مدیریت جهادی نیازمند بازشناسی ارزشها
محمد فائضی
محمد فائضی. جهانبینی انسانها در رفتارهای فردی و اجتماعی تأثیرگذار است و تحقق اهداف غایی جهانبینی از مسیر تدبیر و مدیریت چنین رفتارهایی صورت میگیرد. انسانها برای نیل به اهداف خویش بر اساس نوع رویکردشان تصمیم میگیرند و بر همین اساس امور خویش را سازماندهی میکنند. ما در جامعه اسلامی و با تفکر اسلامی زندگی میکنیم، تفکری که به گمان ما برترین اندیشه هستی است و تکاملیافتهترین نگاه انسان به آفرینش است. چنین تفکری در ذهن ما جای داشته و دارد، اما به وضوح میبینیم رفتارهای فردی و اجتماعیمان تطابق کاملی با این تفکر ندارد و عملا رویکرد خویش را از جایگاه دیگری برداشت میکنیم، جایی که در منشأ خود با آموزههایمان همخوانی ندارد. این مسأله در علوم انسانی به طریق اولی رخ میدهد و در این میان، «مدیریت» از جمله مقولاتی است که سالهاست در آن، نان غرب را میخوریم، حال آنکه تئوریهای اسلامی میتوانند تولید کننده دریایی از دانش مدیریت باشند.
روحیه جهادی، مفهومی است که به رغم منابع گسترده و دریای عمیق مستندات، کمتر بدان پرداختهایم. شاید بتوان گفت قرنهاست که در حال تغذیه علم از مدیریت غربی هستیم و نهادههای اعتقادی و دانشی خویش را واگذاشتهایم. بستری که ما از آن به عنوان دین تلمذ میکنیم، دستاورد وحی الهی است که آن را پیامبر و ائمه معصومین (علیهم السلام اجمعین) ارائه کردهاند. از این روی؛ میتوانیم بگوییم که بنا بر اعتقاد ما، شاکله افکار برخاسته از چنین بستری کاملا صحیح و مبتنی بر محبت پروردگار میباشد. چنین شاکلهای است که به رویکرد جهادی میانجامد و همین رویکرد وجه تمایز بین مدیریت اسلامی و غیر اسلامی را میسازد؛ از این روست که مدیریت جهادی چیزی غیر از مدیریت اسلامی نخواهد بود.
آنچه وجه تمایز مدیریت جهادی و سایر تئوریهای مدیریت و مکاتب سنتی، نوگرا و اقتضایی مدیریت میباشد، لزوما محتوای این مکاتب نیست، چه اینکه بر اساس مدیریت اسلامی و جهادی بسیاری از نتایج تئوریهای غربی قابل تأمل است، اما تفاوت در نگاههاست. نکاه مدیریت اسلامی به پروردگار و دادن اصالت به اوست. به این معنا که هم اوست که میتواند راهگشای زندگانی بشر باشد و بنابراین حتما برای چنین زندگانی نسخهای ارائه نموده است. مدیریت غربی اصالت را به انسان میدهد و وجود آدمی را منشأ ارزش اصلی و ذاتی هستی میداند؛ لذا تمام رویکرد و نگرش آن بر اساس دیدگاه انسانمحور است؛ دیدگاهی که از مدیر غیر جهادی، روحیهای نسبیگرا، در راستای اجرای منویات، سود و زیان نگر و همراه با حاکمیت هراس میسازد، حال آنکه مدیر جهادی، حقگرا، تکلیفگرا و معجزهباور است.
شاید این سطور بر خوانندهاش قدری سنگین یا تا حدی آرمانگرایانه دست نیافتنی بیاید، اما باید اشاره کرد که چنین استبعادی ماحصل دوری از ارزشهای اصیل خویشتن است؛ ارزشهایی که نیاز داریم برای نیل به مدیریت جهادی، آنها را بازشناسی کنیم.
دیدگاه تان را بنویسید