زنده‌باد توطئه!

کد خبر: 116119

بازی برزیل-هلند را در رستورانی ایرانی در اروپا تماشا می‌کردم و جمعی ده الی پانزده نفره از ایرانیان تماشاگر...

بازی های جام جهانی فوتبال و تب شدید جهانی آن به پایان رسیده ، تجارت پر سود آن ، گردش مالی چند میلیاردی را به انجام رسانده و اسپانیایی ها شاد و سرخوش جام را به خانه بردند اما برای من این جام با خاطره ای خاص همراه بود . بازی برزیل - هلند را در رستورانی ایرانی در اروپا تماشا می کردم و جمعی ده الی پانزده نفره از ایرانیان تماشاگر این بازی بودند ، در پایان آنچه همه بر آن اتفاق نظر داشتند ، تبانی میان دو تیم و پول گرفتن برزیلی ها از هلندی ها بود ! و هکذا پیش بینی آنها از بازی فردای آلمان - آرژانتین هم ، پرداخت پول کلان به آرژانتینی ها و لو دادن بازی بود ! و رفته رفته تمام بازی ها ، خود جام جهانی ، لیگ های اروپایی و چندین پدیده دیگر ، طی نیم ساعت بر مبنای توطئه هایی طرح ریزی شده تحلیل شد و به اتفاق نظر همگانی مورد موافقت قرار گرفت ! ذکر این خاطره مدخلی بود برای ورود به موضوع ذهنیت و نحوه نگرش ما ایرانیان به مسایل و پدیده های مختلف ، خواه در ساحت اجتماع ، خواه فرهنگ و خواه سیاست که در اغلب آنها ، فرض اول و غالباً قطعی ما توطئه انگاری و تحلیل تهدید محور آن است . در تاریخ معاصر ، به ویژه پس از دوران مشروطه ، تسلط این نوع از داوری در خصوص پدیده ها رواج بیشتری یافته و در حقیقت زمانی که پاسخ های عادی ، توان اقناع مخاطب را در خود ندارند ، میل به پیچیده دیدن و پیچیده تحلیل کردن مسائل با شدت بیشتری بروز می کند . موضوع تئوری توطئه شاید در بادی امر موضوعی در حد تحلیل روانشناختی جامعه جلوه گر شود اما مداقه در بحث های مرتبط با این موضوع نشان از واقعیتی دیگر دارد . در دهه های اخیر دو دسته از نظریاتی پیرامون تئوری توطئه ارایه شده است ، دسته ای بر این اعتقاد بودند که تصورات پارانوئیدی از مسایل و تحلیل های تحت تاثیر توطئه انگاری ناشی از شرایط محیطی درخاورمیانه ، مداخله جویی قدرت های بزرگ در این منطقه که ذهنیت عامه را به سمت این فرضیه کشانده و نامطلوب بودن تحلیل های واقعیت گرا برای جامعه ارکان به وجود آمدن و گسترش این دستگاه فکری بوده است . از طرفی بخشی از محققین مسایل فراسیاسی و اندیشمندان فرا گفتمانی ، مباحث پیرامون تئوری توطئه را توطئه ای دیگر می دانند که با هدف فروکاستن از ارزش تحقیق های علمی پیرامون مراکز قدرت در جهان و افشای تلاش های زورمداران عالم نضج گرفته و از سوی همان مراکز قدرت تقویت می شود . فارغ از نقد دو سوی این اندیشه که از بضاعت علمی نگارنده خارج است ، تنها نکاتی را در حد طرح یک نظر به بحث می گذارم و امیدوارم صاحب نظران علوم اجتماعی باطرح نظرات خود بر غنای این مباحث بیافزایند . دستگاه فکری آدمیان بالذات به دنبال نظم است و آشفتگی فکری ناشی از اختلاط عوامل متفاوت باعث می شود به صورت خودکار ، ذهن به سمت دستگاهی منظم میل نماید ، باور به این مطلب وقتی در کنار فقدان دلایل و عوامل حصول یقین در مورد پدیده های خاص قرار گیرد ، فکر را به سوی یافتن قضاوت نهایی سوق می دهد که در مقام فقدان دلایل روشن ، تحلیل بر مبنای توطئه و ارتباط دادن آن به عوامل پنهان غالباً مطلوب ترین و جذاب ترین روش برای انسان ها به شمار می آید . این امر نه فقط مختص جوامع شرقی یا در حال توسعه که در جوامع غربی هم با شدت کمتر ، رواج دارد ، فی المثل در مورد کشته شدن پرنسس دایانا ، جنگ های خاور میانه ، به قدرت رسیدن اوباما و مسایلی از این دست ، ذهنیت جوامع غربی نیز ، مرتبط بودن آنها با مراکز پنهان قدرت است . این دستگاه اندیشه ای از آنجاا که بر مبنای شواهد غیر قطعی اما به نظر واقعی ، تحلیل قطعی آن هم در مورد پدیده های مورد توجه و حساسیت بر انگیز ارایه می دهند ، در ذهنیت عامه ، شیرین و جذاب است . کیست که نداند ، مراکز پنهان و آشکار قدرت در جهان وجود دارند و باز کیست که منکر تلاش آنها برای کنترل هر چه بیشتر منابع قدرت و ثروت در جهان باشد که این تلاش ها در اکثر مواقع به صورت توطئه و تلاش های پیچیده بروز می یاند اما تسلط این دستگاه فکری ، زمانی به امری خطرناک برای یک ملت بدل می شود که روح اراده آنها را تضعیف نماید . اگر هر اتفاق و موضوعی با این دید تحلیل شود ، رفته رفته تفکر بیهوده بودن تلاش حاکم شده و نوعی از بی تفاوتی را به جامعه تحمیل می کند . هر چند در بادی امر تحلیل اینگونه ای ، ذهن را از دغدغه و جستجو آزاد می سازد اما تصلب آن در ساختار فکری یک ملت ، نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت . شناخت کانون های توطئه گر جهانی در عرصه سیاسی ، موضوعی بسیار مهم و از وظایف پژوهشگران و سیاست ورزان است اما رسوخ آ ن به لایه های مختلف اجتماع و ارتباط یافتن آن به همه مسایل از گرمای تابستان ، برف زمستان ، کمبود شیر ، زلزله ، شلوغی صف نانوایی بازی برزیل - هلند ! بی شک یک بیماری ذهنی است که باید برای آن چاره اندیشی کرد. * آرمان خورسند

۰

دیدگاه تان را بنویسید

 

تازه های سایت