"سعی برای جبران خرابکاری قبلی ها"
تئاتر شهر و شهرداری تهران
قالیباف در پاسخ به اظهار نگرانی صفار هرندی درباره تئاتر شهر گفت:«تئاتر شهر مانند مونوریل صادقیه است.» اما ماجرای تئاتر شهر چیست؟ در سال 1344 کلنگ ساختمان تآتر شهر به زمین زده شد و در بهمن ماه 1351 با اجرای نمایش باغ آلبالو، نوشته آنتوان چخوف، به کارگردانی آربی آوانسیان رسما گشایش یافت. این ساختمان با طراحی و نظارت مهندس "علی سردار افخم" از معماران نوپرداز معاصر به بهره برداری رسید و دارای دو تالار اصلی و چهارسو و بخش های جانبی مانند کتابخانه، کارگاه و انبار بود. پس از انقلاب، با توجه به نیازهای روزافزون تأتر کشور، فضاهای تأتر شهر فشرده و سالن های جدیدی در آن ایجاد شد. ابتدا یکی از انبارها به سالن شهید حسن قشقاوی بدل شد و سپس طی دو دهه، تالارهای سایه، نو، خانه خورشید و کافه تریا شکل گرفتند. مدیریت مجموعه تأتر شهر پیش از انقلاب بر عهده سازمان رادیو تلویزیون ملی ایران بود و پس از انقلاب به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سپرده شد. در سال 1384 سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور، تأتر شهر را در فهرست آثار ملی ثبت و عرصه و حریم حفاظتی اش را تعیین کرد. ثبت این اثر
به شکل فوری و صرفا به سبب قطعی شدن عبور مترو از نزدیکی تأتر شهر صورت پذیرفت تا سازمان مزبور بتواند در موقع لزوم، با اتکاء به اهرم های قانونی برعملیات شرکت مترو در آن محدوده نظارت داشته باشد. (خبرگزاری میراث فرهنگی،15 اردیبهشت 84) تأتر شهر دست کم از دو جنبه حایز اهمیت است و این اهمیت به نوبه خود موجب حساسیت زیاد افکار عمومی، رسانه ها و هنرمندان درباره آن شده است. 1- با برچیده شدن تدریجی تأترهای لاله زار، کمبود ظرفیت تالارها دیگر، کاربردهای چند جانبه تالار وحدت و اختصاص حجم زیادی از برنامه های آن به اجرای موسیقی و نیز توقف یا کندی ساخت مجموعه های تأتری، تأتر شهر عملا بار اصلی تأتر کشور را بر دوش می کشد؛ به گونه ای که از آن به عنوان "تنها جایگاه مشخص و حرفه ای برای هنرمندان تأتر" یاد می شود. امکانات و تجهیزات این مجموعه با وجودی که حدود چهاردهه از ساخت آن می گذرد، همچنان بی همتاست و تا کنون برنامه ای برای ساخت مجموعه ای همپا یا فراتر از تأتر شهر به اجرا درنیامده است. بنابراین توقف یا اختلال در روند فعالیت های تأتر شهر به منزله از دست رفتن بخش بزرگی از ظرفیت تأتر کشور است. 2- ساختمان تأتر شهر، با معماری
نوآورانه خود که تلفیقی از معماری مدرن و سنتی است، یکی از نمادهای تهران و نماد بی بدیل تأتر ایران به شمار می آید. این ساختمان در کنار بناهای دیگری از جمله میراث های ملی ایران است. در سال 1383 و در زمان تصدی آقای محمود احمدی نژاد در شهرداری تهران، این نهاد تصمیم گرفت در ضلع جنوبی تأتر شهر یک مجموعه فرهنگی- مذهبی از جمله یک مسجد بزرگ را به نام "مجتمع ولی عصر (عج)" ایجاد کند. (در رسانه ها به تناوب از این مجموعه به عنوان یک مجموعه تجاری یا فرهنگی- ورزشی نیز نام برده شده است.) این طرح، پیش از آن که به اجرا درآید، از دو سو با مخالفت روبرو شد: 1- مدیران تأتر شهر تهران و به تبع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مدعی شدند که قطعه زمین واقع در ضلع جنوبی تأتر شهر که به عنوان پارکینگ تأتر شهر مورد استفاده قرار می گیرد، متعلق به این مجموعه است و تصرف شهرداری در آن برای ایجاد مسجد غیرقانونی است؛ ضمن آن که این اقدام مراجعان تأتر شهر را با مشکل پارکینگ روبرو می سازد. در مقابل، شهرداری تهران مدعی شد که زمین مورد نظر متعلق به شهرداری است و در عین حال این نهاد با ایجاد یک پارکینگ طبقاتی در محل، مشکل یاد شده را حل خواهد کرد. اما در
ورای این دعاوی، نارضایتی عمیقی از ساخت مسجد در کنار تأتر شهر نهفته بود، چرا که اهالی تأتر گمان می کردند این اقدام به منظور تحت الشعاع قرار دادن فعالیت های هنری تأتر شهر یا محدود ساختن آن صورت می پذیرد. همان اوقات، بهزاد فراهانی، کارگردان و بازیگر تأتر، اظهار داشت: " در طول این بیست و هفت سال سالن های خوبی همانند سالن تأتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سالن آرارات، سالن صادقپور، مجموعه سالن های لاله زار از اهالی تأتر گرفته شده و همین مجموعه تأتر شهر برای آنان باقی مانده است.... اگر تأتر نمی خواهند، می توانند به جای این که در کنار تآتر شهر مسجد بسازند، خود این ساختمان را تبدیل به مسجد کنند تا مشخص شود که این مملکت تأتر نیاز ندارد و خیال همه راحت می شود و تمامی مشکلات تأتری ها حل خواهد شد." (خبرگزاری مهر، 16 آبان 84) سازمان میراث فرهنگی، نگرانی هایی را درباره مخدوش شدن حریم منظری تأتر شهر مطرح ساخت و اعلام کرد که ساخت مسجد و پارکینگ طبقاتی در نزدیک ترین فاصله به تأتر شهر می تواند برای این ساختمان خطرآفرین باشد. به طور کلی، کارشناسان این سازمان با هرگونه ساخت و ساز پیرامون بناهای تاریخی که از حیث
کالبدی و منظری، آنها را تحت الشعاع قرار دهد، مخالف هستند. آن چه موجب شد، مخالفت با ساخت مسجد در کنار تأتر شهر به بالاترین سطح خود برسد و بدل به یک تنش جدی رسانه ای شود، فرو ریختن بخشی از دیوار تالار قشقایی تأتر شهر و کارگاه دکور این مجموعه و نیز ترکیدگی و نشت لوله گاز در آبان ماه 1384 بود. با این رخداد، اجرای نمایش در تالارهای قشقایی و سایه متوقف شد و انجمن کارگردانان تأتر با انتشار بیانیه ای اعتراض رسمی خود را به عملیات شهرداری اعلام کرد. (خبرگزاری مهر، 18 آبان 84) در حالی که در فاصله سال های 84 و 86 موضوع ساخت مجتمع ولی عصر و گودبرداری عمیق در ضلع جنوبی ساختمان تأتر شهر، هر از چند گاهی در رسانه ها بازتاب می یافت، آغاز عملیات شرکت مترو برای احداث ایستگاه مترو در ضلع شمالی این مجموعه در آذرماه 86، تنشی دوباره را رقم زد و شدیدترین مخالفت ها از سوی هنرمندان، رسانه ها، مسؤولان وزارت ارشاد و مدیران سازمان میراث فرهنگی با انگیزه های گوناگون ابراز شد. مرور آن چه در رسانه ها بازتاب یافته نشان می دهد که مخالفت اهالی تأتر سه جنبه داشته است: نخست، نگرانی از آسیب رسیدن به ساختمان تأتر شهر. در این باره، عملیات
شهرداری در ضلع جنوبی ساختمان به عنوان عامل تشدید نگرانی عمل می کرد و شاید اگر رخداد سال 84 نبود، واکنش منفی به مترو از شدت کمتری برخوردار بود. دوم، با در اختیار گرفتن بخشی از فضای باز شمال ساختمان تأتر شهر که همواره مورد استفاده این مجموعه بوده است، چنین احساس شد که تأتر شهر از دو سوی شمال و جنوب تهدید و تحدید شده است و برنامه هایش با مشکل روبرو خواهد شد. سوم، با احداث ایستگاه مترو در نزدیکی ورودی اصلی تأتر شهر (ضلع شمالی) که مستلزم رفت و آمد گسترده شهروندان است، محیط تأتر شهر به طور دایم تحت تأثیر ازدحام مسافران مترو قرار می گیرد و فعالیت هایش دچار اختلال می شود. هرسه این نگرانی ها در آذرماه 86 و در جلسه شورای عالی خانه هنرمندان که با حضور مدیرعامل شرکت مترو تهران و حومه تشکیل شده بود، از سوی آقای ایرج راد، مدیرعامل خانه تأتر به ایشان اعلام شد. (ایرنا، 11 آذر 86) همچنین اقدام مترو در آغاز شبانه عملیات خود و بدون اطلاع دادن به مدیران تأتر شهر مورد اعتراض وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واقع، و شاهدی بر غیرقانونی و خطرآفرین بودن عملیات مترو تلقی شد. (خبرگزاری فارس، 10 آذر 86) با این حال، شرکت مترو تهران و حومه
دست به اقداماتی زد که اگر نتوانست تنش بوجود آمده را برطرف سازد، دست کم از گسترش و تعمیق آن جلوگیری کرد: اولا مدیران این شرکت ضمن مذاکره با هنرمندان و مدیران تأتر، توضیحاتی را که کمابیش از سوی هنرمندان قانع کننده تلقی شد، ارایه دادند. ثانیا، در گفت و گو با رسانه های مختلف به پرسش های خبرنگاران پاسخ گفتند و با صدور بیانیه مطبوعاتی کوشیدند تا از افکار عمومی رفع نگرانی کنند. ثالثا و از همه مهم تر، پذیرفتند که ایستگاه مترو تا حد ممکن از ساختمان تآتر شهر دور و از شمال غرب پارک دانشجو به شمال شرق آن منتقل شود. دکتر محمد باقر قالیباف ، شهردار تهران ، در حاشیه بازدید از 53 پروژه عمرانی ، فرهنگی و ترافیکی در منطقه 8 در جمع خبرنگاران با بیان این مطلب گفت : واقعا قصد نداشتم این حرف را به رسانه ها بگویم ، اما وقتی مصاحبه آقای وزیر را خواندم باید بگویم از بیان ایشان متاثر شدم که شهرداری تهران و مدیریت فعلی شهرداری را خطاب قرار داده اند . وی با بیان این که سخنگوی شهرداری تهران در موقع مناسب در مورد این مساله توضیح خواهد داد اظهار کرد : شهرداری تهران تیم فنی به تئاتر شهر فرستاده و پس از بررسی اعلام کردند هیچ خسارتی به
سازه تئاتر شهر وارد نشده و طبق گزارش های فنی که در این مدت تهیه شده ، احتمال آسیب به سازه تئاتر شهر نیز وجود ندارد . قالیباف با بیان این که خواهشم این است که وزیر محترم اول این سوال را پاسخ بگویند که در چه دوره ای آن جا خاک برداری شده و برای چه این کار انجام شده است ، افزود : این کار در دوره مدیریت من اتفاق نیفتاده و هم اکنون نیز معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری از وزارت ارشاد در حال پیگیری است و وزارت ارشاد نیز اعلام موضع کند که با چنین احداثی موافق است یا مخالف . شهردار تهران با اشاره به این که تنها کاری که می توانستیم انجام دهیم ساخت دیواری حائل برای جلوگیری از وارد آمدن خسارت ناشی از خراب کاری گذشته بود ، گفت : این پروژه همین طور مانده است ، چون آن روزی که تصمیم گرفتند آن جا این کار را انجام دهند از اساس یک تصمیم غیر کارشناسی و کاری غلط بود و ربطی به ایستگاه مترو ندارد . وی ادامه داد : احداث ایستگاه مترو در شمال تئاتر شهر در حال اجراست و کارش نیز تمام شده ، از قضا محلی را که هم اکنون برای این کار در نظر گرفته اند در گذشته ایستگاه مترو بوده است ، یعنی به صورت غیر قانونی کاربری زمین مترو را نیز عوض کردند
. قالیباف افزود : با دیواری که آن جا قرار داده شده است ، حتما خسارتی به مجموعه تئاتر شهر نخواهد رسید ولی ما منتظر هستیم که آیا این پروژه را اجرا کنیم یا نکنیم . شهردار تهران در ادامه گفت : اجازه دهید با صراحت بگویم این پروژه نیز مانند پروژه ی منوریل صادقیه و پایه های مربوط به آن است و به هر حال باید تصمیم بگیرند که ما این ها را جمع کنیم یا ادامه دهیم تا من به عنوان شهردار بتوانم یکی از این تصمیمات را اجرا کنم .
دیدگاه تان را بنویسید