احوال امام حسين (ع) در لحظههاي پاياني زندگي
«الامالي» صدوق به نقل از عبدالله بن منصور، از امام صادق (ع)، از پدرش امام باقر (ع)، از امام زينالعابدين (ع): سپس حسين (ع) با گونه چپش [به زمين] افتاد و دشمن خدا، سنان بن انس ايادي و شمر بن ذيالجوشن عامري ـ كه خدا، لعنتشان كند ـ با مرداني از شاميان، پيش آمدند تا بر بالاي سر حسين (ع) ايستادند. آنان به يكديگر گفتند: «منتظر چه هستيد؟ او را راحت كنيد!»
فارس: در روايتي از امام سجاد (ع) آمده: حسين (ع) يك بار به جناح راست و بار ديگر به جناح چپ و گاه به قلب لشكر حمله ميبرد؛ و آنان، حسين (ع) را با شمشير و نيزه و سنگ و چوب و عصا كشتند و پس از آن بر بدن او اسب دواندند. پيمان امام حسين (ع) براي دفاع از آخرين و كاملترين دين توحيدي و الهي، هيچگاه نشكست و آن امام همام با ريختن خون خود و همچنين جانفشانيهايي كه ياران و اصحاب باوفا و كمتعدادش كردند و اسارتي كه زنان و دختران اهل حرمش كشيدند، آبروي تمام بشريت در تمام طول تاريخ شد. حدود 1400 سال است كه قلمهاي دوست و دشمن، موافق و مخالف، مسلمان و غيرمسلمان در نگاشتن ظلمهاي بيحد و حصر يزيديان در دشت كربلا در كار است و تاكنون نتوانسته گوشهاي از جناياتي كه بر اهل بيت پيامبر (ص) رفت را به دوستداران حق و حقيقت و عدالت و آزاديخواهي بشناساند. شايد دردآورترين بخش از اين نوشتهها مربوط شرح شهادت سيدالشهدا (ع) باشد كه در هر بخش آن ميتوان حزن بي حد را درك كرد. اين نوشتار هم گوشهاي از مطالب بيان شده در كتابهاب تاريخي و مقاتل است كه در دانشنامه 14 جلدي امام حسين (ع) چاپ و منتشر شده است كه آنها را مرور ميكنيم. * احوال امام (ع) در لحظههاي پاياني زندگي «الامالي» صدوق به نقل از عبدالله بن منصور، از امام صادق (ع)، از پدرش امام باقر (ع)، از امام زينالعابدين (ع): سپس حسين (ع) با گونه چپش [به زمين] افتاد و دشمن خدا، سنان بن انس ايادي و شمر بن ذيالجوشن عامري ـ كه خدا، لعنتشان كند ـ با مرداني از شاميان، پيش آمدند تا بر بالاي سر حسين (ع) ايستادند. آنان به يكديگر گفتند: «منتظر چه هستيد؟ او را راحت كنيد!» سنان بن انس ايادي ـ كه خدا لعنتش كند ـ فرود آمد و محاسن امام (ع) را گرفت و با شمشير، به گلوي او ميزد و ميگفت: «به خدا سوگند، سرت را جدا ميكنم، با آن كه ميدانم كه تو، فرزند پيامبر خدايي و بهترين پدر و مادر را داري!» «الاصول الستّه عشر» به نقل از يكي از راويان شيعه، از امام باقر (ع): پدرم [امام زينالعابدين (ع)] ـ كه روز شهادت اباعبدالله حسين بن علي (ع)، درد شكم داشت و در خيمه بود ـ [ميفرمايد:] «من، غلامانمان را ميديدم كه چگونه با او ميآيند و ميروند و برايش آب ميبرند و حسين (ع) يك بار به جناح راست و بار ديگر به جناح چپ و گاه به قلب لشكر، حمله ميبرد؛ و آنان، حسين (ع) را به گونهاي كشتند كه پيامبر خدا (ع) از كشتن سگان بدان گونه نيز نهي كرده بود. حسين (ع) را با شمشير و نيزه و سنگ و چوب و عصا كشتند و پس از آن بر [بدن] او اسب دواندند.» «الارشاد»: هنگامي كه حسين (ع) از سيلبند فرات به سوي خيمهاش بازگشت، شمر بن ذيالجوشن، با گروهي از يارانش جلو آمدند و او را محاصره كردند و مردي از ميان آنان به نام مالك بن نَسْر كِندي، به سرعت آمد و به حسين (ع) دشمنام داد و با شمشير، بر سر او زد و كلاهي را كه بر سر امام (ع) بود، شكافت و شمشير به سر امام (ع) رسيد و خون افتاد و كلاه، پر از خون شد. حسين (ع) به او فرمود: «با دست راستت [كه شمشير را با آن، فرود آوردي]، نخوري و ننوشي، و خدا، تو را با ستمكاران، محشور كند!» سپس كلاه را انداخت و پارچهاي خواست و سرش را با آن، محكم بست. آن گاه، كلاه ديگري خواست و بر سر نهاد و روي آن، عمامه بست. «الارشاد»: شمر بن ذيالجوشن، سواران و پيادگانش را ندا داد و گفت: «واي بر شما! مادرانتان، به عزايتان بنشينند! چه چيزي را از او، انتظار ميكشيد؟» سپس، از هر سو به امام (ع) حمله شد. زرعة بن شريك، ضربهاي بر كف دست چپ امام (ع) زد و آن را قطع كرد. فردي ديگر از آنان، ضربهاي بر گردن امام (ع) زد كه با صورت، [از اسب] بر زمين افتاد. سنان بن انس هم با نيزه او را زد و به خاكش افكند و خولي بن يزيد اصبحي، كه خدا، لعنتش كند، بيدرنگ، پياده شد تا سرش را قطع كند؛ اما ترسيد و لرزيد [و نتوانست]، شمر به او گفت: «خدا، بازوانت را بشكند! چرا ميلرزي؟» سپس خود شمر پياده شد و سر امام (ع) را بريد و آن را به خولي بن يزيد داد و گفت: «آن را براي امير عمر بن سعد ببر.» «تاريخ الطبري» به نقل از حميد بن مسلم: حسين (ع) مدتي طولاني از روز را [نيمه جان] گذراند و اگر دشمنان ميخواستند، ميتوانستند او را بكشند، اما هر يك به خاطر ديگري، پرهيز ميكرد و هر گروهي ميخواست كه گروه ديگري كار را تمام كند. شمر، ميان مردم فرياد برآورد: «واي بر شما! براي چه به او مينگريد؟ مادرهايتان به عزايتان بنشيند! او را بكشد.» از هر سو به حسين (ع) حمله شد و كف دست چپش با ضربه زرعة بن شريك تميمي، قطع شد و ضربهاي به شانهاش فرود آمد. سپس، آنان بازگشتند و او به زحمت، بلند ميشد و به رو [برزمين] ميافتاد. در همان حال، سنان بن انس بن عمرو نخعي، به او حمله كرد و با نيزه، بر حسين (ع) زخم زد كه او به زمين افتاد. سپس به خولي بن يزيد اصبحي گفت: «سرش را جدا كن!» او خواست كه اين كار را بكند؛ اما ضعف و لرزه گرفت و نتوانست. سنان بن انس به او گفت: «خداوند، بازوانت را بشكند و دستانت را قطع كند!» سپس، خود پياده شد و سر حسين (ع) را بريد و آن را به خولي بن يزيد داد. پيش از آن، شمشيرهاي بسياري بر حسين (ع) زده بودند. «الملهوف»: هنگامي كه حسين (ع) از [شدت] زخمها، سنگين و [از بسياري اصابت تيرها] مانند خارپشت شد، صالح بن وهب مزني ـ كه خدا، لعنتش كند ـ نيزهاي به پهلوي امام (ع) زد. حسين (ع) با گونه راست، از اسب بر زمين افتاد و سپس برخاست. زينب (س) از در خيمه بيرون آمد، در حالي فرياد ميزد: «واي، برادر من! واي، سرور من! واي، خاندان من! كاش آسمان، خراب ميشد و بر زمين ميافتاد، و كوهها خاك شده، در دشتها پراكنده ميشدند!» شمر، بر يارانش فرياد زد: «از او چه انتظاري داريد؟» از هر سو، به او حمله كردند. زرعة بن شريك، بر شانه چپ امام (ع) ضربهاي زد و حسين (ع) نيز [با ضربهاي] زرعه را زد و [بر زمين] انداخت. ديگري بر گردن مقدسش ضربهاي زد كه بر اثر آن ضربه، به رو، بر خاك افتاد. خيلي ناتوان شده بود. به زحمت بلند ميشد و باز، به رو، بر زمين ميافتاد. سنان بن انس نخعي ـ كه لعنت خدا بر او باد ـ نيزهاي در ترقوهاش فرو برد و سپس، آن را در آورد و در قفسه سينه امام (ع) فرو كرد. سنان، تيري نيز به سوي امام (ع) انداخت كه بر گودي گلويش نشست. امام (ع) دوباره افتاد و [سپس] راست نشست و تير را بيرون كشيد. آن گاه، كف دستهايش را به هم نزديك كرد [و زير گلويش گرفت] و هر وقت كه پر ميشدند، صورت و محاسنش را با آن، رنگين ميكرد و ميفرمود: «اين گونه خواهم بود تا خدا را خونين و در حالي كه حقم غصب شده، ديدار كنم». عمر بن سعد، به مردي در سمت راستش گفت: «واي بر تو! فرود بيا و حسين را راحت كن!» خولي بن يزيد اصبحي، بيدرنگ، به سوي حسين (ع) شتافت تا سرش را جدا كند كه به لرزه افتاد [و نتوانست]. سنان بن انس نخعي ـ كه خدا، لعنتش كند ـ پياده شد و با شمشير، بر گلوي شريف امام (ع) زد، در حالي كه ميگفت: «به خدا سوگند، سرت را قطع ميكنم، با آن كه ميدانم تو، فرزند پيامبر خدايي و بهترين پدر و مادر را داري.» سپس، سر شريف امام (ع) را بريد. شاعر، در اين باره گفته است: چه مصيبتي با مصيبت حسين (ع) برابري ميكند آن روز كه دو دست سنان، او را شهيد كرد؟! ... آن هنگام، غباري غليظ و سياه و تاريك، به آسمان برخاست كه بادي سرخ به همراه داشت و هيچ چيز در آن، ديده نميشد تا آن جا كه مردم، گمان كردند كه عذاب بر ايشان وارد شده است. ساعتي اين گونه ماندند و سپس هوا، صاف و باز شد. هلال بن نافغ نيز روايت كرده است كه: من با ياران عمر بن سعد، ايستاده بودم كه فرياد كنندهاي بانگ زد: «اي امير! بشارت ده كه اينك، شمر، حسين را كشت.» من از ميان صف دو لشكر، بيرون آمدم و بر سرش ايستادم. در حال جان دادن بود. به خدا سوگند، هيچ كشته آلوده به خوني نديدهام كه از او، زيباتر و نوراني باشد، و نور صورت و زيبايي شمايلش، مرا از انديشيدن به كشتن او، بازداشت. در آن حال، آب خواست. شنيدم كه مردي ميگويد: «به خدا سوگند، هيچ آبي نمينوشي تا به دوزخ، درآيي و از آب سوزان آن، بنوشي!» حسين (ع) به او گفت: «نه؛ بلكه بر جدم پيامبر خدا (ص) در ميآيم و در خانهاش با او سكنا ميگزينم. در جايگاه راستي و نزد فرمانرواي مقتدر، و از آبي زلال و خوشبو مينوشم و از آنچه بر من روا داشتيد و با من كرديد، به او شكوه ميبرم». آنان، همگي خشم گرفتند و گويي كه خداوند، در دل هيچ يك از آنان، چيزي به نام رحم، قرار نداده بود. از اين رو، در همان حال كه با آنان سخن ميگفت، سرش را جدا كردند! با خود گفتم: «به خدا سوگند، براي هيچ كاري با شمار همراهي نخواهم كرد.» «مقتل الحسين (ع)» خوارزمي به نقل از عمرو بن حسن، از پدرش: عمر بن سعد، خشمگين شد و به مردي كه در سمت راستش بود، گفت: «واي بر تو! فرود بيا و حسين را راحت كن.» او ـ كه گفته شده خولي بن يزيد اصبحي بوده ـ پياده شد و سر حسين (ع) را [از تن] جدا كرد. نيز گفته شده كه آن مرد، شمر بوده است. همچنين روايت شده كه شمر بن ذيالجوشن و سنان بن انس، در آخرين لحظههاي زندگي حسين (ع) كه ديگر رمقي نداشت و از تشنگي، زبانش را [ميچرخاند]، نزد حسين (ع) آمدند و شمر، با پا به سينه او زد و گفت: «اي پسر ابوتراب! آيا تو ادعا نميكني كه پدرت بر حوض پيامبر، ايستاده است و هر كه را دوست دارد، سيراب ميكند؟ پس شكيبايي كن تا اين كه آب را از دست او بگيري!» سپس به سنان بن انس گفت: «سرش را از پشت جدا كن!» او گفت: «به خدا سوگند، اين كار را نميكنم، كه جدش محمد، طرف دعوايم خواهد بود.» شمر، از [اين سخن و تعلل] او خشمگين شد. خود بر سينه حسين (ع) نشست و محاسنش را گرفت و تصميم به كشتن او گرفت. حسين (ع) لبخندي زد و به او فرمود: «مرا ميكشي؟ آيا نميداني من كيستم؟». شمر گفت: «تو را كاملاً ميشناسم. مادرت، فاطمه زهرا و پدرت، علي مرتضي و جدّت، محمد مصطفي و پشتيبانت، خداي بلند مرتبه والاست. تو را ميكشم و هيچ باكي ندارم.» آنگاه، دوازده ضربه با شمشيرش به او زد و سپس، سر حسين (ع) را [از پيكر]، جدا كرد. «المزار الكبير» در «زيارات ناحيه مقدسه»: شمر، بر سينهات نشسته است و شمشيرش را در گودي گلويت، فرو برده است و محاسن سپيدت را به دستش گرفته و با شمشير هندي خود، تو را ذبح ميكند. حواس تو، آرام گرفته است و نفسهايت، آهسته گشته است و سرت، بر بالاي نيزه رفته است. * تعداد زخمهاي امام (ع) «الأمالي» صدوق به نقل از بريد بن معاويه عِجْلي، از امام باقر (ع): حسين بن علي (ع)، شهيد شد و سيصد و بيست و چند زخم در او يافتند؛ زخم بر اثر نيزه و ضربه شمشير و اصابت تير. همچنين روايت شده كه همه زخمها در قسمت جلوي بدن او بود؛ زيرا او، پشت به دشمن نميكرد و نميگريخت. «الأمالي» طوسي به نقل از معاذ بن مسلم، از امام صادق (ع): هفتاد و چند زخم شمشير، در حسين بن علي (ع) يافتند. «تاريخ الطبري» به نقل از ابومخنف، از امام جعفر صادق (ع): هنگامي كه حسين (ع) كشته شد، سي و سه زخم نيزه و سي و چهار زخم شمشير، در او يافت شد. «دلائل الإمامة»: ابوعبدالله امام جعفر صادق (ع) فرمود: «سي و سه زخم نيزه و چهل و چهار زخم شمشير، در حسين (ع)، يافت شد و بر رَداي خَز تيره رنگ او، بيش از صد و ده پارگي بر اثر نيزه و شمشير و تير بود». همچنين روايت شده [كه فرمود]: «صد و بيست [زخم، در بدن او] يافت شد». «دعائم الإسلام» از امام زينالعابدين (ع): حسين بن علي (ع) به شهادت رسيد و بر [تن] او ردايي از خَز بود كه ما در آن چهل اثر زخم شمشير و نيزه شمرديم. «الكافي» به نقل از جابر، از امام باقر (ع): حسين بن علي (ع) كشته شد و بر [تن] او، بالاپوش خَز تيرهرنگي بود كه شصت و سه اثر ضربه شمشير و نيزه و تير، در آن يافتند. «الحدائق اورديّة»: از يكي از آنان [اهل بيت (ع)] روايت شده كه فرموده است: «از آغاز اسلام، هيچ كس بيشتر از حسين (ع)، ضربه نخورده است. صد و بيست ضربه شمشير و تير و سنگ، در او يافت شد.»
دیدگاه تان را بنویسید