فارغ التحصیلان و معضل ناتوانی روخواني قرآن

هر ساله تعداد زيادي دانش آموز و دانشجو در مقاطع مختلف تحصيلي فارغ التحصيل مي شوند. اما اين تعداد فارغ التحصيل بعد از طي حدودا 10سال آموزش قرآن در مدارس هنوز نمي توانند به رواني قرآن بخوانند. در اين باره نظر دو تن از كارشناسان تاليف كتب ديني و قرآن را جويا شديم. رضا نباتي كارشناس تاليف كتب ديني و قرآن در مقاطع تحصيلي مختلف آموزش و پرورش در گفتگو با خبرنگار «فردا» گفت: كتاب‌هاي درسي كه براي آموزش قرآن در دوره‌هاي ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان دانش‌آموزان مورد استفاده قرار مي‌گيرد، براساس فلسفه‌اي تدوين شده كه هدف آن توسعه سواد عمومي قرآن است و معني آن اين است كه عموم شهروندان بايد بتوانند توانايي خواندن قرآن را به طور روان داشته باشند. نباتي اهداف آموزش و پرورش را تحت 3 عنوان در اين زمينه خلاصه كرده است: 1) توانايي خواندن قرآن 2) درك و فهم آيات و عبارات پركاربرد قرآن و توانايي داشتن فهم اوليه قرآني 3) انس و علاقمندي مستمر به قرآن وي در ادامه افزود: در برنامه‌هاي آموزشي هميشه تاكيدمان روي خواندن قرآن است. اما آموزش قرآن بايد جامع باشد. يعني دانش‌آموز ما بتواند وقتي روخواني صحيح قرآن را ياد مي‌گيرد در كنار آن تجويد را هم آموزش ببيند و همين‌طور بحث تدبر در قرآن را. نباتی ادامه داد: ما تا به امروز نتوانسته‌ايم اين بحث‌ها را در آموزش قرآن براي دانش‌آموزان جا بياندازيم. اگر به چنين موفقيتي دست يابيم مطمئناً خواهيم توانست دانش‌آموزاني با توانايي‌هاي قرآني بالا داشته باشيم. اين كارشناس آموزش و پرورش حلقه مفقوده اشاعه فرهنگ قرآني را نداشتن توانايي آموزش قرآن دانست و گفت: به دليل نداشتن اساتيد مجرب وارتباط نداشتن با قرآن و نفهميدن آن، رابطه ما با قرآن بسيار كمرنگ شده است. ما نبايد آموزش را در حد خواندن ببينيم. بايد نگاهمان يك نگاه جامع باشد. بايد در كنار كتاب‌هاي درسي و آموزش روخواني قرآن، استفاده از داستان‌هاي قرآني، توجه به حفظ بعضي از آيات قرآن‌هاي كريم، توجه به اشعار زيباي قرآني و استفاده از كتاب‌ راهنماي معلم را كاربردي تر نماييم. آموزش و پرورش از سال 78 تصحيح كتاب‌هاي درسي و قرآني را به طور جدي شروع كرده است و نتيجه آن بسيار مثبت بوده است. وي همچنين در رابطه با بزرگترين عدم انسجام در يادگيري روخواني قرآن گفت: با توجه به پهناوري كشور و تعداد بالاي كلاس درس در مناطق مختلف در يادگيري به صورت همزمان، معلم يا لوحه ندارد يا زمان براي ياد دادن آن به دانش‌آموزان وجود ندارد و يا شرايط محيطي مناسبي براي موفقيت يك برنامه موجود نيست. در صورتيكه ما در تهران مي‌بينيم كلاسي بدون استفاده از هيچ‌گونه وسايل كمك آموزشي به صورت منسجم و موفق كار مي‌كند. نباتي همچنين ادامه داد: مهمترين مشكل بحث نيروي انساني خبره است. آموزگاران ما با همين توانمندي كه دارند موفق هستند. اما بايد در آموزش و پرورش به مقوله آموزش قرآن به عنوان يك رخداد فرهنگي نگاه كنيم. يعني اينكه تنها، مربي پرورشي و قرآن مسئول آموزش قرآن نباشد، بلكه تمام معلم‌هاي ما اين توانايي را داشته باشند كه بتوانند آموزش قرآن دهند. وي در پايان حل مشكل فرهنگي را در اين زمينه بسيار مهم قلمداد كرد و گفت: مسئله فرهنگي آموزش قرآن هنوز به طور كامل در كشور ما جا نيفتاده است. آموزش و پرورش براي آموزش ضمن خدمت يك معلم، انسجام كامل را ندارد. يا عنوان مي‌كنند استاد ندارند. يا فرصت براي آموزش انساني وجود ندارد. مثلاً ما در تلويزيون برنامه‌اي براي آموزش قرآن راه‌اندازي كرديم به نام ادبستان قرآن كه هنوز خيلي از مردم از وجود پخش آن اطلاعي ندارند. در همين رابطه ناصر حاجي زاده مدير يكي از دارالقرآن‌هاي تهران و كارشناس امور قرآني نيز گفت: مشكل روخواني قرآن دانش‌آموزان به اساتيدي كه به آنها تدريس مي‌كند برمي‌گردد. اين اساتيد خودشان به طور كامل به مسائل و قواعد قرآني مسلط نيستند. متاسفانه اساتيد ما به آن حد نرسيده‌اند كه قاري قرآن باشند. وي در ادامه گفت: البته يكي دو سال است كه آموزش و پرورش در اين زمينه خوب كار كرده است. مخصوصاً از زمانيكه اينكه تسلط بر قرآن اساتيد را، در ارتقا شغلي آنها موثر مي‌دانند. اما به هر حال بايد در آموزش دبيران قرآن تجديد نظر شود. حاجي زاده همچنين در زمينه كتاب‌هاي درسي گفت: در مدارس فقط به آموزش از طريق كتاب‌هاي درسي اكتفا مي‌كنيم. در كنار كتاب‌ درسي بايد دانش‌آموزان با خود قرآن و علائم قرآن آشنا شوند. همچنين نقش خانواده بسيار حائز اهميت است. البته امروز خانواده ها به مسئله آموزش قرآن خيلي بيشتر از سابق اهميت مي‌دهند و شاهد ثبت نام تعداد زيادي از كودكان و نوجوانان در دارالقرانها هستيم. وي در پايان گفت: متاسفانه آموزش ضمن خدمت دبيران زير نظر آموزش و پرورش است. اگر اين مورد به دارالقرآن سپرده شود به دليل اينكه دارالقرآن داراي افراد متخصص براي تربيت دانش‌آموزان مي‌باشد بهتر و موثر تر است.