سرویس فرهنگی «فردا» : ماه رمضان، تجلی رحمت الهی است تا جایی که نشان «شهر الله» بر آن جلوه میکند. این ماه زمانی است برای غوطهور شدن در دریای مغفرت پرورگار و زمانی است برای تحقق وعده دیدار خدا. باید بکوشیم تا در این ضیافت الهی، از کسب معرفت بازنمانیم و همت خویش را بر جاری ساختن توفیقات بیشتر سازیم. برای غنیمت شمردن لحظه لحظه چنین اوقات مبارکی و رقم زدن فردایی نیکوتر برای خود، هر روز در قالب چند بخش به استقبال این روزهای پرنشاط میرویم. همراهمان باشید. :: دعای روز اللهمّ اغسِلْنی فیهِ من الذُّنوبِ وطَهِّرْنی فیهِ من العُیوبِ وامْتَحِنْ قَلْبی فیهِ بِتَقْوَى القُلوبِ یا مُقیلَ عَثَراتِ المُذْنِبین. خدایا بشوى مرا در این ماه از گناه و پاكم نما در آن از عیبها و آزمایش كن دلم را در آن به پرهیزكارى دلها اى چشم پوش لغزشهاى گناهكاران. :: کلام روز آیت الله العظمی مجتبی تهرانی: خيلي به خدا ميگوييم: شما فرموديد كه وقتي گرفتاري برايت پيش آمد و حاجت داشتي اوّل پيش من بيا، چون من از اين كار لذّت ميبرم و دعا را مستجاب ميكنم. حالا كه در خانة خدا رفتيم و گفتيم: خدايا! ما اين گرفتاري و حاجت را داريم، امّا عنايت و
مرحمت نفرمودند: *پافشاري مخلوقات براي بازكردن گره در نهاد انسان اين وجود دارد كه با يك درخواست و به تعبيري عدم جوابگويي اينطور نيست كه به طور كلّي سرخورده شود. در مخلوقات ميبينيم كه در اين مواقع پافشاري و اصرار ميكنند. حال ما اينطور نيستيم؟ اگر گرهاي به كارمان افتاده و يقين داريم كه باز كردن گره از دست كسي ساخته است و ميتواند كارمان را راه بياندازد، پافشاري و تكرار ميكنم تا به مقصدم برسم. سؤال: يك دفعه كه به او گفتم و گره را باز نكرد، آيا سرم را مياندازم پائين و ميروم؟ اصلاً و ابداً اينطور نيست، بلكه اين در نهاد ما است. *نه برو و نه اصرار بكن! در باب خدا، هم همين روش صدق ميكند. همانطور كه خدا در ابتدا براي بندهاش، مراجعه كردن به مخلوق را دوست ندارد و ميگويد بايد سراغ من بيايي، همانطور هم اصرار كردن در مقابل مخلوق را دوست ندارد؛ يعني اينكه سراغ مخلوقي بروي و بعد هم مرتّب اصرار كني. اصل رفتن و پافشاري بعدش را بدش ميآيد.[3] عكس نسبت به خودش كه مراجعه به خودش را دوست دارد و هر چه اصرار و پافشاري كني بيشتر خوشش ميآيد. *خدا دوست ندارد! اصلاً در روايت داريم كه خدا ميگويد من
از صداي آن عبد خوشم ميآيد. بايد عرض كنم كه خدا به وقتش ميدهد و در اجابت بندگانش دقيق و حساب شده عمل ميكند. روايت از امام صادق(صلواتاللهعليه) است: «قَالَ(عليهالسّلام) إِنَ اللَّهَ كَرِهَ إِلْحَاحَ النَّاسِ بَعْضِهِمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الْمَسْأَلَةِ»؛ خدا، پافشاري مردم در خواهششان از يكديگر را خوش نميدارد. «كَرِهَ» يعني بدش ميآيد، «وَ أَحَبَّ ذَلِكَ لِنَفْسِهِ»؛ اين را براي خودش دوست ميدارد؛ كه وقتي به محضر او رفتي مرتّب اصرار كني، «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يُسْأَلَ وَ يُطْلَبَ مَا عِنْدَهُ»؛[4] خداوند دوست ميدارد كه از آنچه در نزد خدا است، درخواست و مطالبه كني. *همه چيز دست خداست در اينجا بايد «مَا عِنْدَهُ»؛ را توضيح بدهم. عرض كردم كه مراجعه را خوشش ميآيد و دوست دارد. امّا اينجا دارد: «مَا عِنْدَهُ»؛ آنچه كه در نزد خدا است. مراد آنچه كه در يد قدرت حق است؛ يعني آنچه كه در دستِ قدرت الهي است؛ كه هرطور اراده كند، ميتواند عمل كند. سؤال: آيا چيزي هست كه نزد خدا نباشد و خدا قدرت بر آن نداشته باشد؟[5] در بحثهاي قبل گفتهام، حاجتي كه آدم ميخواهد بايد معقول باشد؛ چيزي
كه مورد احتياج من باشد و خدا قادر به آن نباشد نداريم، بلكه تمام امور در يد قدرت او است. *آنچه كه من در اختيار دارم را بخواه! خدا ميگويد: دوست دارم آنچه كه پيش من است، از من بخواهي. معنايش چيست؟ معناي آن اين است كه هر چه بخواهي به تو ميدهم. هر چه نياز داري دوست دارم از من بخواهي: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يُسْأَلَ وَ يُطْلَبَ مَا عِنْدَهُ»؛ دوست دارد آنچه كه در نزد او است درخواست و مطالبه كنيد. اينطور نيست كه من چيزي بخواهم كه در دست قدرت او نباشد. *فكر ميكني خدا خسته ميشود؟ در دعاي جوشن كبير نكتهي زيبايي وجود دارد؛ بخشي در آن است كه: يك مرتبه اين به ذهنت نيايد كه خدا را جاي خودت بگذاري و فكر كني او از پافشاري بدش ميآيد و خسته ميشود. او در باب مسئلهي مطالبه و سؤال و دعا خستگي ناپذير است. خدا اينطور است: «يَا مَنْ لَا يُبْرِمُهُ إِلْحَاحُ الْمُلِحِّين»؛ پافشاريِ پافشاري كنندگان هيچوقت او را به ستوه نميآورد. *دعا حدّي ندارد در اينجا ممكن است كه بعضيها در ذهنشان اين آمده باشد كه چند بار دعا كنيم؟ اينطور نيست كه در مسئلة پافشاري و اصرار در دعا سقفي تعيين كرده باشند. به
اين صورت كه «سقفي تعيين شده باشد و ما آن را بايد رعايت كنيم» نداريم. راجع به پيغمبراكرم، وقتي به دعاهايي كه ميكرده مراجعه ميكنيم ميبينيم تكرار ميكردهاند و چه بسا به نظر من اين اقلّ است. ما در تعيين سقف حداكثر نداريم و فكر ميكنم اين اقلّ باشد و چون از خود پيغمبر نقل شده، به نظر حداقلّ است و حداكثر نيست. اين نكتهاي است كه بايد اهل تحقيق دقّت كنند تا اگر به اين روايات برخورد كردند، اينها را روايات حداكثري نگيرند. *پيغمبر دعا را چندين بار تكرار ميكرد در روايتي دارد: «كان نبي(صلّياللهعليهوآلهوسلّم) إِذَا دَعَا دَعَا ثَلَاثاً»؛ هرگاه پيغمبر دعا ميكرد؛ سه بار تكرار ميكرد، «وَ إِذَا سَأَلَ سَأَلَ ثَلَاثًا»؛[6] و هر وقت كه ميخواست درخواست بكند سه بار خواستة خود را تكرار ميكرد. در روايت ديگري است كه عبداللهبنمسعود نقل ميكند و ميگويد: «أَنَّ رسولالله(صلّياللهعليهوآلهوسلّم) كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يَدْعُوَ ثَلَاثًا وَيَسْتَغْفِرَ ثَلَاثًا»؛[7] يعني پيغمبر لذّت ميبرد و خوش داشت كه دعاي خود را سه بار تكرار كند و سه بار طلب آمرزش كند كه آن هم استغفار و دعا است؛ البته
به نظر من اين سقف حداقلّي است. *بيشتر از سه بار بخواه در باب مسئلة تكرار در دعا روايات زيادي ديدهام. من آنكه حداقلّ بود مطرح كردم امّا نسبت به دعا وتقاضا در باب تكرار نسبت به بهشت و جهنّم داريم كه انسان تقاضاي بهشت كند و تقاضاي نرفتن به جهنّم كند و... كه اگر ميخواهي اين كار را بكني، حداقلّ سه بار بگو تا مؤثّر باشد. روايت از پيغمبراكرم است كه حضرت فرمود: «مَنْ سَأَلَ الْجَنَّةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ»؛ اگر كسي سه بار از خدا بهشت را درخواست كند، «قَالَتْ الْجَنَّةُ اللَّهُمَّ أَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ»؛ بهشت به خدا عرض ميكند: بارالها! او را وارد بهشت كن. ميخواستم اشاره كنم كه اين سه بار براساس همان مطلبي است كه گفته شد، «وَ مَنْ اسْتَجَارَ مِنْ النَّارِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ»؛ و اگر كسي سه بار از دوزخ به خدا پناه ببرد، «وَ مَنْ اسْتَجَارَ مِنْ النَّارِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ»؛ سه بار به خدا پناه ببرد، «قَالَتْ النَّارُ»؛ جهنّم ميگويد: «اللَّهُمَّ أَجِرْهُ مِنْ النَّارِ»؛[8] پروردگارا! او را از جهنّم پناه بده. ميخواستم اين را عرض كنم كه در باب تكرار در دعا، ممكن است كسي سؤال كند كه سقف آن چيست؟ و آن اينكه در روايات
ديدهام كه حداقلّ آن سه بار است. و البته دلواپس آن طرف هم نباش، به اينكه « نعوذبالله»، مثلاً خدا خسته ميشود و... اينطور نيست. *شيطان در كمين است! اين بحثها را سابقاً در باب الحاح و راجع به دعا مطرح كردهام و نميخواهم وارد آن بحث بشوم. فقط ميخواستم اشارهاي براي ليالي قدر داشته باشم، به اينكه حواستان جمع باشد كه شيطان فريبتان ندهد. شيطان راههاي مختلفي دارد، براي اينكه رابطة عبد با خدايش را قطع كند و اميّدي كه او به خدا بسته را ميخواهد قطع كند. راههاي مختلفي را ميرود؛ مثلا يك مرتبه به ذهن انسان مياندازد كه: چقدر بگويم؟! يك دفعه دعا كردم، بس است، دو دفعه گفتم بس است يا اگر خدا ميخواست بدهد تا حالا داده بود و... اين شيطان است. تعبيرات مختلفي ميگويم و اين چيزهايي كه اشاره كردم متداول است. *حواستان جمع باشد! شيطان، وقتي كه اتّفاقي ميافتد، در انسان سرخوردگي درست ميكند. بهخصوص شيطان مقيّد است كه در دعا سرخوردگي ايجاد كند، براي اينكه ميخواهد رابطهات را و آن اميّدي كه به خدا بستي قطع كند. در باب دعا هيچوقت نگذاريد كه اين سنخ افكار شيطاني شما را احاطه كند و شما را از دعا باز
بدارد؛ بهخصوص اوقاتي كه در آن وعده داده شده كه دعا مستجاب ميشود. اگر اين مواقع از دست برود، ديگر باز نميگردد. حواستان جمع باشد! هم از آن طرف متوجّه بالا باش، به اين معنا كه خداوند خسته نميشود و برعكس لذّت هم ميبرد و از اين طرف هم شيطان را مواظب باش، كه شيطان تو را خسته نكند. خدا خسته نميشود، بلكه شيطان تو را خسته ميكند. دقّت كنيد! شيطان شما را از نظر دعا كردن خسته ميكند. در اين هم شبههاي نيست كه وقتي از او ميخواهم، او اگر مصلحت باشد به موقع ميدهد. :: تفسیر روز آیات 60 و 61 از سوره مبارکه یس: أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْكُمْ یَا بَنى ءَادَمَ أَن لَّا تَعْبُدُواْ الشَّیْطَانَ إِنَّهُ لَكمُْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ؛ وَ أَنِ اعْبُدُونىِ هَاذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیمٌ. اى فرزندان آدم! آیا با شما عهد نبستم كه شیطان را بندگى نكنید كه او براى شما دشمن آشكارى است؟ و گفتم كه مرا بندگى كنید كه این، راه مستقیم است.
روی صحبت این آیه با مجرمین است که با توبیخ آنها را به یاد عهدی می اندازد که به آن بی توجهی کردند و در دام دشمنی معروف به نام شیطان افتاده و از راه مستقیم خارج شدند.
علت این که خداوند مجرمین را به عنوان بنى آدم خطاب كرده این است كه دشمنى شیطان با این عده که باعث انحراف و هلاکت اینها شد روی غرض خاصى نسبت به آنها نبوده؛ بلكه به این دلیل بوده كه آنها فرزندان آدم بودند. و این دشمنى در روز اول آن جا بروز كرد كه مامور به سجده بر آدم شد و زیر بار نرفت و استكبار كرد. نتیجهاش هم این شد كه از درگاه خدا رانده شد و از آن روز با فرزندان آدم(ع) نیز دشمن گردید و همه را تهدید كرد.
متن عهدنامه را هم در آیه بازگو کرده است: شیطان را عبادت و پرستش و اطاعت نكنند و تنها خداوند متعال را پرستش و عبادت کنند. منظور از «عبادت كردن و پرستیدن شیطان»، اطاعت و پیروی از وسوسه های اوست.
اما اینکه ما کی و کجا این عهد را با خدا بستیم مفسران نظرات گوناگون داده اند که به نظر می رسد این عهد همان عهدی است که در عالم فطرت بین انسان و خدای او منعقد شد و اگر روی آن را با غبار غفلت و معصیت نپوشانده باشد هر لحظه که به آن توجه کند به یاد آن عهد می افتد.
خلاصه اینکه منشأ انحراف و تباهی ما بی توجهی به آن عهدی است که با خدا بسته ایم و نتیجه این بی توجهی هم چیزی نیست جز افتادن در دام شیطانی که بر تباه کردن ما قسم یاد کرده است. :: نوای روز
هر که دارد هوس کرب و بلا بسم الله ... (با صدای شهید آوینی)
دیدگاه تان را بنویسید