پشت پرده اخبار ادعایی درباره توافق ایران و آمریکا

با اوج‌گیری گزارش‌های تایید نشده درباره نزدیکی توافق ایران و آمریکا و همزمان تناقض‌گویی‌ها و عقب‌نشینی‌های دونالد ترامپ از اجرای پروژه «آزادی» در تنگه هرمز، نشانه‌هایی از سردرگمی راهبردی واشنگتن و تلاش برای مدیریت فشارها و انتقادها به دولت از مسیر فضاسازی رسانه‌ای و فیک‌نیوزها برجسته شد.

به گزارش ایسنا، در ساعات گذشته پس از آنکه رئیس جمهور آمریکا به یک باره از موضع خود درباره اجرای آنچه «پروژه آزادی» برای تسهیل عبور و مرور در تنگه هرمز می‌خواند را متوقف کرد، اخباری ادعایی و تایید نشده از سوی رسانه‌ها و منابع غیررسمی از جمله در آکسیوس و رویترز منتشر شد مبنی بر اینکه «ایران در آستانه توافق با آمریکا است.» اما رویکرد و رفتار هیات حاکمه فعلی آمریکا چه در مذاکرات هسته‌ای با ایران و چه در تحولات مربوط به جنگ  اخیر نشان داده است که این اخبار و فضاسازی‌ها تاثیری جز برای اهداف سیاسی و داخلی و فریب برای منحرف کردن اذهان عمومی از قصد و نیت واقعی بعدی آمریکا در بر ندارد.

از ادعای توافق یک‌صفحه‌ای تا تعلیق غنی‌سازی و آزادی دارایی‌ها

چند روز پس از آنکه اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در آخرین اظهارات خود ارائه پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای به آمریکا را تایید کرد و از دریافت پاسخ واشنگتن به طرح پیشنهادی ۱۴ ماده‌ای ایران برای توقف جنگ از طریق میانجی‌ پاکستانی و بررسی آن توسط تهران خبر داد، پایگاه خبری آمریکایی «آکسیوس» به نقل از مقامات آگاه مدعی شد: ایران و ایالات متحده در آستانه دستیابی به یک یادداشت تفاهم یک‌صفحه‌ای با هدف پایان دادن به جنگ قرار دارند و واشنگتن انتظار دارد تهران طی ۴۸ ساعت آینده پاسخ خود را در خصوص چند محور و نقطه کلیدی ارائه دهد. این منابع گفتند که هنوز هیچ توافقی حاصل نشده، اما این نزدیک‌ترین فاصله طرفین به توافق از آغاز جنگ است‌.

آکسیوس هم‌چنین مدعی شد که توافق همچنین شامل تعهد ایران به تعلیق غنی‌سازی هسته‌ای، موافقت آمریکا با رفع تحریم‌ها و آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران و رفع محدودیت‌ها از سوی دو طرف بر ترانزیت از تنگه هرمز خواهد بود.

از سوی دیگر خبرگزاری انگلیسی رویترز نیز به نقل از یک منبع پاکستانی استناد کرد که ایالات متحده و ایران به توافق بر سر یک تفاهم‌نامه یک صفحه‌ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک شده‌اند و طبق ادعای این رسانه انگلیسی در توافق پیش رو، ایران اورانیوم غنی شده را تحویل می‌دهد. همچنین طبق ادعای آکسیوس نیز ایالات متحده قرار است تمام تحریم‌ها را بردارد و تضمین دهد دیگر جنگی رخ نخواهد داد و ایران با تعلیق ۱۲ تا ۱۵ ساله غنی‌سازی موافقت کرده است.

در ادامه این جوسازی‌های رسانه‌ای، بلومبرگ نیز در گزارشی مشابه نوشت: کاخ سفید در حال نزدیک شدن به یک تفاهم‌نامه یک‌صفحه‌ای با ایران است که هدف آن توقف درگیری‌ها و آغاز مذاکرات هسته‌ای است. انتظار می‌رود ایران ظرف ۴۸ ساعت پاسخ دهد، اما هنوز هیچ توافقی نهایی نشده است.

نکته قابل توجه این است که انتشار این اخبار ادعایی و تایید نشده که مسبوق به سابقه است، مدت کمی بعد از آن رخ داده که رئیس‌جمهور جنگ طلب ایالات متحده در جدیدترین لفاظی و تناقض‌گویی خود بامداد چهارشنبه یک بار دیگر یکی از تهدیدات خودخوانده‌اش علیه ایران و منطقه را متوقف کرد. به قول یک ضرب‌المثل ایرانی‌ «خود گوی و خود خند!»

ترامپ در توییتی از توقف عملیات یا پروژه «آزادی» با هدف مقابله با تسلط ایران بر تنگه هرمز خبر داد و گفت توقف اجرای این عملیات در پی درخواست پاکستان و سایر کشورها و نیز به خاطر آنچه «موفقیت‌های عظیم» نظامی قبلی در ایران خواند، دانست.

این برای اولین بار نیست که ترامپ بعد از یک دوره کوتاه تهدید و ارعاب دست به توقف آنها به بهانه‌های مختلف می‌زند، چرا که به گفته بسیاری از کارشناسان آمریکایی و نهادهای اطلاعاعی امنیتی این کشور، طرح‌ها و برنامه‌های او اساسا هیچ پشتوانه اطلاعاتی و امنیتی قوی ندارد و حتی شروع جنگ علیه ایران را هم این کارشناسان و تحلیل‌گران در این چارچوب می‌دانند.

رئیس جمهور آمریکا حتی در رابطه با اعلام آتش بس با ایران در 19 فروردین از همین حربه استفاده کرد. او که به شدت به لحاظ نظامی و اقتصادی و نیز منطقه‌ای و بین‌المللی تحت فشار بود با اعلام اینکه به درخواست پاکستان اتش بس را می‌پذیرد عملا از بار فشارهای سیاسی و اقتصادی و امنیتی خود را رهانید.

تهدید، عقب‌نشینی، ادعا؛ الگوی تکراری ترامپ در قبال ایران

ترامپ هر بار بعد از عقب‌نشینی‌ از مواضع و طرح‌هایش، اقدام به دستاوردسازی با کمک اهرم‌های رسانه‌ای و فیک‌نیوزها می‌کند ـ جالب اینجاست که بعضا رسانه‌های معتبر آمریکایی و اروپایی به راحتی اعتبارشان را پای دروغ‌های او می سوزانند. رئیس جمهور آمریکا بلافاصله بعد از انتشار گزارش‌های ادعایی رویترز و آکسیوس در صبح چهارشنبه درباره اینکه ایران در آستانه قبول توافق با آمریکا است، تناقض گویی در راستای تداوم اعمال فشار بر ایران برای قبول خواسته‌هایش و همچنین دستکاری در بازار نفت با هدف پایین آوردن قیمت نفت را از سر گرفت تا از این فرصت برای کاهش فشارهای اقتصادی مخرب ناشی از جنگ‌افروزیش بر اقتصاد داخلی و بین المللی استفاده کند.

رییس‌جمهور آمریکا دقایقی پیش در ادامه جوسازی‌هایش در شبکه تروث سوشال، فرضیات دیگری را بر فرضیات قبلی خود افزود و مجدد برای چندمین بار در هفته‌های اخیر مدعی شد: با فرض اینکه ایران با آنچه قبلاً توافق شده موافقت کند، که احتمالاً فرض بزرگی است، عملیات خشم حماسی افسانه‌ای به پایان خواهد رسید و محاصره بسیار مؤثر اجازه خواهد داد که تنگه هرمز برای همه، از جمله ایران، باز باشد. اگر آنها موافقت نکنند، بمباران‌ها آغاز خواهد شد و متأسفانه در سطح و شدت بسیار بالاتری نسبت به قبل خواهد بود.

ادعای ترامپ درباره پایان یافتن عملیات «خشم حماسی» (عملیات نظامی که از 9 اسفند علیه ایران با همراهی رژیم صهیونیستی انجام شد) درحالی است که مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا که نقش بسیار کمرنگی در تحولات جنگ دولتش علیه ایران دارد و ترامپ بعضا او را در این رابطه کمتر دخالت داده است، از پایان این عملیات در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید خبر داد!

سیدمحمد مرندی، کارشناس مسائل بین‌الملل و فعال رسانه‌ای نیز در راستای بر ملا کردن اهداف پشت صحنه این موج انتشار اخبار ادعایی و تهدیدهای جدید رئیس‌جمهور آمریکا طی کمتر از 24 ساعت گذشته، در توئیتی نوشت: اکسیوس ابزاری برای دستکاری بازار کاخ سفید است. جمهوری اسلامی قبل از سفر ترامپ به چین، کاملاً برای یک حمله بزرگ احتمالی آماده است.

ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در واکنش به گزارش‌ ادعایی آکسیوس در توئیتی نوشت: متن اکسیوس لیست آرزوهای آمریکایی‌هاست تا یک واقعیت؛ آمریکایی‌ها چیزی که در مذاکرات رو در رو بدست نیاورده‌اند در یک جنگ شکست خورده به دست نخواهند آورد. ایران دست به ماشه و آماده است، اگر تسلیم نشوند و امتیازات لازم را ندهند یا بخواهند خودشان یا سگ‌های پادوشان شیطنتی کنند پاسخ سخت و پشیمان‌کننده خواهیم داد.

هم‌چنین رسانه انگلیسی ایندیپندنت در این میان گزارش داده که قیمت نفت در بازارهای جهانی بعد از ظهر چهارشنبه و در پی انتشار گزارش‌های ادعایی درباره احتمال توافق میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا برای نخستین بار در ۲ هفته گذشته به زیر صد دلار کاهش یافت و قیمت هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال، همزمان با ساعات پایانی بازارهای اروپایی با ۱۰.۸ درصد کاهش نسبت به روز گذشته، به ۹۸ دلار رسید. بنابراین اظهارات ترامپ و مقام‌های ارشد آمریک نه تنها هیچ اثر و کارکرد واقعی در بر طرف شدن فاصله مواضع دو طرف ندارد بلکه آشکارا در پی کاهش فشارهای سیاسی و اقتصادی به دولت آمریکاست. به عبارتی می‌توان گفت که ترامپ مذاکرات خاتمه جنگ و حتی مذاکرات هسته‌ای را گروگان امیال و آرزوها و البته شکست‌هایش در جنگ اخیر علیه ایران، گرفته است و در هم‌چنان بر همان پاشنه‌ای می‌چرخد که قبل از شروع جنگ می‌چرخید.

در عین حال، ایران نیز با توجه به تجربه مذاکرات گذشته و جنگ اخیر و شخصیت دمدمی مزاج ترامپ به خوبی آگاه است که چه در میانه مذاکرات باشد چه در آتش بس، دستش بر ماشه و نیروهای مسلح آماده باش کامل هستند.

واشنگتن‌پست: «سردرگمی راهبردی» آمریکا در برابر ایران بی‌سابقه است

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه هفته جاری اعلام کرد که طرحی ۱۴ بندی از سوی ایران به عنوان یک ابتکار دیپلماتیک جامع برای خروج از بحران در پاسخ به یک پیشنهاد ۹ بندی آمریکا در عین اینکه ایران  دست بالای خود را در این رویارویی حفظ می‌کند، به طرف آمریکایی ارائه کرده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه با طرح جزئیاتی از پیشنهاد ۱۴ بندی ایران تاکید کرد: ایران در این مرحله در مورد هیچ چیز دیگری جز "توقف و خاتمه کامل جنگ" صحبتی نداشته است.

شایان ذکر است، بر اساس طرح و خواست ایران، ابتدا مذاکرات و تفاهمی در راستای خاتمه جنگ و بازشدن تنگه هرمز و برگشت شرایط به قبل از جنگ با رعایت قوانین جدید اعمال حاکمیت ایران بر تنگته باید انجام شود و این توافق طی 30 روز انجام می‌گیرد و همزمان دو طرف می‌توانند برای رفع نگرانی‌ها در رابطه با موضوع هسته ای و رفع تحریم‌های همه جانبه آمریکا در مرحله دوم مذاکره کنند. بر خلاف گزارش‌های ادعایی اخیری که امروز از سوی آکسیوس و رویترز درباره تحویل اورانیوم و تعلیق غنی‌سازی از سوی ایران مطرح شده، مقامات ایران تاکید کردند که ایران در این مرحله در مورد هیچ جزئیاتی راجع به غنی‌سازی یا انتقال مواد هسته‌ای صحبت نکرده و هر چیزی که در این مورد در رسانه‌ها مطرح شده، صرفا گمانه‌زنی است.

اما آنچه که از شواهد و گزارش‌ها استنباط می‌شود، این است که ایالات متحده هیچ قصد صادقانه‌ای برای رفع بن‌ بست موجود و بحران خودساخته‌ای که گرفتارش شده نداشته و این وضعیت رسیدن به توافق نهایی را با تردیدهای جدی مواجه ساخته است؛ چنین موضوعی حتی از سوی برخی رسانه‌های غربی نیز تایید شده است.

رسانه آلمانی اشپیگل امروز در شبکه اجتماعی ایکس رسما نوشت: دونالد ترامپ به دنبال راهی برای پایان دادن به جنگ با ایران و در تلاش برای فریب افکار عمومی و ایجاد یک فضای تبلیغاتی تهاجمی است و اگر این تلاش‌های ترامپ شکست بخورد، او با خطر از دست دادن یک پایگاه حیاتی برای رأی خود و حزبش و شکستی سنگین در انتخابات ماه نوامبر (آبان) مواجه خواهد شد.

بلومبرگ نیز در گزارشی نوشت، بر خلاف ادعاهای ترامپ، «تردد در تنگه هرمز تقریبا به صفر رسیده‌ است؛ زیرا عملا ایران به آن تسلط دارد و ترامپ با تعلیق طرحش نشان داد که نتوانسته کاری از پیش ببرد.»

آلکس وارد، خبرنگار سرشناس آمریکایی وال استریت ژورنال نیز در واکنش به عقب‌نشینی ترامپ از پروژه «آزادی» در رابطه با تنگه هرمز نوشت که ترامپ نشان داد از جنگ با ایران خسته شده و اوضاع طوری پیش می‌رود که ترامپ کار را تمام‌ شده اعلام کند، اعلام پیروزی کند و از این بحران عبور کند.

روزنامه آمریکایی واشنگتن پست نیز روز گذشته در مطلبی تحت این عنوان که «چگونه جدول زمانی ترامپ برای پایان جنگ ایران به نوسان ادامه می‌دهد» با اشاره به اظهارات ضدونقیض ترامپ درباره اهداف و زمان پایان جنگ با ایران و اینکه از زمان شروع این جنگ تحمیلی در ۱۸ فوریه ۲۰۲۶، با اتخاذ مواضع متناقض باعث سردرگمی رسانه‌ها، کارشناسان و حتی تیم خودش شده اظهار کرد: این اتفاق را تنها نشان‌دهنده «سردرگمی راهبردی» باید دانست.

لئون پانه‌تا، وزیر دفاع پیشین ایالات متحده در گفت‌وگویی تناقض‌گویی‌های ترامپ را بی‌سابقه دانست و گفت: از نظر تاریخی و سیاسی، فکر نمی‌کنم کسی را در مقام رهبری ببینم که مدام در توجیه اقداماتش دچار چنین تغییرات مداومی شود. او گفت که این وضعیت، اعتبار آمریکا را در مذاکرات زیر سوال ‌برده و ایران دیگر به حرف رئیس‌جمهور آمریکا اعتماد ندارد.

این روزنامه آمریکایی اما در جمع‌بندی خود از وضعیت تنش‌های موجود بین ایران و ایالات متحده نوشت که کارشناسان تاکید دارند، راه‌حل نظامی در این رابطه وجود ندارد که در بازه زمانی کوتاه، از فاجعه اقتصادی جهانی جلوگیری کند و «نتیجه نهایی باید به صورت دیپلماتیک به دست آید» در حالی که عقب‌نشینی بدون توافق نیز برای آمریکا تحقیرآمیز خواهد بود و با توجه به اعتماد از دست رفته، حصول توافق صلح بین ایران و آمریکا همچنان بعید است.