بقائی: القای چنددستگی در ایران بیشتر یک فرافکنی است
اسماعیل بقائی در گفتوگویی با عنوان «از ژنو تا اسلامآباد» درباره آخرین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در اواخر سال ۱۴۰۴ و فضای حاکم بر آن، با اشاره به حواشی ایجادشده پیرامون این مذاکرات تأکید کرد که ورود ایران به گفتوگو با آمریکا از ابتدا با فرض احتمال تکرار حوادث خردادماه ۱۴۰۴ انجام شده بود.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: انتخاب قالیباف به عنوان رئیس تیم مذاکرهکننده ایران تصمیمی هوشمندانه بود.
به گزارش ایسنا، اسماعیل بقائی در گفتوگویی با عنوان «از ژنو تا اسلامآباد» درباره آخرین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در اواخر سال ۱۴۰۴ و فضای حاکم بر آن، با اشاره به حواشی ایجادشده پیرامون این مذاکرات تأکید کرد که ورود ایران به گفتوگو با آمریکا از ابتدا با فرض احتمال تکرار حوادث خردادماه ۱۴۰۴ انجام شده بود.
او گفت: آغاز مذاکرات با آمریکا در اسفندماه ۱۴۰۴ با این پیشفرض صورت گرفت که ممکن است همه اتفاقاتی که در خردادماه رخ داد، دوباره تکرار شود. به همین دلیل آقای دکتر عراقچی بارها تأکید کردند که همزمان با آمادگی برای مذاکره و حضور در گفتوگوها، نیروهای مسلح و همه اجزای نظام و کشور باید صد درصد برای هر رویداد و هر اتفاقی آماده باشند.
بقائی افزود: شرکت در مذاکره با آمریکا به معنای وجود اعتماد یا ایجاد اعتماد نبود و ایران هرگز با این تصور وارد مذاکرات نشد که میتواند با خیال راحت در یک مذاکره متعارف با طرفی منطقی و متعارف حضور پیدا کند. این ذهنیت از ابتدا نزد همه ما وجود داشت.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به برگزاری چند دور مذاکره اظهار کرد: دیدگاههای ایران همواره روشن بوده است. تفاوت رویکرد مذاکراتی ایران با طرف مقابل نیز دقیقاً در همین مسئله نهفته است.
او درباره موضوع هستهای ایران گفت: موضع ایران در قبال پرونده هستهای همواره مشخص و ثابت بوده است. ایران به عنوان عضو معاهده عدم اشاعه، مجاز و محق است از انرژی هستهای برای مصارف صلحآمیز بهرهمند شود و هیچکس نمیتواند این حق را از ایران سلب کند.
بقائی ادامه داد: نگرانیهایی در مورد فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران مطرح شده که به اعتقاد ایران هیچ مبنایی ندارد اما به هر حال ادعا شده که درباره برنامه هستهای ایران نگرانی وجود دارد. ایران نیز در مقطعی وارد مذاکره شد که نتیجه آن برجام بود اما این طرف مقابل بود که از برجام خارج شد.
او تصریح کرد: خروج آمریکا از برجام خود قرینهای روشن است بر اینکه موضوع هستهای ایران چیزی جز بهانه نبوده است. اگر واقعاً نگرانی نسبت به ماهیت برنامه هستهای ایران وجود داشت، بهترین ابزار برای رفع این نگرانی همان توافق برجام بود؛ توافقی که هم درباره غنیسازی تعیین تکلیف کرده بود و هم درباره نظارتهای آژانس.
این دیپلمات با بیان اینکه «مذاکرات اسلامآباد تفاوت ماهوی با مذاکرات پیشین داشت»، گفت: در دورههای قبلی، گفتوگوها بر مذاکرات هستهای متمرکز بود اما الان در آتشبس هستیم؛ آتشبسی که با بدعهدی طرف مقابل مواجه شد. برنامه هستهای موضوع اصلی مذاکرات نیست، موضوع اصلی خاتمهدادن به جنگ به نحوی است که مصالح و منافع ما را تامین کند.
بقائی افزود: موضوعات مذاکراتی هم به تبع اوضاع جدید تغییر پیدا میکند. برای ما مهم است که بحث رفع تحریم، غرامت و عدم تجاوز مجدد در هر تفاهمی درج شود.
سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: اصل اینکه آتشبس را پذیرفتیم بر مبنای بسته دهبندی بود. این به آن معنا نیست که طرف مقابل هر چه میخواستیم بپذیرد اما نفس اینکه طرف مقابل بر آن به عنوان موضوعات مورد مذاکره صحه بگذارد، مهم بود. بحث غرامت یکی از نکات کلیدی است و مورد بحث قرار گرفت و هیات ایرانی به جد پیگیری کرد.
او در ادامه و با تشریح جزئیات آخرین دور مذاکرات ایران و آمریکا در اسفندماه سال گذشته گفت: با وجود همه مسائل، مجموعه نظام تصمیم گرفت وارد این فرآیند مذاکراتی شود.
بقائی افزود: اتفاقی که در آخرین دور مذاکرات رخ داد این بود که درباره برخی از پارامترهای اصلی برای رسیدن به یک تفاهم، از نگاه طرف مقابل برای رفع نگرانیهایشان و از نگاه ایران برای تضمین حقوق هستهای کشور، توافق اولیه حاصل شد. این توافق اولیه درباره مجموعهای از اصول بود و به همین دلیل به پیشنهاد طرف مقابل قرار شد روز دوشنبه نشستی در وین با حضور آژانس بینالمللی انرژی اتمی برگزار شود تا درباره ابعاد فنی موضوع گفتوگو شود. این آخرین توافقی بود که دو طرف انجام دادند.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به موضوع غنیسازی تأکید کرد: حق غنیسازی ایران در آن توافق اولیه پذیرفته شده بود؛ هرچند این حقی نیست که کسی بخواهد آن را برای ایران به رسمیت بشناسد بلکه حقی است که به تبع عضویت ایران در معاهده منع اشاعه حاصل شده است. مادامی که ایران عضو انپیتی است، طبق ماده چهار این معاهده باید بتواند از انرژی هستهای برای مصارف صلحآمیز استفاده کند و وقتی از مصارف صلحآمیز سخن گفته میشود، همه اجزای آن را دربرمیگیرد.
بقائی در واکنش به ادعاهای مطرحشده مبنی بر اینکه ایران در مذاکرات گفته است قصد ساخت بمب اتم دارد، اظهار کرد: یکی از تفاوتهای تیم مذاکراتی ایران با طرف مقابل همین بود که هیئت مذاکرهکننده ایرانی متشکل از افراد حرفهای و باتجربهای بود که سالها در حوزه مذاکرات دیپلماتیک و موضوع هستهای فعالیت کردهاند اما درباره طرف مقابل مشخص است مذاکرهکنندگان آمریکایی چه کسانی بودند. برخی از این ادعاها بیشتر جنبه فرافکنی و رفع اتهام از خودشان را دارد. اینکه گفته شده آقای عراقچی فریاد زده و گفته است ما ۱۰ بمب داریم، یک داستان است.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: اصل موضوع به نیویورک بازمیگردد؛ جایی که طرفهای اروپایی درباره مواد ۶۰ درصد ایران، برای گوشزدکردن اهمیت موضوع،اعلام کرده بودند که بر اساس محاسبات علمی اگر این مواد به ۹۰ درصد تبدیل شود و فناوری لازم برای تبدیل آن به مواد انفجاری وجود داشته باشد، میتواند مواد لازم برای تولید ۱۰ بمب اتمی را فراهم کند. این محاسبه خود آنها بوده و ایران هرگز نگفته که میخواهد با این مواد بمب هستهای تولید کند. اگر چنین قصدی وجود داشت، تاکنون انجام شده بود. طرفهای اروپایی برای پرخطر جلوهدادن برنامه هستهای ایران چنین محاسباتی را ارائه کردند اما در جریان مذاکرات، زمانی که میخواستند ارزش این مواد را پایین جلوه دهند، یکی از اعضای تیم ایرانی پاسخ داد مگر خودتان نگفتید این مواد معادل مواد لازم برای ۱۰ بمب است.
بقائی تأکید کرد: میان این موضوع و این ادعا که طرف ایرانی مذاکرهکنندگان را با ۱۰ بمب تهدید کرده است تفاوت بسیار زیادی وجود دارد.
اسماعیل بقائی با رد ادعاهای مطرحشده درباره برنامه هستهای ایران گفت: بیش از ۲۰ سال است که دنیا را با موضوع بمب موهوم هستهای ایران میترسانند. منشأ اصلی این فضاسازیها رژیم صهیونیستی است؛ رژیمی که خود، تنها دارنده تسلیحات هستهای در منطقه به شمار میرود و در عین حال به صورت مداوم درباره برنامه هستهای ایران ابراز نگرانی میکند. نگرانی ادعایی مطرحشده از سوی این رژیم آن است که شاید ایران روزی تصمیم بگیرد برنامه هستهای خود را به سمت اهداف تسلیحاتی سوق دهد. این ادعا نیز باید در کنار دیگر دروغهایی قرار گیرد که متأسفانه طی سالهای گذشته به دنیا تزریق شده است.
بقائی با اشاره به تحولات اخیر گفت: رخدادهایی که اتفاق افتاد، قابل پیشبینی بود و هرچند نمیتوان از پیشگویی سخن گفت اما با توجه به تجربه گذشته این احتمال در ذهن همه وجود داشت که طرف آمریکایی همانند دوره قبل و مشابه حوادث خردادماه، به صورت غافلگیرانه دست به چنین اقدامی بزند. قرائن و شواهدی نیز در این زمینه وجود داشتند و به همین دلیل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آمادگیهای لازم را از قبل در اختیار داشتند. پس از حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا، در مدت کوتاهی و ظرف چند ساعت، پاسخ دفاعی ایران به صورت گسترده آغاز شد. این موضوع نشانهای روشن از آن است که آمادگیها و پیشبینیهای لازم از قبل انجام شده بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، درباره علت واگذاری ریاست تیم مذاکرهکننده به «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس شورای اسلامی، گفت: برداشت من به عنوان یک کارشناس این است که انتخاب آقای دکتر قالیباف با توجه به سوابق و ویژگیهای ایشان، تصمیمی هوشمندانه بود. آقای قالیباف هم سابقه رزمندگی در دوران دفاع مقدس را دارند و هم مسئولیتهای متعدد و موفقی در حوزههای مختلف بر عهده داشتهاند. ایشان به عنوان منتخب مردم و رئیس مجلس شورای اسلامی، همزمان نماد و نشان مردمسالاری دینی نیز محسوب میشوند و از این جهت، انتخابی شایسته بودند. آقای قالیباف با همه بخشهای حاکمیت ارتباط بسیار خوبی دارند، مورد وثوق جریانهای سیاسی و اجزای مختلف حاکمیت هستند و با وزارت امور خارجه نیز رابطه بسیار خوبی دارند.
وی اظهار کرد: در کنار یکدیگر، آقای دکتر عراقچی به عنوان فردی که سابقه سربازی و پاسداری از کشور را در دوران دفاع مقدس داشتهاند و آقای دکتر قالیباف که از فرماندهان دفاع مقدس هستند، در عرصه دیپلماسی نیز میتوانند بسیار موفق عمل کنند.
بقائی در بخشی دیگر از صحبتهایش با اشاره به تحولات پس از درگیریها و حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران گفت: این امر طبیعت هر جنگی است که تقریباً بلافاصله پس از شلیک نخستین گلولهها، کشورهایی با انگیزهها و دلایل مختلف وارد صحنه میشوند تا از گسترش درگیری جلوگیری کنند. بسیاری از کشورها نگرانیهای خاص خود را دارند و در همین چارچوب تماسهایی برای کمک به توقف جنگ برقرار شد. از حدود هفته سوم و چهارم این تماسها افزایش یافت و هم کشورهای منطقه و هم کشورهای خارج از منطقه، بهویژه همسایگان ایران، فعالتر شدند که این موضوع کاملاً طبیعی است، زیرا هر چه کشورها به محل درگیری نزدیکتر باشند، نگرانی بیشتری از تبعات جنگ دارند.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: در نهایت، پاکستان به دلیل همسایگی با ایران و همچنین روابط خوب با هر دو طرف، تلاشهای جدیتری را دنبال کرد و این تلاشها به رویدادهایی در ۱۹ فروردین منجر شد؛ از جمله انتشار توییت نخستوزیر پاکستان و واکنشهای متقابل جمهوری اسلامی ایران و طرف آمریکایی. این روند در نهایت به توافق آتشبس منجر شد؛ هرچند ایران از همان ابتدا با بدعهدی طرف آمریکایی مواجه شد.
بقائی در پاسخ به این پرسش که آیا پیش از آغاز درگیریها به کشورهای منطقه هشدار داده شده بود یا خیر، اظهار کرد: به صورت مکرر. پیش از وقوع جنگ دوازدهروزه، شواهد و دلایل متعددی وجود داشت که نشان میداد آمریکا برای حمایت از رژیم صهیونیستی از برخی فضاهای کشورهای منطقه استفاده یا سوءاستفاده کرده است. در طول ماههای گذشته نیز اطلاعات دقیقی وجود داشت مبنی بر اینکه آمریکا در حال تجهیز پایگاههای نظامی خود در کشورهای منطقه است و نقلوانتقالات گسترده نظامی، ادوات و تسلیحات به صورت مشهود در حال انجام بوده است.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: بارها به کشورهای منطقه هشدار داده شد. این کشورها نیز از نظر حقوقی و بر اساس اصل حسن همجواری و اصول پذیرفتهشده حقوق بینالملل میدانند که هیچ کشوری مجاز نیست سرزمین و امکانات خود را در اختیار کشور دیگری برای حمله به کشور ثالث قرار دهد و در صورت انجام چنین اقدامی، آن کشور میتواند بخشی از تجاوز نظامی و همدست طرف متجاوز تلقی شود. با وجود این هشدارها برخی کشورها نتوانستند یا نخواستند به تعهدات بینالمللی خود عمل کنند و در نتیجه علاوه بر استفاده از خاک، از فضا، امکانات لجستیکی، پشتیبانی و سوخترسانی آنها نیز برای اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران استفاده شد.
بقائی این اقدامات را مغایر اصل حسن همجواری و اصول بنیادین حقوق بینالملل دانست و افزود: این روند همچنین موجب افشاندن بذر نفاق و تفرقه در منطقه شده است.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران اهمیت بسیار بالایی برای روابط خوب با همسایگان خود قائل است و طی دو تا سه سال گذشته نیز یک طرح مدون را برای تقویت روابط با کشورهای همسایه، بهویژه در حاشیه جنوبی خلیج فارس، اجرا کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: ایران معتقد است امنیت ملی کشورها به امنیت کل منطقه وابسته است و انتظار داشت کشورهای منطقه رویکرد مبتنی بر حسن نیت ایران را ارج نهاده و اجازه ندهند از خاکشان علیه ایران استفاده شود.
بقائی با اشاره به رویکرد تاریخی ایران اظهار کرد: در جنگهای گذشته نیز ایران اجازه نداده از امکاناتش علیه کشورهای منطقه استفاده شود و حتی در مواردی مانند جنگ عراق و اشغال کویت، با آنکه ایران خود قربانی تجاوز صدام حسین بود، از ورود به ائتلافهای منطقهای با قدرتهای خارج از منطقه خودداری کرد، زیرا چنین اقداماتی را مغایر مصالح کلی منطقه میداند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین اعلام کرد: موارد متعددی از حملات علیه ایران مستندسازی شده است؛ از شلیک موشک و پهپاد تا برخاستن جنگندهها از خاک برخی کشورهای منطقه. حتی مقامهای آمریکایی، از رئیسجمهور تا فرمانده سنتکام، بارها به همکاری و حمایت برخی کشورهای منطقه در این اقدامات اذعان و از آنها تشکر کردهاند. این واقعیت در تاریخ ثبت خواهد شد و هیچگونه وجه افتخاری ندارد که در ماه مبارک رمضان، خاک کشورهای اسلامی برای حمله به یک کشور مسلمان دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین گفت: متأسفانه شاهد اقداماتی از جمله طرح قطعنامهای مخرب در شورای امنیت بودیم که در آن به جای محکومیت تجاوز، ایران هدف قرار گرفت و واقعیتها وارونه جلوه داده شد.
بقائی با اشاره به تحولات همزمان با آتشبس و حمله آمریکا به کشتیهای تجاری ایران گفت: این وضعیت هم برای مردم ایران و هم برای جامعه بینالمللی عبرتآموز است. نمیتوان از یک سو ادعای تمایل به دیپلماسی و مذاکره داشت و همزمان اقداماتی را انجام داد که اساساً فضای گفتوگو و مذاکرات را از بین میبرد. در هر روند دیپلماتیک، اصل بر این است که طرفهای مذاکره تلاش کنند حداقلی از حسن نیت و جدیت را نشان دهند. در خصوص آمریکا، ایران از ابتدا با بدعهدی مواجه بوده است؛ از جمله در زمینه شمول تفاهم آتشبس و اجرای تعهدات مرتبط.
وی با اشاره به روندهای میانجیگری گفت: پس از رفتوآمدها و تلاشهای میانجی پاکستانی، تفاهمی حاصل شد که بر اساس آن آتشبس در لبنان برقرار شود و ایران نیز تفاهم ۱۹ فروردین در خصوص تنگه هرمز را با همان شرایط اعلامشده اجرا کند. با این حال بلافاصله پس از این تحولات، طرف آمریکایی اعلام کرد به محاصره دریایی خود ادامه میدهد؛ اقدامی که نقض آتشبس محسوب میشود.
بقائی تأکید کرد: محاصره بنادر و ممانعت از تردد کشتیها مصداق اقدام تجاوزکارانه طبق بند ۳ قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد (۱۹۷۴) است و حمله به کشتیها نیز در همین چارچوب قرار میگیرد. این اقدامات نهتنها نقض آتشبس و قواعد بنیادین حقوق بینالملل است، بلکه نشان میدهد طرف آمریکایی نهتنها حسن نیت ندارد بلکه دارای سوءنیت است. در چنین شرایطی چگونه میتوان به اجرای یک توافق کلیتر از سوی این طرف اعتماد کرد؟
بقائی درباره کشتی «توسکا» نیز اظهار کرد: بر اساس اطلاعات موجود، ملوانان و خدمه این کشتی به گروگان گرفته شده و قرار بوده به عمان منتقل شوند اما برای تأیید جزئیات باید اطلاعات دقیقتری بررسی شود. اصل تعرض به یک کشتی تجاری و آزار افراد حاضر در آن، هم نقض اصول بنیادین حقوق بینالملل است، هم نقض آتشبس و هم عاملی برای تشدید سوءظن و بدبینی نسبت به نیت طرف آمریکایی در روند آتشبس.
وی در ادامه این گفتوگو ضمن توضیح مواضع ایران درباره تنگه هرمز گفت: از نظر حقوقی و بر اساس حقوق بینالملل و حقوق داخلی، اقداماتی که ایران انجام داده کاملاً قانونی است. ایران به عنوان کشور ساحلی تنگه هرمز مجاز است در شرایطی که امنیت ملی آن در نتیجه تعرض نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مورد تهدید قرار میگیرد، تدابیری برای جلوگیری از سوءاستفاده از این آبراهه اتخاذ کند. این اقدامات بر اساس قوانین داخلی ایران و مبتنی بر حقوق عرفی بینالمللی انجام شده و در شرایطی که امنیت ملی، نظم عمومی یا مسائل محیط زیستی و ناوبری مطرح باشد، امکان اعمال محدودیت در تردد وجود دارد. محدودیتهایی که در تردد کشتیرانی در تنگه هرمز اعمال شد، کاملاً منطبق با حقوق بینالملل بوده است.
وی با اشاره به اینکه ایران عضو کنوانسیونهای ۱۹۵۸ و ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست، گفت: در حقوق عرفی بینالمللی نیز استثنائات مربوط به عبور بیضرر پیشبینی شده است. ایران در جریان جنگ اخیر خسارات سنگینی از سوءاستفاده از تنگه هرمز متحمل شده و برخی کشورها نیز از پایگاههای خود در اختیار طرفهای متجاوز استفاده کردهاند. از این رو طبیعی است که پس از پایان جنگ، سازوکارهایی برای تضمین عبور امن و ایمن از این آبراهه تعریف شود. این موضوع نشانه مسئولیتپذیری جمهوری اسلامی ایران است که همواره به عنوان پاسدار کشتیرانی ایمن در تنگه هرمز عمل کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: در حال حاضر وزارت امور خارجه و سایر دستگاههای ذیربط در حال تدوین این سازوکارها هستند تا بهتدریج اجرایی شوند و چارچوب جدیدی برای مدیریت تردد در تنگه هرمز شکل بگیرد.
بقائی در واکنش به اظهارات و پیامهای رسانهای رئیسجمهور آمریکا و ادعای او مبنی بر اختلافات داخلی در ایران گفت: یکی از مشکلات آمریکا در این یکی دو سال و حتی پیش از آن، عدم شناخت دقیق از مردم ایران و سازوکار تصمیمگیری در کشور است. به نظر میرسد آمریکاییها و برخی کشورهای غربی به دلیل کلیشههایی که درباره ساختار حاکمیتی ایران ساختهاند، دچار سوءمحاسبههای پرتبعاتی شدهاند.
بقائی ادامه داد: تصور اولیه آنها این بود که میتوانند با ضربات محدود نظامی در مقاطع مختلف، از جمله خردادماه، ایران را به زانو درآورند اما این اتفاق نیفتاد. پس از این ناکامی، تلاشهایی در دورههای بعد نیز تکرار شد و در نهایت نیز به این جمعبندی رسیدند که با اقداماتی نظیر ترور رهبری کشور، ترور فرماندهان عالیرتبه و ضربه به زیرساختها میتوانند جمهوری اسلامی ایران را تضعیف کنند اما این تلاشها نیز ناکام ماند.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: اکنون به نظر میرسد طرف آمریکایی وارد مرحله جدیدی شده و تلاش دارد از طریق جنگ رسانهای و روانی، القای اختلاف در ساختار تصمیمگیری ایران را دنبال کند. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران پس از ۴۰ روز نبرد، با انسجام و چابکی تصمیم به ورود به روند دیپلماتیک گرفت، هیات مذاکرهکننده خود را تعیین کرد و هماکنون نیز روند تصمیمگیری و بررسی گامهای بعدی را با انسجام دنبال میکند.
بقائی با مقایسه وضعیت داخلی آمریکا افزود: در این مدت در آمریکا استعفاها و برکناریهای متعددی رخ داده و حتی در بخشهای نظامی و کنگره نیز نشانههایی از سردرگمی دیده میشود که نشان میدهد سامانه تصمیمگیری این کشور دچار بیثباتی شده است.
وی تأکید کرد: القای چنددستگی در ایران بیشتر یک فرافکنی است و جمهوری اسلامی ایران بر اساس منافع و مصالح ملی خود عمل میکند و به این فضاسازیها بیتوجه است.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: اگر طرف مقابل چنین برداشتی دارد، این به اشتباهات محاسباتی خودشان مربوط است و ایران مسیر خود را بر اساس منافع ملی ادامه خواهد داد.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات مطرحشده درباره آمادگی ایران برای پاسخ به نقض آتشبس در لبنان گفت: آتشبس در لبنان بخشی از تفاهم ۱۹ فروردین ماه بود و خویشتنداری جمهوری اسلامی ایران نیز حد و مرزی دارد.
وی افزود: در جریان حضور آقای «عاصم منیر» فرمانده ارتش پاکستان در ایران، بحثهای بسیار جدی انجام شد و در نهایت طرف آمریکایی به این جمعبندی رسید که اگر قرار است آتشبس ادامه پیدا کند، باید همه ابعاد آن را بپذیرد.
بقائی ادامه داد: در این روند، طرف مقابل ایران را متهم میکرد که در اجرای تعهدات مربوط به تردد در تنگه هرمز کوتاهی داشته است، در حالی که نمیتوان تعهدات خود را اجرا نکرد و انتظار داشت طرف مقابل همه تعهداتش را کامل اجرا کند.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: ایران نشان داده که مذاکرهکننده سرسختی است، اما وقتی توافقی پذیرفته میشود، به آن پایبند است و آن را اجرا میکند. یکی از دلایل دقت ایران در مذاکرات نیز همین است که تعهدات خود را ساده تلقی نمیکند و خود را موظف به اجرای دقیق آنها میداند. در مقابل، آمریکا چنین سابقهای ندارد و تجربهها نشان میدهد که بهراحتی از تعهدات خود سر باز میزند.
بقائی با اشاره به خروجهای یکجانبه اخیر آمریکا از حدود ۷۰ سند، معاهده یا سازمان بینالمللی، از جمله سازمان جهانی بهداشت، گفت: این موضوع نشان میدهد که آمریکا در عمل به تعهدات بینالمللی خود سابقه قابل قبولی ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه، با اشاره به بازتاب بینالمللی جنگ اخیر و جنایات رژیم صهیونیستی گفت: به اعتقاد من، بزرگترین اتفاقی که در همان روز نخست جنگ رخ داد، حادثه میناب بود. همزمان با حملات موشکی به بیت مقام معظم رهبری و ساختمانهای دولتی در تهران، مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در میناب نیز هدف قرار گرفت و این حادثه به نماد تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تبدیل شد. در این حمله بیش از ۱۷۰ نفر از کودکان و معلمان به شهادت رسیدند و این حادثه کوچکی نبود. تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در افکار عمومی جهان با تصاویر کودکان مظلوم میناب شناخته شد.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: در طول ۴۰ روز جنگ، اقدامات متعددی رخ داد، اما تصویری که بیش از همه در ذهن افکار عمومی جهان باقی ماند، همان حادثه مدرسه میناب بود؛ رخدادی که هیچکس نمیتواند آن را تأیید یا توجیه کند یا ببخشد. حتی در داخل آمریکا و در ساختار حاکمیتی آن کشور نیز کسی نتوانسته توجیه منطقی یا اخلاقی برای این جنگ ارائه دهد و بسیاری از کشورها از همان ابتدا این جنگ را اقدامی غیرعادلانه و تجاوزکارانه علیه ایران تلقی کردند.
بقائی گفت: هیچ بهانه یا توجیهی نمیتواند این جنگ را قانونی یا اخلاقی جلوه دهد و همین موضوع فرصت مناسبی بود تا حقانیت ایران برای افکار عمومی جهان آشکار شود.
وی با اشاره به عملکرد نمایندگیهای سیاسی ایران اظهار کرد: سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران، همانند دیگر بخشهای کشور، با تلاش گسترده وارد میدان شدند و از همه ابزارها برای تبیین مواضع ایران و نمایش اقتدار کشور استفاده کردند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: مهمترین دلیل موفقیت دیپلماسی عمومی ایران این بود که افکار عمومی جهان آمادگی شنیدن موضع منطقی، قانونی و اخلاقی جمهوری اسلامی ایران را داشت. با وجود امکانات گسترده رسانهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، آنها نتوانستند روایت خود را غالب کنند، زیرا جهان آن روایت را نپذیرفت. به همین دلیل، پیامها و مواضع سفارتخانههای ایران درباره جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین تناقضهای رفتاری و گفتاری مقامهای آمریکایی، بهسرعت بازنشر میشد و مورد توجه افکار عمومی قرار میگرفت. این موضوع یکی از نقاط قوت ایران در نبرد ۴۰ روزه بود و باید ضمن رفع کاستیها، نقاط قوت آن بیش از پیش تقویت شود.
اسماعیل بقائی در واکنش به برخی اظهارنظرهای منتقدانه مبنی بر بیفایده بودن مذاکرات دیپلماتیک در شرایط جنگی و فشارهای نظامی، تأکید کرد: دیپلماسی ابزاری برای تأمین، صیانت و تثبیت منافع ملی است.
بقائی با رد هرگونه دوگانگی میان دیپلماسی و میدان، این نگاه را دوگانهای غیرواقعی دانست و گفت: هیچ دوگانگی بین دیپلماسی و میدان وجود ندارد. دیپلماسی و میدان دوشادوش یکدیگر برای منافع و امنیت ملی تلاش میکنند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با اشاره به انتقادهایی که مدعی است در شرایط فعلی مذاکره نتیجهای ندارد، این دیدگاه را «جفای بسیار خطرناک» توصیف کرد و افزود: دیپلماسی در هر شرایطی وظیفه دارد برای تأمین منافع ملی کشور تلاش کند. در زمان جنگ، اتفاقاً کار دیپلماتها بیشتر و سختتر میشود.
بقائی در تبیین نقش دیپلماسی فعال یادآور شد: اگر دستگاه دیپلماسی و نمایندگیهای ایران در خارج از کشور فعال نبودند، چگونه میشد به جهان نشان داد که جمهوری اسلامی ایران همزمان با دفاع از خود، اوضاع داخلی را مدیریت میکند و مردم پای کشورشان ایستادهاند؟
وی در ادامه با توسعه تعریف دیپلماسی فراتر از مذاکره، آن را شامل «تبیین مواضع، تثبیت دستاوردها و نشستن پشت میز مذاکره» برشمرد و شجاعت دیپلماتها را کمتر از شجاعت مدافعان میهن ندانست: «شجاعتی که دیپلماتها برای بیان مواضع و نشاندادن اقتدار کشورشان نیاز دارند، کمتر از شجاعت مدافعان میهن در میدان نیست.»
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد که دیپلماتهای ایرانی باید با تکیه بر توانمندیهای نظامی، اقتصادی، ملی و معنوی کشور، در برابر دیپلماتهای دشمن بایستند. به گفته بقائی، وظیفه دیپلماسی، «فریادزدن خواستهها، نشاندن آنها بر کرسی و تثبیت دستاوردهای میدانی» است.
وی خاطرنشان کرد: در هر زمانی، دفاع از کشور، صیانت از منافع و امنیت ملی مستلزم داشتن دیپلماسی قوی، مقتدر و با اعتماد به نفس است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در ادامه اظهارات خود درباره نقش دیپلماسی در شرایط بحرانی و جنگی، در پاسخ به سوالی درباره تهدیدهای علنی رسانههای غربی و آمریکایی علیه هیئتهای مذاکرهکننده ایرانی و اینکه «آیا به شهادت فکر کرده است؟»، گفت: اساسا برای اینکه یک کشور پابرجا بماند، بهویژه کشوری با پشتوانههای غنی ملی و دینی، فرهنگ ایرانی و عناصر هویتی آن نقش مهمی دارند؛ از قهرمانان تاریخی مانند آرش کمانگیر تا شخصیتهای مذهبی مانند حضرت عباس (ع)، که همگی پشتوانههای فکری و اعتقادی هستند و به سربازان و دیپلماتها انگیزه میدهند. بر همین اساس، باور به حبالوطن و دفاع از کیان کشور ایجاب میکند که افراد حتی در صورت لزوم آماده فدا کردن جان خود باشند.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: در تاریخ ثبت خواهد شد که دیپلماتهای ایرانی در یکی از پرمخاطرهترین برهههای تاریخی کشور، شجاعانه تصمیم گرفتند با گردن افراشته از تهران، پایتخت اداری ایران برای مذاکره اعزام شوند و به پایتخت مذهبی ایران بازگردند؛ در حالی که از روزهای قبل از مذاکرات نیز تهدیدهایی علیه آنها مطرح شده بود اما کوچکترین تردیدی به خود راه ندادیم.
بقائی افزود: این تهدیدها در طول مذاکرات نیز ادامه داشت و حتی رسانههایی در غرب، از جمله واشنگتنپست، در مطالبی صریح به طرح گزینههایی مانند ترور مذاکرهکنندگان در صورت عدم پذیرش خواستهها اشاره کرده بودند. با این حال، هیئت مذاکرهکننده ایران نشان داد که در تبعیت از امام شهید خود و دفاع از آن چیزی که حق میداند، بدون ترس و تردید وظایفش را دنبال میکند. دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران با همین روحیه و انگیزه، در مسیر صیانت از منافع ملی کشور به فعالیت خود ادامه خواهند داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام ملی گفت: مهمترین نکته در شرایط کنونی، حفاظت از وحدت و انسجام ملی در برابر دشمنی است که نقطه قوت اصلی ایران را هدف قرار داده است.
وی افزود: توییتها و پیامهای مقامات آمریکایی کاملاً هدفمند است.
به گفته او طرف مقابل در حوزه نظامی برای به زانو درآوردن ایران شکست خورده و اکنون تلاش میکند از مسیرهای دیگر اقدام کند.
بقائی ادامه داد: آنچه برای طرفهای مقابل در این سالها و دههها مشکل ایجاد کرده، انسجام و وحدت ملی در ایران بوده است. در این برهه زمانی بیش از هر زمان دیگری نیازمند یکدلی، همصدایی و اتحاد برای دفاع از کیان کشور هستیم. هر گفتار، رفتار یا اقدامی که به هر شکل بخشی از جامعه را دچار دودلی یا چنددستگی کند، جفا به امنیت ملی است و میتواند به سود دشمن تمام شود.
وی با اشاره به واکنش جامعه در جریان تحولات اخیر گفت: مردم ایران از همان روزهای نخست تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به صورت خودجوش وارد میدان شدند، به یکدیگر دلداری دادند و با وجود خسارتها و داغهای سنگین، روحیهبخش یکدیگر بودند و مسیر را به مسئولان نشان دادند. باید قدردان این سطح از فهم، شعور و بصیرت مردم بود و در ادامه مسیر نیز برای تقویت انسجام ملی تلاش کرد.
دیدگاه تان را بنویسید