ملکیان: مولوی انحصارگرایی را رد میکند
مولانا از میان پنج رویکردی که به مسئله دین دارد چهار رویکرد ناسازگار را برای رد رویکرد انحصارطلبانه برمیگزیند.
مهر: استاد مصطفی ملکیان تصریح کرد: مولانا جهت رد دیدگاه انحصار گرایی از چهار دیدگاه دیگر سخن میگوید که این چهار دیدگاه نیز خود با هم ناسازگارند. مصطفی ملکیان، استاد الهیات و فلسفه و دین پژوه ظهر امروز در کنگره بین المللی هشتصدمین سال بزرگداشت مولانا به بحث از رویکرد مولانا به سنتهای دینی پرداخت و گفت : مولانا از میان پنج رویکردی که به مسئله دین دارد چهار رویکرد ناسازگار را برای رد رویکرد انحصارطلبانه برمیگزیند. استاد ملکیان پنج رویکرد عام به دین را که با روش استقرایی به دست آمده از یکدیگر متمایز شمرد و گفت : رویکرد نخست همان انحصارطلبی یا طردگرایی است که به زبان ساده آن است که کسی مدعی شود که فقط دین من بر حق است و در هیچ و دین مذهب دیگری حقانیت وجود ندارد. این رویکرد اصلا در آثار مولانا دیده نمیشود و به یک معنا مولانا چهار رویکرد بعدی را که با یکدیگر ناسازگار هستند برای طرد این نگاه برگزیده است. وی در ادامه رویکرد دوم را شمولگرایی خواند و گفت : در این رویکرد دین من بر حق است، اما در ادیان و مذاهب دیگر هم حقانیت وجود دارد که در این صورت تفاوت دین من با دیگر ادیان در این است که همه حقانیت دینهای دیگر
در دین من هست، اما عکس آن صادق نیست. این رویکرد مانع از جریان گفتگوی میان ادیان میشود. این رویکرد در آثار مولانا دیده میشود. ملکیان رویکرد سوم را شبیهانگاری یا توازی خواند و گفت : در این رویکرد ادیان و مذاهب فقط برای کسانی که به آنها التزام دارند تفاوت می کنند و مقصد همه آنها یکی است و تفاوت تنها در درازی و کوتاهی، صعوبت و سادگی یا با عواقب بودن یا بیعواقب بودن آنها است. در این دیدگاه نیز نیازی به گفتگوی ادیان نیست، بلکه ملتزمین به هر دینی باید به دین خود بیشتر وفادار شوند و التزام بیشتری یابند. این رویکرد نیز در آثار مولانا یافت می شود. وی سپس به شرح رویکرد چهارم پرداخت و گفت : این رویکرد که میتوان آن را ادغامگرایی یا تلفیقگری خواند، معتقد است که هیچ دین و مذهبی کامل نیست و هر دین و مذهبی باید پیرو دین خود باشد، اما باید برای رسیدن به هدف از ادیان دیگر نیز یاری جوید که این رویکرد هم در آثار مولانا قابل تشخیص است. استاد ملکیان واپسین رویکرد را جهانی گرایی خواند و گفت : مطابق این رویکرد، ماندن در دین و مذهب خود درست نیست و باید به سمت یک دین جهانشمول رفت و مابه الافتراق ها را به نفع مابه الاشتراک
ها از ادیان به دور ریخت. این رویکرد به همراه رویکرد چهارم امکان گفتگوی ادیان را فراهم می سازد، ضمن اینکه این رویکردها نیز در آثار مولانا به وفور قابل مشاهده است.
دیدگاه تان را بنویسید