رحماندوست: دهخدا،ادیب دلسوزمشروطه خواه

کد خبر: 104480

تازمانی که لغت نامه ی دهخدابنیادنشده بود جای خالی یک فرهنگ لغت جامع کاملا محسوس بود و در حال حاضر بعد از گذشت سالها هنوز هم مرجع قابل اعتمادی است.

زن فردا: مصطفی رحماندوست شاعر و نویسنده ی توانای کشورمان در گفتگو با خبرنگار "زن فردا"در روز سالگرد علامه دهخدا،ازوی به عنوان یکی از ادبای دلسوز مشروطه خواه یاد کرد. رحماندوست با اشاره به آثارماندگاردهخدا،ازلغت نامه ی وی به عنوان یک مرجع معتبرپایدارنام برده وابراز داشته امثال و حکم دهخدا که در چهار جلد شامل امثال فارسی است و در کنار آنها اصلاحات و کنایات و موضوعات فراوانی را نیز نقل کرده است ،ایشان را در سدر تاثیرگذاران ادبیات قرار داده است. وی ادامه داد: تازمانی که لغت نامه ی دهخدابنیادنشده بود جای خالی یک فرهنگ لغت جامع کاملا محسوس بود و در حال حاضر بعد از گذشت سالها هنوز هم مرجع قابل اعتمادی است. رحماندوست افزود : هرکسی که درزمینه ی ضری المثل فعالیتی داشته باشد به راحتی پی می برد که امثال وحکم دهخدا بسیار وقت برده و کار سخت و دشواری بوده که دهخدا برای آن زحمت فراوان کشیده است. وی در خصوص فعالیت های سیاسی دهخدا اذعان داشت:هر ادیبی به دلیل آزادی خواهی جزء دموکراسی خواهان محسوب می شودوایشان یکی از ادبای دلسوز مشروطه خواه بوده است. رحماندوست بیان کرد: جایگاه هنرمند وادیب بالاتراز سیاست مدار است و به قول سهراب«من قطاری دیدم سیاست می برد و چه خالی می رفت» ،هنرمندان همه آزادیخواه و دموکراسی طلبند. این شاعرونویسنده ی پویای کشورمان اظهارداشت:دهخدا وقتی شروع به فعالیت های سیاسی کرد وآثاری را در قالب طنزدراین ارتباط به جا گذاشت، متوجه شد که باید مردم را در این زمینه هوشیار کند وریشه های آنرا ترغیب کند تا مردم نیز خواستار دموکراسی شوند، در نتیجه به کارهای زیربنایی پرداخت. ابراهیم حسن بیگی نیزاز دیگر نویسندگان کشورمان به خبرنگار"زن فردا" گفت:بزرگترین کار دهخدا لغت نامه ی وی وغنی کردن معانی واژگان و به نوعی معاصر کردن نثر نویسندگان است. زندگی نامه علی اکبر دهخدا در سال ۱۲۹۷ هجری قمری در تهران به دنیا آمد. پدر دهخدا، خان باباخان اهل قزوین بود و پیش از تولد وی به تهران آمده و در این شهر ساکن شده بود. علی اکبر ده ساله بود که پدرش وفات کرد و دهخدا با سرپرستی مادر به تحصیل خود ادامه داد. یکی از فضلای آن عصر به نام شیخ غلامحسین بروجردی تعلیم دهخدا را عهده دار بود.دهخدا غالباً می گفته که هر چه دارد، بر اثر تعلیم آن بزرگ مرد است. بعدها که مدرسه سیاسی در تهران افتتاح شد، دهخدا در آنجا به تحصیل پرداخت. به علت همسایگی با مرحوم حاج شیخ هادی نجم آبادی، دهخدا با وجود کمی سن از محضر آن مرد استفاده می کرد و در همان زمان به فرا گرفتن زبان فرانسوی پرداخت و سپس به اروپا رفت و در آنجا زبان فرانسه و معلومات جدید را تکمیل کرد. بازگشت دهخدا به ایران همزمان با آغاز مشروطیت بود و در آن هنگام وی در انتشار روزنامه صوراسرافیل که از جراید معروف مشروطیت بود با میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل و میرزا قاسم تبریزی به همکاری پرداخت. پس از تعطیل مجلس در دوره محمدعلی شاه، دهخدا با جمعی از آزادی خواهان به اروپا رفت.در سویس سه شماره از روزنامه صوراسرافیل را منتشر کرد و سپس به استانبول رفت و در آنجا نیز در انتشار روزنامه "سروش" با آزادی خواهان همکاری کرد. پس از خلع محمدعلی شاه، دهخدا از طرف مردم تهران و کرمان به نمایندگی مجلس برگزیده شد و به درخواست آزادی خواهان به مجلس رفت. در دوران جنگ جهانی اول دهخدا در یکی از روستاهای چهارمحال بختیاری منزوی بود و پس از جنگ به تهران آمد و از کارهای سیاسی کناره گرفت و به خدمات علمی و فرهنگی مشغول شد و سرانجام در هفتم اسفند ماه ۱۳۳۴ هجری شمسی در تهران وفات کرد و در قبرستان ابن بابویه به خاک سپرده شد. آثار دهخدا ۱-امثال و حکم که در چهار جلد شامل امثال فارسی است و در کنار آنها اصلاحات و کنایات و موضوعات فراوانی را نیز نقل کرده است. ۲- ترجمه عظمت و انحطاط رومیان تألیف منتسکیو که تاکنون به چاپ نرسیده است. ۳- ترجمه روح القوانین اثر منتسکیو که چاپ نشده است. ۴- فرهنگ فرانسه به فارسی که شامل لغات علمی، تاریخی، ادبی، جغرافیایی و طبی است و مرحوم دهخدا معادلهای دقیق آنها را به دست داده است و این کتاب نیز تاکنون به طبع نرسیده است. ۵- شرح حال ابوریحان بیرونی که همزمان با سالگرد تولد بیرونی تالیف شده و به چاپ رسیده است. ۶- حاشیه بر دیوان ناصر خسرو که دهخدا در تصحیح اشعار و توضیح بعضی نکات مطالبی بر این دیوان افزوده است. ۷- تصحیحاتی در دیوان سید حسن غزنوی که چاپ شده است. ۸- تصحیحاتی بر دیوانهای حافظ، منوچهری، فرخی، مسعود سعد، سوزنی دارد. ۹- چرند و پرند که مجموعه مقالات انتقادی دهخداست و در صوراسرافیل چاپ شده است. ۱۰- دیوان اشعار که حاوی اشعار گوناگون دهخدا است. ۱۱- لغت نامه که مفصل ترین کتاب لغت در زبان فارسی است و علاوه بر آن اعلام نیز با شرح و تفصیل در این کتاب آمده است. دهخدا برای تالیف این کتاب نزدیک چهل سال وقت صرف کرده و نزدیک صد نفر با وی همکاری داشته اند. خود درباره این کتاب نوشته است: "مرا هیچ چیز از نام و نان به تحمل این تعب طویل جز مظلومیت مشرق در مقابل ظالمین ستمکار مغربی وا نداشت. چه برای نان همه طرق به روی من باز بود، و با ابدیت زمان نام را نیز چون جاودانی نمی دیدم پای بند آن نبودم و می دیدم که مشرق باید به هر نحو شده است با اسلحه تمدن جدید مسلح گردد، نه اینکه این تمدن را خوب می شمردم، چه تمدنی که دنیا را هزاران سال اداره کرد، مادی نبود". سبک دهخدا دهخدا در ادبیات عهد انقلاب مشروطه مقامی ارجمند دارد، او باهوشترین و دقیق ترین طنزنویس این عهد است. او با نثر ویژه ای که در نوشتن مقالات انتقادی صوراسرافیل به کار برد نمونه ای از نثر طنز و انتقادی فارسی را ابداع کرد. دهخدا هر حادثه ای را دستاویز قرار می داد تا به استبداد بتازد. نکته مهم در طنزهای دهخدا عشق و علاقه و دلسوزی به حال مردم خرده پا است. دهخدا با نمایاندن جهات تاریک زندگانی، جهت روشن و امیدبخش آن را هرگز فراموش نمی کرد. او به بطالت و تنبلی و بی شعوری می تاخت. مقالات طنزآمیز او با امضای "دخو" انتشار یافت. اشعار دهخدا اشعار دهخدا را می توان به سه دسته تقسیم کرد: نخست اشعاری که به سبک متقدمان سروده، بعضی از این سروده ها دارای چنان استحکامی است که تشخیص آنها از گفته های پیشینیان دشوار است.دوم اشعاری که در آنها تجدد ادبی به کار رفته است. مسمط "یاد آر ز شمع مرده یار آر" از بهترین اشعار جدید فارسی به شمار می آید.سوم اشعار فکاهی او که به زبان عامیانه سروده شده است. دهخدا جزو معدود شاعران دوره مشروطیت است که جهان بینی و جهان نگری روشنی دارد. هرگز دچار احساسات نمی شود و شعار نمی دهد.دهخدا اشعارش را در قالبهای معهود مثنوی، غزل، مسمط، قطعه، دوبیتی و رباعی سروده است.مضامین اشعار او: وطن پرستی، دادخواهی، رسوا کردن ظالمان و حاکمان نالایق و مبارزه با ریاکاری و دورویی است. یکی از ویژگیهای شعر دهخدا طنز تلخ و گزنده اوست که با تحلیل قوی و سرشارش همراه می شود.

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت