بازی های رایانهای غربی در خدمت نظام سرمایهداری اند/ ما در این حوزه «مصرفکننده صرف» هستیم
برای بازیای مانند «سیمز» که یک بازی سبک زندگی آمریکایی است بیش از ۲۰ میلیون دلار صرف هزینه پژوهشهای محتوایی آن کردهاند. این هزینهها برای مباحث محتوایی به نسبت سایر هزینههای تولید بازی رقم بالایی نیست. این برای ما که بهترین بازی رایانهایمان با ۲۰۰ میلیون تومان ساخته میشود، خیلی شگفتآور است. ولی سوال این است که چرا این سرمایهگذاری در حوزه محتوا صورت میگیرد؟
آیا بازیهای رایانهای رسانه محسوب میشوند و در صورت پاسخ مثبت چه کارکردهایی دارند؟ قطعا بازیهای رایانهای رسانهاند چون همه کارکردها و کاربردهایی که در حوزه رسانه و ارتباطات با آن روبرو هستیم در بازیها هم موجود است. مهمترین کارکرد یک بازی رایانهای، جنبه سرگرمی آن است که بهنوعی بزرگترین مزیت این رسانه در دنیاست. کارکرد دوم، بحث انتقال فرهنگ، ارزشها و آموزههای کشورهای مباد است که این مهم در قالب سناریوهایی که نوشته میشود، حاصل میگردد. در این بازیها تکنولوژی در پیشرفتهترین شکل موجودش وجود دارد. بنابراین بازیهای رایانهای از این زاویه، حامل ارزشها و محتوایی هستند که رسانههای سنتی، مکتوب و شنیداری و دیداری
در درون خودشان دارند. حجم گردش مالی این صنعت (بازیهای رایانهای) از صنعت سینما نیز بالاتر است. همچنین میزان مصرف رسانهای بازیها بسیار بالاست و به هیچ وجه با آمارهایی که در مطبوعات و رادیو و تلویزیون مطرح میشود، قابل قیاس نیست. آیا از طریق بازیها مفاهیم هم منتقل میشود و یا فقط وسیلهای برای سرگرمی محسوب میشود؟ هر رسانهای، زبان، مقتضیات و تکنولوژی خاص خودش را دارد. مفاهیمی که از طریق بازیها قابل انتقالند عمدتا مفاهیمی هستند که کشور سازنده بازی در قالب سناریوهایی که برای آن گیم تهیه میکند، منتقل میشود. همانطور که در صنعت سینما وقتی سناریویی نوشته میشود ارزشهای فرهنگی، هنجارها و اعتقادات کشور سازنده در آن لحاظ میشود، در بحث بازیهای رایانهای نیز یکسری از مفاهیم و ارزشها به کشور مقصد انتقال مییابد. اگر میبینیم که کشورهای غربی در حوزه انتقال پیامهایشان بهخصوص فرهنگ لیبرالی در لایههای پیدا و پنهان بازیها قدرتمند ظاهر شدهاند به این دلیل است که آنها به اهمیت این رسانه پی بردهاند و در این راه متخصصین زیادی برای تولید بازی تربیت کردهاند و بودجه کلانی را به این صنعت اختصاص دادهاند که
این رسانه توانسته ضریب نفوذ بالایی داشته باشد. متاسفانه ما در ایران خیلی دیر متوجه اهمیت بازیهای رایانهای شدهایم. در حقیقت، هم دیر متوجه شدهایم و هم سرمایهگذاری قابل ملاحظهای در این حوزه انجام ندادهایم. آیا شواهدی که برای این موضوع وجود دارد؟ بله مثلا در بخش تولید بازی: بهلحاظ کمی، یک کشور مصرفکننده صرف در این حوزه هستیم. در بخش تولید نیز متخصص این کار را تربیت نکردهایم. هیچ دانشگاهی در ایران متخصص بازی رایانهای تربیت نمیکند در حالی که در کشورهایی مثل مالزی و اندونزی نیز دانشگاهایشان خروجی متخصص گیم دارند. ما قسمت دانشگاهی و علمیمان در این حوزه خیلی عقب مانده. و یا در بخش بودجه: در این حوزه هیچ وقت بودجههای لازم تخصیص پیدا نکرده. الان کل بودجه بازیهای رایانهای کشور چیزی حدود ۵ /۱ میلیارد تومان است که از این مبلغ شاید نصف آن به تولیدکنندگان اختصاص پیدا کند. و یا بحث کپیرایت: عدم وجود قانونی مشخص باعث شده که هیچ تولیدکنندهای حاضر نباشد در این حوزه وارد شود و سرمایهگذاری کند چون قفل این بازیها را خیلی راحت میشکنند و بعد آن را وارد بازار میکنند و در نهایت هم تولید کننده ورشکسته
خواهند شد.
پس خیلی هزینه بردار نیز هستند میتوان در این زمینه مثالی نیز آورد؟ سرمایهگذاریهای سنگین در حوزه بازیهای رایانهای بهخصوص در حوزه محتوا و مباحث تئوریک و نظری کاملا طبیعی است. مثلا برای بازیای مانند «سیمز» که یک بازی سبک زندگی آمریکایی است بیش از ۲۰ میلیون دلار صرف هزینه پژوهشهای محتوایی آن کردهاند. این هزینهها برای مباحث محتوایی به نسبت سایر هزینههای تولید بازی رقم بالایی نیست. این برای ما که بهترین بازی رایانهایمان با ۲۰۰ میلیون تومان ساخته میشود، خیلی شگفتآور است. ولی سوال این است که چرا این سرمایهگذاری در حوزه محتوا صورت میگیرد؟ به این موضوع از دو منظر میشود نگریست: ۱ـ کسانی که برای تولید این بازیها اقدام میکنند اول از همه نیاز بازار را بررسی میکنند. در واقع پشت صحنه هر بازی موفقی، بازاریابی خوبی وجود دارد. در حقیقت مطالعات مردمشناسی و فرهنگی و اجتماعی مختلفی صورت میگیرد و بر اساس آن این کارها ساخته میشوند. ۲ـ رویهای که بر فرهنگ غرب حاکم است. اساسا کشورهای غربی برای پیشبرد ایدئولوژی، تفکر و سبک زندگی
غربی حاضرند سنگینترین هزینهها را نیز بکنند. این به معنای این نیست که دولتهایشان مستقیما از آن حمایت کنند بلکه سیستم سرمایهداری غرب است که این حمایت را میکند. در مباحث جامعه اطلاعاتی وقتی بررسی میکنیم، گفته میشود یکسانسازی فرهنگی در دنیا بهنفع نظام سرمایهداری است؛ یعنی اگر شما توانستید سبک زندگی و دیدگاههای مردم را بر اساس آموزههای غربی در نقاط مختلف دنیا یکی کنید، آن وقت تولید محصولات و کالاها توسط کمپانیهای چند ملیتی آمریکایی و توزیع و فروش محصولاتشان در کشورهای مختلف راحتتر صورت خواهد گرفت. بهعبارت دیگر نه تنها صنعت بازی رایانهای بلکه کلیات فرهنگ غربی در خدمت نظام سرمایهداری است. صنعت بازیهای رایانهای به نوعی راه باز کن، جاده صاف کن یا بهعبارتی تسهیلکننده پیشبرد اهداف نظام سرمایهداری است و این کار را بهوسیله تکنیکهای مختلفی انجام میدهد. مثلا ممکن است پشت صحنه ساخت بازی سیمز یا هر بازی دیگر، لزوما دولتهای غربی نباشد بلکه ممکن است یک شرکت تولیدکننده لوازم خانگی یا یک کمپانی مخابراتی باشد. بلوک سرمایه داری با عادات و هنجارهایی که ایجاد میکنند، اهداف خودشان را پیش میبرند.
جایگاه ایران در زمینه بازیهای رایانهای را چگونه میبینید؟ ما در ابتدای راهیم. صنعت بازیهای رایانهای در ایران به مانند یک طفل نوپاست که به زور سرپا ایستاده. بسیاری از مباحث فرهنگی، هنری، ادبی و دینی ما قابلیت تبدیل شدن به بازیهای رایانهای را دارند؛ بهویژه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس که قابلیت بالقوهای برای تبدیل شدن به بازی دارند و اتفاقا حامل پیامهای بسیار قدرتمندیاند. کل تولیدات ما در حوزه بازیهای رایانهای حدود ۵۰ عنوان است. همینها وقتی در نمایشگاه «گیمزکام» آلمان شرکت کردند، چند تایشان توانستند سفارش اروپایی بگیرند. بنابراین این نشان میدهد که ما میتوانیم در این حوزهوارد بشویم. اگر ما متخصصان خوبی در این مسیر تربیت کنیم و بودجه خوبی به آن اختصاص دهیم حتما جهش بزرگی در این حوزه خواهیم داشت. اگر قبلا برای صدور انقلاب اسلامی و پیامهایمان از سایر رسانهها انتظار میرفت، الان بازیهای رایانهای باید این کار را انجام دهند. اینکه غربیها از همین ابزار استفاده کردهاند و وارد خانههای ما شدهاند، لزوم ساخت بازیهای رایانهای خوب را به ما گوشزد میکند.
دیدگاه تان را بنویسید