانش تدوين شده است. در دو بخش پيشين دكتر قاليباف با ارزيابي كردن ظرفيت كشور و اينكه ظرفيت كشور ما فراتر از آن چيزي است كه تاكنون به دست آوردهايم اين نكته را گوشزد كردند كه فرهنگ اصيل اسلامي فرهنگي است كه بالندگي و رشد روزافزون را توصيه كند و همه را به ارتقاي سطح بينش و دانش برانگيزد. اين فرهنگ، توسعه را تسهيل و تسريع ميكند. اما ما هنوز عناصر ناب اين فرهنگ را استخراج نكرده و پشتوانه توسعه قرار ندادهايم در حالي كه بين توسعه و پويايي علمي پيوندي عميق برقرار شده به نحوي كه رقابت در توسعه و رقابت در توليد و بهرهمندي از علم و فناوري دو روي يك سكه تلقي ميشوند اما توليد و پويايي علمياي كه در خدمت توسعه باشد، نه منفك و منحصر به افزايش تعداد مقالات برجسته يا ثبت اختراعات.در پرسش و پاسخهاي پيشين همچنين ايشان به ايرادات برنامههاي گذشته و نقدي كه بر آنها وارد است نيز پرداختند و در ضمن آن تفاوتهاي برنامهاي براي پيشرفت و عدالت را با برنامههاي مرسوم پنجساله بررسي كردند. در اين بخش از گفتوگوي مفصل ما با دكتر قاليباف، ايشان به فرايند تهيه برنامهاي براي پيشرفت و عدالت پرداختهاند و اينكه مهمترين اهداف اين برنامه چيست.[فرهنگ اسلامي، مشوق توسعه اصيل است ] [انسجام در انديشه و عمل] * آقاي دكتر عطف به بحثهايي كه پيشتر درباره ماهيت برنامهاي براي پيشرفت و عدالت در اين صفحه طي پرسش و پاسخهايي داشتيم لطفا بفرماييد طي چه فرايندي به تهيه برنامه خودتان پرداختهايد؟ اين سؤال بسيار مهمي است كه محتواي كار و ارزش مطالب و نتايج حاصلشده را قابل ارزيابي و مقايسه ميكند. اشاره كردم كه بنده و جمعي از دوستان دانشگاهي در مورد دولتها و توسعه در ايران مباحثي داشتيم كه در خلال آن مباحث، موضوع برنامه و اجراي بهينه آن هم به طور چشمگير مطرح ميشد و عوامل و دلايل ديگري آن را تقويت كرد تا حدي كه احساس وظيفه كردم براي اين كار اقدام كنم. فرايند و مراحل كار هم به اين صورت بود كه ابتدا بررسي و نقدي داشتيم در مورد برنامههاي گذشته و ميزان تحقق و عدمتحقق آنها و آثار و نتايج و تبعاتي كه داشته و ما را به وضعيت موجود در ابعاد مختلف زندگي رسانده است و از اين طريق ايدهها و مدل مورد نظر خودمان را هم مرتبا ترسيم و توليد ميكرديم تا رسيديم به يك مدل مفهومي كه با مدل برنامهريزي راهبردي بسيار شباهت و قرابت دارد و در قالب اين مدل با استفاده از سند چشمانداز نظام و سياستهاي كلي برنامه پنجم كه هنوز هم نهايي نشده بود، اصول و سياستهاي كلاني كه جهتگيري برنامه را مشخص ميكند تعيين كرديم. كار برنامهريزي براي يك كشور با وضعيت و مطلوبيتهايي كه ما داريم داراي ابعاد، موضوعات و حساسيتهاي فراوان است پس بايد از ابتدا يك زبان و چارچوب مشترك ايجاد ميكرديم تا در روند كار با سرعت بيشتري پيش برويم و در نهايت هم مطالب در انسجام قابل قبولي قرار گيرند، لذا براي هر كدام از موضوعات برنامه دفترچههايي تهيه كرديم كه گوياي مباني و خواستههاي ما بود. اين دفترچهها 2 قسمت داشت؛ يك قسمت مشترك براي همه موضوعات بود كه اصول و جهتگيريهاي اصلي ما را نشان ميداد و قسمت دوم وارد خواستههاي ما در هر موضوع ميشد و مشخص ميكرد كه در آن موضوع، چه محورها و مباحثي براي ما اهميت دارد (تا به همه چيز نپردازند بلكه متمركز شوند بر آنچه لازمه برنامه است و نه فراتر از آن، كه زمان و منابع به صورت بهينه صرف شود!) و سپس وارد مراحل متداول در برنامهريزي راهبردي ميشدند و از توصيف و تحليل وضعيت موجود شروع ميكردند، به هدفگذاريهاي كلان (كيفي و كمي) پرداخته ميشد و سپس راهبردهاي حركت از وضع موجود به مطلوب يا راهبردهاي دستيابي به اهداف را ترسيم ميكردند، در نهايت به الزامات و اقدامات اساسي براي پيادهسازي راهبردها و تحقق اهداف ميپرداختند، همچنين به طور همزمان بايد لااقل 3نمونه تطبيقي از 3 الگوي موفق در كشورهاي توسعهيافته و در حال توسعه را نيز مورد استفاده قرار ميدادند. روش هم كاملا علمي و با ذكر استنادات معتبر بود و براي هر موضوع هم چندين مرحله گزارشدهي كنترل و پيشرفت كار داشتيم تا در طول مسير تهيه برنامه براي هر موضوع هم مشكلي پيش نيايد و هم از تجارب يكديگر (تيمهاي مختلف) استفاده شود. البته اين توضيح براي كساني كه از نزديك به اينگونه مباحث و مراحل آشنايي داشته باشند مفيد است و بنده چون نخواستم سؤال شما را بيپاسخ بگذارم ناگزير اين مقدار را بيان كردم تا وقتي وارد محتواي هركدام از موضوعات برنامهريزيشده ميشويد مشخص باشد كه آن مطالب و نتايج از چه مسيري به دست آمدهاند و واجد چه اعتبار و ارزشي هستند. * نقش خاص شما در تهيه اين برنامه چه بوده است؟ از نظر فيزيكي بنده كمترين سهم را در تهيه اين برنامه داشتهام و نقش اصليام اين بود كه ضرورت تهيه برنامه را براي كساني كه شايسته اين كار بودند دقيقا ترسيم كردم و زمينههاي لازم را براي كارشان فراهم ساختم تا در يك فضاي فكري و رواني مناسب و با همدلي و به دور از محدوديتها و موانعي كه باعث آسيب جدي به برنامههاي پنجساله گذشته كشور ميشد اين وظيفه مهم را به انجام برسانند. به طور طبيعي در جلسات ارائه گزارشهاي مرحلهاي پيشرفت كار و نقد و بررسي آنها به طور فعال حضور داشتم و از اين طريق مجموعه تهيه و توليد برنامه را هدايت ميكردم. * مهمترين اهداف برنامه شما چيست؟ يا به بيان ديگر با فرض پيادهشدن كامل اين برنامه چه تغييراتي ايجاد شده و چه نتايجي به دست ميآيد؟ عنوان كلي اين برنامه گوياي اهداف و جهتگيري كلان آن است؛ يعني دو هدف عمده پيشرفت و عدالت كه مقام معظم رهبري نيز به عنوان دستور كار دهه آينده ترسيم كردهاند اهداف كلان اين برنامه هستند و اهداف تخصصي در هر موضوعي نيز با نظر به اين دو هدف عمده (پيشرفت و عدالت) تعيين شدهاند. در هر موضوعي كه وارد شدهايم اهداف خاص آن هم (اهداف كيفي و اهداف كمي) كار شده است و پاسخ قسمت دوم سؤال شما اين است كه در هر كدام از موضوعات، اهدافي تعيين شده كه تغييرات و نتايج مورد انتظار ما تحقق همانهاست و نميشود بدون ورود به هر كدام از آن موضوعات گفت چه تغييرات و نتايجي به دست ميآيد. اجازه دهيد اين مطلب در مقاله يا گفتوگوي اختصاصي هر موضوعي آورده شود. در مورد اهداف به طور كلي ميتوانيم از «بهبود پايدار كيفيت زندگي» و ارتقاي شاخصهاي توسعه سرمايه انساني، بهبود شاخصهاي اساسي و كيفي حوزههاي فرهنگي اجتماعي، بهبود فضاي كسب و كار و رونق اقتصادي، كاهش جدي در نرخ بيكاري و تورم، كارآمدترسازي نظام دولت و توجه بيشتر به كارآفرينان، بهكنترلدرآوردن و كاهش جدي آسيبهاي اجتماعي، اصلاح ريشهاي مواضع و مواردي كه بهوجودآورنده و گسترشدهنده فقر و فساد و تبعيض هستند و همچنين ايجاد توازن و تعادلهاي منطقهاي، نام ببريم كه تفصيل آنها را به طرح مباحث در موضوع خاص خودشان ارجاع ميدهيم. * براي چه موضوعات و محورهايي برنامهريزي كردهايد؟ از نظر عنوان و شكل، كموبيش همان موضوعاتي است كه معمولا برنامههاي پنجساله به آنها ميپردازند و تفاوتهاي اساسي محتوايي اين برنامه با برنامههاي قبلي را در گفتوگوهاي پيشين تا حدودي ذكر كردهام. موضوعات مطرحشده در حوزه اقتصادي عبارتند از: رشد، تورم و سياستهاي پولي و اعتباري، بيكاري و اشتغال، سياستهاي مالي، خصوصيسازي و... در حوزه مسكن و شهرسازي موضوعات مسكن، ساختمان، معماري و شهرسازي. در حوزه آسيبهاي اجتماعي موضوعات آسيبهاي خانواده، اعتياد، خردهفرهنگهاي كجرو و ....
دیدگاه تان را بنویسید