مقایسه ایران و انگلیس در رعایت حقوق بشر با ۱۵۰ سال ارفاق
در اوضاع و احوالی که ایران درگیر جنگ با روسیه -در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار- بود، «چارلز برجیس» انگلیسی برادرش ادوارد را در گروی ایران گذاشت چرا که از دولت ایران بیعانه گرفته بود تا محمولهای تفنگ برای آن ها بیاورد. چارلز به انگلستان بازگشت. بازگشتی که حتی یک فشنگ هم برای دولت مالباخته ایران به همراه نیاورد، چه رسد به تفنگ. ادوارد ۲۷ سال در ایران مهمان شد که البته بیشتر شبیه صاحبخانه بود.
سرویس فرهنگی فردا/ حسین مجاهد:
تاریخ همیشه و همیشه تجربه است و سراسر یاد آوری. خیلی از موضوعاتی که حالا با آن روبرو هستیم دارای سابقه هستند و میشود ردپایشان را در تاریخ گرفت. اگر سری به وقایعی که در کتابها آمدهاند بزنیم سابقه خیلی از این وقایع و موضوعات را میشود در گذشته دید. مثلا همین حقوق بشر معروف که نقل محافل است. میشود به سابقهٔ ملتها نگاه کرد و فهمید که ملتها چطور به انسان نگاه میکردهاند. کتاب «نامههایی از ایران/چارلز و ادوارد برجیس» مجموعه نامههایی هست که یک انگلیسی برای خانوادهاش نوشته و خواندنش علاوه بر اینکه دورنمایی از اوضاع و احوال آن روزهای ایران به دست میدهد آیینهای است از نحوهٔ برخورد ایرانیها با یک مهمان خارجی. در اوضاع و احوالی که ایران درگیر جنگ با روسیه -در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار- بود، «چارلز برجیس» انگلیسی برادرش ادوارد را در گروی ایران گذاشت چرا که از دولت ایران بیعانه گرفته بود تا محمولهای تفنگ برای آن ها بیاورد. چارلز به انگلستان بازگشت. بازگشتی که حتی یک فشنگ هم برای دولت مالباخته ایران به همراه نیاورد، چه رسد به تفنگ. ادوارد ۲۷ سال در ایران مهمان شد که البته بیشتر شبیه صاحبخانه بود. او در ایران ازدواج کرد و صاحب شغل شد و اینطور که از خلال نامههایش به نظر میآید از وضعیتش راضی بوده و خیال اقدام جدی برای برگشتن نداشته است. ادوارد در ژوئیه ۱۸۴۴ به مادرش نوشت: «شکر خدا، شاید من راضیترین اروپایی این کشور هستم. هر زمان که بخت از من روی برمیگرداند فکر میکنم باز چقدر خوب است که کارمند جایی در منچستر نیستم که در آن آب و هوای کثیف روزی هشت، نه یا ده ساعت کار کنم و شب پس از پایان کار جز رفتن به بار هیچ سرگرمی یا تفریح دیگری نداشته باشم...» ادوارد در یکی دیگر از نامههایش از مردان فاضل و درس خواندهای حرف زده بود که مصاحبهای خوبی بودند و البته ممکن بود سر جالیز کار کنند. ادوارد در نامههایش از اعتماد مردم به خودش هم حرف زده بود و از شغلش به عنوان یک مترجم و خبرنگار که به صورت عادی و بدون مشکل به آن میپرداخت. نامههای ادوارد نشان میدهند که او اعتماد و برخورد محترمانه مردن را دلیل کافی میدانست برای اشتباه بودن فرار از ایران و البته لزوم حفظ حیثیتش هم او را به این نتیجه رسانده بود. این مهمان که برای ۲۷ سال در ایران مانده بود به پدرش نوشته بود: «من به استثنای اینکه به خاطر بدهیها اینجا نگه داشته شدهام تحت هیچ فشاری نیستم». مهماننوازی ایرانیها در مواردی شبیه به این یادآور مهماننوازی متقابل انگلیسیها است که مثلا علی دیزایی را که نه گرو بود و نه سربار، با اینکه دکترای حقوق داشت و در اسکاتلندیار کار میکرد و کلا از خیلی از انگلیسیها مفیدتر بود!، بارها مورد مرحمت خود قرار داده و انواع ماجراها را برایش پیش آوردند. دیزایی در عملیاتی مخفی با نام «هلیوس»، بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ از طرف کارآگاهان اسکاتلندیارد زیر نظر بود.
پلیس انگلیس که به نژادپرستی در رگ و ریشهاش معروف است، تمام تماسها و رفت و آمدهای دیزایی را زیر نظر گرفت تا پرونده مفصلی با اتهاماتی مثل فساد اداری، خرج تراشی برای پلیس لندن، صرف غذای مجانی در رستورانهای ایرانی و جاسوسی برای جمهوری اسلامی را برای دیزایی ردیف کند. البته بیشتر این ماجراها هم برمی گشت به مبارزات دیزایی علیه همین نژادپرستی در سازمان پلیس. حتی یکبار به جانش هم سوءقصد مشکوکی صورت گرفت. این اواخر هم بلوای دیگری بر سر دستمزد طراح وبسایت این فرمانده ارشد اسکاتلندیارد درست شده که هنوز هم ادامه دارد. دیزایی بسیاری از این ماجراها را در کتاب «غیر خودی» آورده است. کتاب نامههایی از ایران/چارلز و ادوارد برجیس» باترجمه معصومه جمشیدی و حسن اصغرنژاد از سوی نشر فرازان روز در سال ۱۳۸۴ منتشر شده است. این کتاب نشان دهنده و گویای رفتار ایرانیان با مهمانان و اتباع خارجی است. همشهری داستان در آخرین شماره خود به گزارشی در مورد این کتاب پرداخته است.
دیدگاه تان را بنویسید