تقابل سلیقه مدیران و مخاطبین در سیما
محمد رضا حسيني
از اصول بديهي كار رسانه اين است كه برنامه ها براي مخاطبان ساخته شوند و در اين راستا مخاطب شناسي صورت گيرد. اما به نظر شما اين كار در رسانه دولتي ما صورت مي گيرد؟ بگذاريد با چند مثال منظورم را بيان كنم. 1- در برنامه كودك عمو پورنگ در ابتداي خردسالان مي گويد: " ميلاد با سعادت امام مهدي عج الله تعالي فرج الشريف بر شما مبارك باد". به نظر شما مخاطبين برنامه خردسالان معني چه تعداد از كلمات جمله فوق را ميفهمند؟ شما فكر مي كنيد آنها با اين جملات ارتباط برقرار مي كنند؟ آيا داريوش فرضيايي نميداند خردسالان تا چه حد با اين جملات ارتباط برقرار ميكنند؟ از منظر جامعه شناسي زبان، شما كلمات گفتار خود را بهصورت خودكار و حتي الامكان، با سطح سواد، شان و سن و سال و موقعيت مخاطب خود تنظيم ميكنيد. مثلا هنگام توضيح دادن يك مفهوم براي يك كودك پنج ساله و شرح همان مفهوم براي يك تحصيلكرده از كلمات يكسان استفاده نمي كنيد. نكته فوق الذكر اگرچه بديهي مي نمايد اما در صدا و سيما رعايت نمي شود.كافي است در روزهايي كه مناسبت مذهبي وجود دارد به برنامه كودك و نوجوان نگاه كنيد تا به كلمات بسياري بر بخوريد كه خود مجري به سختي و با احتياط تلفظ مي كند. 2- در روزهاي شهادت ائمه در برنامه كودك برنامه هاي تكراري و غير جذاب پخش مي شود و برنامه كودك فورا مخاطب خود را از دست مي دهد. مثلا كانال دو در روزهاي شهادت ائمه كارتون ميتي كومان را براي هزارمين بار پخش مي كند. اما در روز تولد ائمه مجري فقط به تبريك گفتن با الفاظ عربي بسنده مي كند. ما مي خواهيم فرزندانمان با ائمه دوست شوند و با آنها احساس قرابت كنند نه اينكه اسم آنها براي فرزندانمان عجين با غم و غصه باشد. 3-بعضي از بخشهاي خبري ما ارزش خبري بسيار پاييني دارند و همانند يك سخنراني مذهبي هستند كه در خلال آن شما چند خبر هم مي شنويد. اين برنامه سازي غير حرفه اي بسياري را به سوي رسانه يا رسانه هاي غيرداخلي و بعضا مغرض اما حرفه اي سوق مي دهد. صدا و سيما عملكردي بسيار محافظه كارانه و سنتي در ارائه مطالب دارد و چهارچوب هاي برنامه سازي بسيار تنگ و محدوديتها بسيار زياد و دست و پا گير هستند. 4- صدا و سيما همواره در ايام شهادت ائمه از شهدا ياد مي كند و تصاوير آنها را پخش مي كند. در ذهن بيننده اينگونه تداعي مي شود كه صحبت از شهدا يعني صحبت از ماتم. مگر نه اينكه بقول شهيد آويني آنها زنده اند و زمان ما را با خود برده است؟ (نقل به مضمون) مگر نه اينكه انها زنده اند و نزد پروردگارشان روزي مي خورند؟ صدا و سيما شان شهدا را رعايت نمي كند. معارف اسلامي بايد بسيار ظريف و غير مستقيم به مخاطب ارائه شوند و به بيننده حق انتخاب دهند. دليل اين رفتار غير حرفه اي مخاطب نشناسي نيست. برنامه سازان سليقه مخاطب را ميشناسند. مشكل اينجاست كه اساسا برنامه هاي صدا و سيما بر اساس سليقه و خواست مخاطب ساخته نمي شود بلكه بر اساس سليقه مديران ساخته مي شوند. يعني مخاطب برنامه ها مخاطبان نيستند بلكه مديران هستند. في المثل الفاظ مذكور در برنامه كودك صدا و سيما خوشايند مخاطب نيست بلكه خوشايند مديران برنامه سازي است. باز كردن چهارچوبها به برنامه سازان خلاق و متعهد كه در صدا و سيما كم نيستند اجازه مي دهد معارف و ارزشهاي ما با قالبهاي نو به جوانان انتقال يابد. لطفا مخاطبان را مخاطب قرار دهيد و نه مديران را ! قالبهاي برنامه سازي در صدا و سيما همان قالبهايي هستند كه از اول انقلاب شاهد آنها بوده ايم صدا و سيما احتياج به ساختارهايي نو و مديران شجاع و ساختارشكن دارد.
دیدگاه تان را بنویسید