يک بار ديگر جشنواره فجر
حسين معززي نيا
دو سه هفته ديگر بيست و ششمين دوره جشنواره فيلم فجر شروع مي شود. اين روزها خبرهايي درباره نحوه برگزاري اين دوره از جشنواره و تغييراتي که در برنامه ها و شکل عمومي اش انجام شده، اعلام مي شود. مديريت بنياد فارابي تغيير کرده و طبيعي است که مديران جديد اولين عرصه يي را که براي نمايش حضورشان و تفاوت سليقه شان مناسب تشخيص مي دهند، همين جشنواره باشد. همان طور که محمدمهدي عسگرپور تغييرات چشمگيري در شکل برگزاري جشنواره به وجود آورد و همان طور که عليرضا رضاداد با آمدنش خيلي از آن تغييرات را لغو و قوانين ديگري وضع کرد. اما واقعيت اين است که هر کدام از مديران بيست و چند سال اخير سينماي ما براي تاکيد بر حضور خودشان در عرصه مديريت و نشان دادن تفاوت شان با قبلي ها صرفاً دستي به سر و گوش اين جشنواره کشيده اند و چند عنوان اضافه يا حذف کرده اند؛ مشکلات ذاتي و مبنايي اين جشنواره کماکان پابرجاست و کسي جسارت، حوصله، دانش يا توان حل اين مشکلات را ندارد. ما سال هاست که اين مشکلات را فهرست مي کنيم و حتي راه حل هم پيشنهاد مي کنيم، اما آنچه تا امروز اتفاق افتاده اين بوده که مديران وقت اين حرف ها را نشنيده اند و خودشان و چند نفر مشاور قابل اعتمادشان را خبره ترين کارشناسان موجود در فهم مسائل سينما پنداشته اند و مديران بعدي هم که آمده اند، چون تا پيش از آن درگير امور سينما نبوده اند و با امضاي حکم انتصاب شان ناگهان به اين عرصه وارد شده اند، نگاهي به دور و برشان مي اندازند و مي پرسند چرا هيچ کس يک تحليل کارشناسي از وضعيت سينما ارائه نمي دهد، چرا صاحب نظر نداريم، چرا کار پژوهشي نداريم، چرا آسيب شناسي نداريم و... و به سرعت يک يا چند نفر را مامور تهيه يک سري آمار و ارقام فاقد کاربرد از اوضاع مي کنند و بر اساس آنها به تحليل هايي غلط مي رسند و بر مبناي اين تحليل ها، تصميم هاي غلط مي گيرند و همين طور پيش مي روند تا به انتهاي دوره مديريت شان برسند. و طبق همين روال بنده تصور مي کنم تغييراتي هم که اين روزها انجام مي شود و تصميماتي از قبيل نمايش فيلم هاي بخش بين الملل در پنج روز اول و نمايش فيلم هاي بخش مسابقه سينماي ايران در پنج روز آخر، از همين نوع تصميم گيري هاي عجولانه و فاقد مبناست که بيشتر باعث به هم ريختگي جدول نمايش جشنواره يي مي شود که در شکل قبلي هم در هيچ دوره يي نتوانسته يک جدول نمايش منظم و معقول تدارک ببيند. نواقص اين جشنواره عمده تر از آن است که با اين نوع تغييرات رفع شود و قابل توصيف در يادداشتي با اين حجم هم نيست. اگر مجالي باشد سعي مي کنم در روزهاي آينده و در چند يادداشت پياپي يک بار ديگر اين نواقص را شرح دهم؛ گرچه نمي دانم با توجه به شکل مرسوم مديريت سينمايي کشور اين مکررگويي هاي ما چه خاصيتي مي تواند داشته باشد. در اين مجال فقط مي شود فهرستي تيتروار از مهم ترين مشکلات اين جشنواره را يک بار ديگر مرور کرد؛ 1- جشنواره فجر در شکل فعلي اش کمکي به رونق سينماي ايران نمي کند، بلکه به آن ضربه مي زند و جريان عادي اکران را از طراوت مي اندازد. 2- جشنواره فجر قرار بوده يک جشنواره دولتي باشد که نتيجه هدايت و حمايت مديران را به نمايش بگذارد و تا دهمين دوره جشنواره هم اين ويژگي را داشت اما سال هاست که ترکيب فيلم هاي حاضر در اين جشنواره، نشان دهنده هيچ سياست مشخص و جهت يکساني نيست، بنابراين مشخص نيست که چرا دولت به برگزاري هر ساله اين جشنواره علاقه دارد. 3- بخش بين الملل اين جشنواره کوچک ترين اعتبار و اهميتي ندارد. فقط چند فيلم «خارجي» انتخاب مي شوند و نمايش داده مي شوند تا بشود از تيتر «جشنواره بين المللي فيلم فجر» استفاده کرد و از پرستيژ اين تيتر لذت برد. اصولاً جشنواره فجر با اين نوع نمايش فيلم هاي خارجي نتوانسته و نمي تواند وجهه بين المللي کسب کند. اين جشنواره يک جشنواره بومي است که معلوم نيست چرا دوست دارد بين المللي به نظر برسد. 4- مخاطبين اين جشنواره مشخص نيستند. از مردم عادي کوچه و بازار تا مديران کشور و نمايندگان مجلس به همراه خانواده هايشان به تماشاي فيلم هاي جشنواره فجر مي نشينند و اين کاملاً بي معني است. مخاطبين يک جشنواره در همه جاي جهان، در وهله اول، منتقدين و نويسندگان سينمايي هستند و در وهله دوم، سينماگراني که به عنوان ميهمان در جشنواره حضور پيدا مي کنند. بقيه صنوف جامعه مي توانند فيلم ها را در زمان اکران عمومي تماشا کنند. 5- بخش هاي جنبي و بزرگداشت ها در جشنواره فجر فقط هستند که باشند و آمار فيلم هاي نمايش داده شده را بالا ببرند. برگزاري اين بخش ها نه کمکي به اعتبار يافتن يا بازشناسي آن فيلم ها و سازنده شان مي کند و نه براي مخاطبان جذابيتي دارد. 6- اين جشنواره گرما و شور و حال ندارد، بحثي درنمي گيرد، مناقشه يي اتفاق نمي افتد، اتفاق غيرمنتظره يي رخ نمي دهد، نشست هاي بعد از فيلم ها فرمايشي و محافظه کارانه اند چون برگزار کنندگان دوست دارند همه چيز به شدت کنترل شده و قابل پيش بيني باشد و بنابراين حتي سالن مطبوعات (يعني تنها مکان تخصصي اين جشنواره) را هم به اجتماع نامشخص افرادي تبديل مي کنند که مکاني امن براي سازندگان فيلم ها ايجاد مي کنند تا بيايند و ستايش هاي آدم هاي ميان مايه يي را بشنوند که به اسم کارشناس در آن سالن حضور پيدا کرده اند. منبع: اعتماد
دیدگاه تان را بنویسید