سناریوی مرگ تدریجی و پایان حیات در پایتخت
بسیاری از كارشناسان شهری معتقدند اخبار آلودگی هوا و اعلام شاخصهای آلایندگی رسماً سانسور میشود. در سال گذشته 4هزار شهروند تنها بر اثر آلودگی هوا فوت كردهاند. ظرف 5 سال آینده كمكم خصوصیات حیات از چهره پایتخت حذف میشود.
منواكسید كربن، دی اكسید نیتروژن، دیاكسید گوگرد، ازت و ذرات معلق پنج آلاینده خطرسازی هستند كه هوای این روزهای تهران را كه دچار شرایط جوی پایدار شده، سمیو غیرقابل استشمام كرده و زنگ خطر مرگ را برای خیلیها به صدا درآوردهاند. گروه اجتماعی «فردا » ، چکاوک ابراهیمی ؛ چه در روز تعطیل هفته گذشته یعنی چهارشنبه و چه در روز شنبه كه تعطیلیاش ضروری بود اما خبری از تعطیلی نشد، شاخص آلایندگی هوای كلان شهر تهران از مرز هشدار گذشت، به مرحله خطرناك رسید و در جدول رتبهبندی حد فاصل۱۰۰ تا ۲۵۰ PSI (شاخص استاندارد آلودگی هوا)، بر روی عدد 157 PSI یعنی محله هشدار و خطرناك ایستاد. یوسف رشیدی، مدیرعامل شركت كنترل كیفیت هوا در این ارتباط به خبرنگار «فردا» اعلام كرد: مطابق آمار و ارقام شركت كنترل كیفیت هوای شهرداری، در سال جاری پایتخت كمتر از 20 روز هوای پاك داشته و شاخص آلایندگی هوا بیشتر روزهایش چه در فصل گرما و چه در فصل سرما، بالاتر از حد استاندارد قرار گرفته بوده است. درست است كه بیشتر مشكلات آلودگی هوا در پایتخت با ورود جبهههای هوای سرد و وارونگی دما تشدید میشود اما در روزهای گرم امسال نیز هوای تهران روزهای بسیار آلودهای را پشت سر گذاشته و كارشناسان شهرداری و مسئولان دولتی نتوانستهاند با تمهیداتی كه در قالب برنامه جامع کاهش آلودگی هوا در نظر داشتهاند، از میزان آلایندگی هوا بكاهند. در نتیجه روز به روز وضعیت ناسالم و مضر بودن هوای تهران ابعاد و دامنه وسیعتری پیدا میكند و هم اكنون نیز لحظه به لحظه بر حجم آلودگی و انتشار و انباشت ذرات معلقش افزوده میشود. آلودگی فقير و غنی نمیشناسد آلودگی هوا فقیر و غنی، گدا و پولدار نمیشناسد. یعنی به همان اندازه كه در بخشهای جنوبی شهر تهران انباشت دیاكسید كربن خطرآفرین است در قسمتهای شمالی پایتخت نیز هوای اطراف بیشتر خیابانهای لوكس نشین، مملو از ذرات معلقی شده كه استشمامشان به اندازه دیاكسید كربن خطرناك است. رشیدی درباره نوع و محدوده آلایندههای كلان شهر تهران تصریح میكند كه در مناطقی كه ترافیكی كه تردد خودروها از حجم بالایی برخوردار است، منوكسید كربن بیشترین درصد آلودگیهای هوا را تشكیل میدهد و بالعكس در دیگر نقاط شهر به خصوص بخشهای شمالی نیز ذرات معلق بیشترین شاخص آلودگی هوا را به خود اختصاص میدهند. این نكته بسیار مهم باید مد نظر قرار بگیرد كه استشمام ذرات معلق هوا به اندازه گاز مسموم كننده دیاكسید كربن خطرناك است زیرا ذرات معلق روند جذب اكسیژن را به قدری سخت میكند كه باعث بروز بیماریهای مختلف قلبی و تنفسی میشود. بسیاری از كارشناسان شهری معتقند ضرورت برنامهریزیهای هماهنگ بیش از هر زمان دیگری در تهران احساس شده و ایجاب میكند تا اگر دستگاههای مختلف هنوز برای حل مشكل آلودگی هوا كه كمكم به معظلی بزرگ تبدیل و تهران را غیرمسكونی میكند، هماهنگ نشدهاند، هر چه سریعتر در یك مسیرو هم سو، اقدامات لازم و مقتضی را انجام دهند تا از موازیكاریها جلوگیری شود وگرنه در آیندهای نه چندان نه جنوب تهران قابل سكونت خواهد بود و نه شمال پایتخت. زیرا جنوبش پر از دود و دیاكسید كربن است و شمالش انباشتی از ذرات معلق سرطانزا.
هرساله با آغاز پدیده وارونگی دمای پایتخت، مبحث رشد آلایندگی هوای تهران داغ میشود و بر سر زبانها میافتد اما به موازات این بحثها، مسئولان هر كدام از دری صحبت میكنند و اخبار ضد و نقیضی از وضعیت هوای شهر منتشر میشود. یكی میگوید وضعیت زیست محیطی تهران در درجه هشدار قرار دارد و جانوران تهران در حال مرگ هستند و دیگری میگوید هوا آنقدرها هم كه میگویند، كثیف نیست. برای همین بسیاری از كارشناسان شهری معتقدند اخبار آلودگی هوا و اعلام شاخصهای آلایندگی رسماً سانسور میشود تا شكست برنامه جامع کاهش آلودگی هوای تهران بیش از پیش نمایان نشود. چرا كه این روزها آلودگی هوای تهران آن چنان تشدید شده كه جمعی از پزشكان معالج بیمارستانی در تهران، در راس آنها دكتر م.ح كلهر در گفتوگو با خبرنگار «فردا» یادآورشد: مراجعه بیماران تنفسی و قلبی به بیمارستانها در همین یك هفته گذشته حداقل دو برابر شده و بیشتر مراجعان، این روزها به نوعی بیماری شبه زكام مبتلا شدهاند كه با علائمیچون گرفتگی و آبریزش بینی و بیحالی و بیرمقی بدن همراه است. در برخی مواقع نیز شهروندان تهرانی دچار تك سرفه میشوند كه بسیار خطرناك است. همچنین بسیاری از كودكان و سالمندان شبها با خس خس سینه به خواب میروند و صبحها با چشمانی قرمز بیدار میشوند كه تمامیاین نشانهها، نشأت گرفته از میزان آلوده بودن هوای استنشاقی شهر است. به گفته دكتر كلهر، هر فردی به طور متوسط روزانه 20هزار لیتر هوا تنفس میكند كه روند تنفس هر تهرانی به علت وجود آلایندههای هوا به طور عكس عمل میكند یعنی روزانه همین مقدار گازهای سمیوارد ریههای خود میكند. در این روند دم و بازدم، ذرات درشت دود در قسمتهای فوقانی دستگاه تنفسی تجمع میكند و سبب بروز اختلالات در ترشحات بینی و سینوسها میشود و ذرات ریز در راههای عمیقتر ریهها جمع میشوند. انباشت حجم بالای این ذرات باعث بروز اشكال در روند تنفس افراد مبتلا به آسم، برونشیت مزمن، آمفیزم و دیگر بیماریهای ریوی شده و در بسیاری از موارد به مرگ زودرس سالمندان و در برخی موارد كودكان زیر 7 سال نیز میانجامد. این پزشك همچنین عنوان میكند استشمام ذرات معلق هم كه بعد از منواكسیدكربن بیشترین درصد آلایندههای هوای تهران را به خود اختصاص میدهد، موجب بروز اختلالات و نارساییهای تنفسی میشود و به طور مستقیم بر هوش و یادگیری كودكان تاثیرگذار است به ویژه جنین مادرانی كه در هوای ناسالم تهران تنفس میكنند.
5 سال ديگر تهران بیدرخت و بیپرنده میشود وضعیت هوای تهران كه به سمت و سوی مراحل خطرناك و بسیار آلوده گام برمیدارد، بسیار نگرانكننده است زیرا شرایط آلودگی هوا تنها مختص امروز و روزهای سرد سال نیست و در تمام روزهای سال جاری و سال گذشته، تهران كمتر از 50 روز، هوای پاك و سالم داشته است. در همین راستا آمارهای منتشر شده از سوی وزارت بهداشت نیز حاكی از این است كه در سال گذشته 4هزار شهروند تنها بر اثر بیماریهای قلبی كه بخش عمده آن ناشی از آلودگی هوا بوده، فوت كردهاند اما هیچ آماری از گیاهان و جانورانی كه بر اثر آلودگی هوا مردهاند، در دست نیست. زیرا آلودگی هوا تنها بر سلامت زندگی شهروندان تاثیرگذار نیست بلكه حیات محیط زیست را نیز به خطر میاندازد. اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در این باره به خبرنگار «فردا» میگوید: تنها امروز نیست كه مسئلهای به نام آلودگی هوا در تهران قد علم كرده بلكه مدتهای مدیدی است كه تكتك شهروندان شاهد هوایی دود گرفته و آلوده شهرشان بوده و هستند. در بحث آلودگی هوا از یك سو مسئولان مقصرند و از سوی دیگر مردم. مردم از آنجائی مسئولند كه به كنترل و انجام آزمایشهای فنی خودروهایشان بیتوجهاند و تا زمانیكه پلیس با آنها برخورد سلبی نداشته باشد، ضرورتی برای پاك نگه داشتن هوای شهرشان كه خود و خانوادهشان نیز در آن نفس میكشند، نمیكنند. از سوی دیگر دولت نیز در آلودهتر شدن هوا مقصر است زیرا بر اساس استانداردهای شهری، سالیانه در كلان شهر تهران ضرورت دارد 25 كیلومتر قطار زیرزمینی ساخته شود اما دولت با پیش گرفتن سیاستهای غلط در امر بسیار ضروری توسعه حمل و نقل عمومی با پرداخت نكردن سهم خود از بودجه، توسعه سیستم حمل و نقل عمومی را معلول و ابتر میكند. همچنین مسئولان دولتی به تازگی در تلاشند تا به خودكفایی تولید بنزین برسند و 20 میلیون بنزین مورد نیاز شهرشان را با كمك كارخانههای داخلی تولید كنند. بر همین است، دست به تولید نامرغوبترین بنزین زدهاند در حالیكه كیفیت بنزین در دنیا یورو 2010 است اما بنزین تولیدی ایران با كیفیت استاندارد یورو 2003 تولید شده و این كیفیت بسیار پائین یعنی آلودگی بیشتر، انباشت حجم بیشتری از ذرات معلق، هوای ناپاك و در نتیجه خاك و آب ناپاك پس در مدت زمان اندكی حیات از چهره شهر تهران حذف میشود. هم اكنون نیز شاهد حذف حیات از تهران هستیم چرا كه حتی کلاغهای سیاه هم از تهران و هوای آلودهاش فرار كردهاند. این كارشناس محیط زیست معتقد است هم اكنون، گیاهان و جانوران شهر تهران در حال مردن هستند چرا كه در روزهای گذشته آلایندههای تنفسی به صورت معلق و آویزان در هوا باقی ماندهاند و نه بادی وزیده و نه بارانی باریده. برای همین در حال حاضر كلان شهر تهران در بدتیرین شرایط زیست محیطی خود به سر میبرد. كهرم تصریح میکند: انباشتگی آلایندهها و گازهای سمیو آلوده به قدری زیاد شده كه ظرف مدت 5 سال آینده، تكتك شهروندان شاهد مرگ حیات گیاهان و جانوران شهرشان خواهند بود و كمكم روزی میرسد كه خصوصیات حیات از چهره پایتخت حذف و مرگ به سراغ انواع گونههای گیاهی و جانوری میآید.
دیدگاه تان را بنویسید