تکثیر قارچگونه تصادفی نیست
بيبيسي، زمانه،رادیو فردا و صداي آمريكا تاكنون بيش از صد نفر از فعالين رسانهاي داخلي را ...
موج جديد مهاجرت روزنامهنگاران ایرانی به غرب كه از سال 2008 با شتابي فزاينده ادامه دارد، نيازمند مطالعهاي دقيق و علمي است. پژوهشي با در نظر گرفتن هر دو طرف عرضه و تقاضا و علل هر كدام. چراكه حالا ديگر اين موضوع در «قواره» يك طرح تحقيقاتي جامع قابل ارزيابي است و اندازه آن از حد معدود و استثنا فراتر رفته وبه شكل موج و روند درآمده است. بيبيسي، زمانه،رادیو فردا و صداي آمريكا تاكنون بيش از صد نفر از فعالين رسانهاي داخلي را جذب كرده و برنامههاي گستردهتري براي استخدام بیش ازدوبرابر اين تعداد در دستور كار دارند. از آنجمله دوازده ساعته شدن پخش برنامههاي فارسي تلويزيون بيبيسي در سال2011 و افتتاح قريبالوقوع شبكههاي فارسي اتحاديه اروپا (يورو نيوز) و برخي معارضين منطقهاي جمهوري اسلامي است. طبعا واكاوي همهجانبه موضوع به مجال و اطلاعات فراتري نياز دارد و اين چند خط تنها شأني در حد علامت خطر براي جلب توجه همكاران رسانهاي و متوليان امر بهعنوان دو متغير ايراني موضوع و هشدار نسبت به نيت و اهداف رسانههاي فارسي بيگانه در مقام «دشمن» است. تكثير قارچگونه شبكههاي فارسيزبان تلويزيونی با مضامين مختلف از رقص و آهنگ گرفته تا نمايشي و خبري در سه ساله اخير قطعا تصادفي نيست. گرچه نوع شبكه هاي خبري فلسفه وجودي خود را پشت نقاب «اطلاعرساني آزاد» پنهان كردهاند،اما باور اين ادعا جز با ناداني و يا خوشبيني مفرط قابل تفسير نيست. يكباره چه اتفاقي افتاده كه ايالات متحده و انگليس و اتحاديه اروپا متفقا از شدت نگراني نسبت به محدوديتهاي جريان آزاد اطلاعات در ميان مردم فارسيزبان تصميم گرفتند تا بخشي از پول ماليات شهروندان خود را صرف مصاحبه و ميزگرد و برنامهسازي درباره مسائل مبتلابه كمتر از يكصد ميليون فارسيزبان ساكن خاورميانه و آسياي مركزي كنند؟ بيبيسي بهعنوان بزرگترين بنگاه خبرپراكني در ميان اين رسانهها تنها به دو زبان غيرانگليسي شبكه مستقل دارد كه آن هم عربي است و فارسي. همكاران مطبوعاتي كه از روزنامههاي داخلي با ثبت اينترنتي تقاضا از كشور خود مهاجرت كرده و هر شب در برابر دوربين اين شبكه به اقرار منویات وزارت خارجه انگلستان (مالك بيبيسي) مشغولاند تا به حال از خود پرسيدهاند كه چرا دولت فخيمه دومين اولويت خود براي راه اندازي شبكههاي غيرانگليسي را زباني قرار داده كه كمتر از دو درصد مردم جهان به آن تكلم ميكنند؟ آن هم در شرايطي كه از قضا فراگيرترين زبان كه بيش از بيست درصد مردم جهان به آن صحبت ميكنند، متعلق به كشوري است كه بين همه دولتها بالاترين رقم راصرف سانسور اينترنت ميكند. همين يك فقره فرياد ميزند كه پز «گردش آزاد اطلاعات» تنها لفافي زيباست بر بسته سياستهاي مداخلهجويانه دولت انگلستان در امور ايران و در مرتبه بعد افغانستان و تاجيكستان. نكته گفتني ديگر در خصوص اين شبكه زمان راهاندازي آن است:درست چند ماه مانده به انتخابات دور دهم رياست جمهوري. بی شک برخي از رويدادهاي زشت پس از انتخابات نظیر به آتشكشيده شدن اتوبوسها،سردادن شعارهاي ضداسلامي، حمله به پايگاه بسيج و نيز فجایع كهريزك تأسفبار و نابخشودني است.اما چه كسي ميتواند ميان دو نقش «راهبري» و «بازتابدهندگي» اين رسانه در در شماری از این وقایع تمايز قائل شود؟ آيا واقعا برنامههاي گوناگون اين شبكه براي انتشار اخبار و تهيج و سازماندهي مردم در مناسبتهايي نظير عاشورا و تكثير گزارههاي ناموثق و بدون منبع از طريق برنامه «نوبت شما» فقط روايت آنچه ميگذشت بود؟ آيا نميتوان با زاويه ديد ديگري همه اين حركتهارا نه در جهت «انعكاس واقعه» كه به عنوان «تدارک واقعه» ارزيابي كرد؟ فاصله بازتاب رويداد و القاء پيام براي بزرگنمايي و استمرار آن چقدر است؟ توجه به برخي موضوعات خاص كه ازجمله برنامههاي بلندمدت و فلسفه وجودي تأسيس اين شبكه است هم چيزي نيست كه به اطلاعات پشتپرده نياز داشته باشد. تبلیغ ادواري موضوع بهائيت و تمايل به محق جلوه دادن اين فرقه مورد حمايت رژيم صهيونيستي، تقدس زدايي از انگارهاي مذهبي و عرضه تصويري جعلي و انساني از حكومت متجاوز اسرائيل ازجمله خطوط قابل مشاهده در پس سياستهاي كلان اين رسانه است. شبكهاي كه ادعاي حرفهاي بودن آن گوش فلك را كر كرده، گاه بياعتنا از كنار جنايات غزه ميگذرد و گاه به پوشش تصويري و كامل تجمع حدود ده زن[...] آمريكايي با هدف ابطال نظریه نسبت ميان گناه و بلاياي الهي در تعالیم اسلامی ميپردازد. زناني كه نيمهبرهنه به خيابان آمدهاند تا اثبات كنند زمين با عريان بودن آنها نميلرزد! (به ياد قصص قرآن درباره بنياسرائيل نميافتيد؟) اين همه جدا از فضاي كاري و اطلاعات پشت صحنه یی است كه ماهيت اين شبكهها را روشنتر و كار براي آنها را مذمومتر ميسازد. دوست داشتم با حفظ تقید به همه آرمانهای اصلاح طلبانه ام بيتكلف از همكارانی كه سالها پشت يك ميز سرگرم توليد خبر و گزارش و يادداشت براي مردم ايران بوديم، بپرسم كه آيا روزهايي را كه براي تغيير يك تيتر و الزام به گنجاندن يك خبر سفارشي از طرف مديران روزنامه ايستادگي ميكردند و زير بار هيچ «خطي» نميرفتند را به ياد دارند؟ حالا چه شده گروهي از همان روزنامهنگاران صبحها در پايگاهی نظامي در پراگ به سر كار ميروند و خطوط سازمان اطلاعاتي و سياست خارجي آمريكا را در اخبار و تحلیلهای خودپياده ميكنند؟ آيا وجود اشكالات و محدوديتهادر نظام مطبوعاتي كشور كار در محوطه پايگاه همرزمان كساني كه هواپيماي مسافربري ايرباس ايران را هدف قرار دادند ، توجيه ميكند؟ ما را چه شده كه پاسخمان به ناهمدليهاي هموطنان، همراهي با بيگانگان ضددين و وطن است؟ قطعا هيچكدام از پاسخهاي احتمالي ناظر به حوادث بعد از انتخبات توجيهگر خادمي دشمنان دين و كشور نيست. *سیدامیرحسین مهدوی، ویژهنامه سالگرد انتخابات روزنامه همشهری
دیدگاه تان را بنویسید