نشانههای تحول در صداوسیما کجاست؟
رهبری انقلاب انتظار داشتند در یک ساله اول نشانه های تحول مشاهده شود. آیا نشانه هایی از تحول در راستای رفع نواقص و بهبود شاخصها دیده میشود؟
نزدیک به 9 ماه از انتصاب دوباره مهندس ضرغامی به ریاست سازمان صداو سیما می گذرد و آنچه بعد از 9 ماه همچنان در برخی رسانه ها و از زبان برخی علما، مراجع، نهادها، شخصیت ها و گروه های سیاسی و غیر سیاسی جاری است، نارضایتی از برنامه ها و عملکرد صداو سیما است. به گزارش سرویس سیاسی«فردا» رهبری انقلاب در شرایطی حکم دوباره مهندس ضرغامی را برای ریاست بر سازمان صداو سیما در تاریخ 16 آبان 88 امضا کردند که چند روز قبل تر از آن در یک جمع دانشجویی و در میان نخبگان علمی برخی کاستی های و نواقص در این سازمان را تایید کردند. ایشان در پاسخ به سوال دانشجویی درباره عملکرد صدا و سیما بیان
داشتند:« ..این را هم شما خیال نکنید که حالا بنده چون رئیس صدا و سیما را انتخاب میکنم، همهى برنامههاى صدا و سیما را مىآورند، دانه دانه بنده نگاه کنم، امضاء کنم. نخیر، از خیلى از برنامههاى صدا و سیما بنده راضى هم نیستم. از جمله، از همین من راضى نبودم که از سه ماه قبل از انتخابات - انتخابات بیست و دوم خرداد بود - از ماه اسفند، بلکه زودتر از اسفند، بعضى از سفرهاى تبلیغاتى و حرفهائى که زده شد و تظاهراتى که میشد و مجادلاتى که انجام میگرفت، از تلویزیون پخش شود، که متأسفانه تو تلویزیون پخش شد؛ به خاطر همین، که یعنى ما آزاداندیشیم! اینها توهم است. ..صدا و سیما آیا
وضعیت واقعى کشور را نشان میدهد؟ نه، ناقص نشان میدهد. خیلى پیشرفتهاى برجسته و بزرگ هست که صدا و سیما نشان نمیدهد. والّا اگر صدا و سیما میتوانست همان جور که تلویزیون فلان کشور غربى با یک سابقه و تجربهى فراوان و با استفادههاى هنرى دروغهاى خودش را راست جلوه میدهد، واقعیات موجود کشور را درست منعکس کند، شما بدانید امروز امید نسل جوان، دلبستگى نسل جوان به کشورش، به دینش، به نظام جمهورى اسلامىاش، بمراتب بیشتر از حالا بود...» انتظار رهبری: تحول رهبری انقلاب در حکم رئیس سازمان صداو سیما هم به وجود کاستی ها و نواقص اشاره و البته اظهار امیدواری کرده بودند که این
کاستی ها برطرف شود. بخصوص که حتی قید کرده بودند نشانه های تحول در یک سال اولیه دیده شود. در بخشی از این حکم آمده است:« ..سفارش اساسی اینجانب نزدیك كردن و رساندن این رسانهی فرهنگساز، به طراز رسانهئی است كه دین وَ اخلاق وَ امید وَ آگاهی، بارزترین نمود آن باشد و رفتار اجتماعی مخاطبان و نیز نهاد حساس و مهمی چون خانواده بر اساس آن شكل گیرد و هنر و شیوههای گوناگون حرفه ئی و آزموده شده یا نوپدید، یكسره در خدمت رشد این شاخصها در آید. از تجربههای موفق یا ناموفقِ دورهی پنجسالهی باید برای رساندن این رسانه به این كیفیت برتر سود ببرید و با زمانبندی برنامهها و
تعیین شاخصهای قابل اندازهگیری، حركت مجموعه را تكمیل یا تصحیح نمائید. انتظار دارد نشانههای این تحول در اولین سال مسئولیت جنابعالی مشاهده شود . توفیق شما را از خداوند متعال خواستارم.» حال با گذشت حدود 9 ماه از زمان انتصاب مهندس ضرغامی به ریاست دوباره سازمان صداو سیما، آیا عملکرد رسانه ملی مورد رضایت گروه های مرجع داخل نظام است؟ آیا افکار عمومی از کیفیت برنامه های پخش شده رضایت دارند؟ آیا گروه ها و نهادهای مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور از برنامه های رسانه ملی استفاده می برند؟ آیا صداو سیما در منازعه رسانه ای با رقبای خارجی خود در یک ساله گذشته موفق
بوده و کارنامه قابل قبولی داشته است؟ آیا آنچنان که رهبری انقلاب تصریح کرده اند، رسانهئی شده است که دین وَ اخلاق وَ امید وَ آگاهی، بارزترین نمود آن باشد؟ دایره منتقدان و موضوع های انتقادی فراخ تر شده پاسخ به این سوالات شاید سنجه نسبتا درستی برای بررسی عملکرد صداو سیما باشد. این نوشته در صدد بررسی هر کدام از این سوالات و یا سوال های دیگری از این قبیل نیست و فقط با ارائه گزارشی از مجموعه انتقادات وارده بر رسانه ملی، قصد یادآوری این نکته را دارد که در طول چند ماه گذشته نه تنها از حجم انتقادات کاسته نشده، بلکه افزایش هم یافته و دایره منتقدین و موضوع های مورد
انتقاد فراخ تر شده است. در حوزه سیاسی اگر چه اصلاح طلبان منتقد همیشگی عملکرد صداو سیما بوده اند اما در حوادث یک ساله بعد از انتخابات تنها اصلاح طلبان نبودند که از رویکرد رسانه ملی در پوشش اخبار و کیفیت تحلیل های آن اعتراض داشتند، بلکه اصول گرایان نیز سهم قابل توجهی از انتقادات را به خود اختصاص دادند. در روزهای بعد از حوادث عاشورای سال گذشته سایت اصول گرای الف در یادداشتی انتقادی نوشت :«...رسانه ملی در انعکاس اخبار عاشورای 88 تهران نیز متاسفانه تاکنون بد عمل کرده است. در عصر اطلاعات که دسترسی به اطلاعات؛ متنوع و وسیع است و سرعت انتشار شایعات و شبهه ها به حداکثر
خود رسیده، صدا وسیما باید فعال و پرکار باشد. مسوولان محترم رسانه ملی باید بدانند که بهترین کار امروز آنها اطلاع رسانی صادقانه و ارایه اطلاعات خام و انبوه از عملکرد و ماهیت جریان فتنه است.متاسفانه صداوسیما بجای ارایه اخبار و اطلاعات، «تحلیل» به خورد بیننده می دهد و اخبارش را به طور ضمنی در حاشیه تحلیل ارایه می کند، یعنی اشتباه ترین کار ممکن...» دکتر عبدالحسین روح الامنی دبیر کل حزب اصول گرای توسعه و عدالت ایران اسلامی هم در گفتگویی که اخیرا انجام داده درباره عملکرد صداوسیما در حوادث و اتفاقات یک ساله گذشته گفته است:« ..نباید این احساس به مخاطبان رسانه ملی دست
می داد که این رسانه به صورت جانبدارانه در عرصه های قبل و بعد از انتخابات وارد شده است، اما متاسفانه این احساس با نوع عملکرد رسانه ملی ایجاد شد و پیامدهای سوئی را در پی داشت که همگان شاهد آن بوده و هستند. رسانه ملی متهم به جهت گیری و طرفداری از یک کاندیدای خاص شد و شاید اگر شرایط پس از انتخابات حاد نمی شد، رسانه ملی مجال بیشتری برای جبران اشتباهات داشت. ..رسانه ملی متاسفانه یکی از عوامل تشدید کننده شرایط بعد از انتخابات بود. قطعا می توانستیم بدون بستن فضای رسانه و گفتگو، فضا را مدیریت کنیم و در جهت ایجاد فضایی آرام و منطقی در جامعه گام برداریم...» صدای اعتراض
مجلسی ها صداو سیما در برنامه های مختلف خود گاها چنان آشکارا جانب یک نهاد یا جریان را می گرفت و یک طرفه به قاضی می رفت که صدای اعتراض دیگران را به دنبال داشت. برای نمونه در 20 آبان ماه 88 علی لاریجانی و غلامرضا مصباحی مقدم به خاطر انعکاس نادرست اخبار مجلس و جانبداری از دولت انتقاد کردند. مصباحی مقدم طی تذکری آیین نامهای در خصوص نشست مجلس و دولت گفت: نشست مشترک مجلس و دولت دوستانه بود و نمایندگان و رئیس جمهور بحثهای خوبی را در راستای همگرایی دولت و مجلس در مورد لایحه هدفمند کردن یارانهها عنوان کردند. متاسفانه صدا وسیما انعکاس این نشست را ناقص ارائه کرد به
گونهای که تنها رئیس جمهور در این جلسه صحبت کرده است و صحبتهای خوب نمایندگان که به همدل و همگرایی کمک میکرد انعکاس نیافت. صدا و سیما باید به فضای وحدت و همکاری بین دولت و مجلس کمک کند. لاریجانی نیز در پاسخ گفت: از آقای کوهکن که رابط این مساله هستند درخواست میکنیم که پیگیری کنند. صدا و سیما باید به گونهای باشد که همه افکار را به خصوص در مسایل حساس و مهم که باعث همگرایی فکری میشود منعکس کند. صدا و سیما نباید شان و منزلت مجلس را در نظر نگیرد و باید به عنوان یک قوه مهم که در چارچوب نظام و به قول مقام معظم رهبری نقش نرم افزار نظام را دارد جایگاه مجلس را حفظ
کند.صدا و سیما باید با منطق درست در این زمینه حرکت کند و این مساله را پیگیری خواهیم کرد. این قبیل رفتارها آنقدر غیر حرفه ای و جانبدارانه بود که حتی آیت الله مکارم شیرازی نیز به رسانه ملی انتقاد کرد. آيتالله العظمى ناصر مکارم شيرازي، 15 مهر 88 و در آغاز درس خارج فقه خود که در جمع صدها تن از طلاب و فضلاى حوزه علميه قم سخنرانى مىکرد از برخى موضعگيرىهاى رسانه ملى انتقاد کرد و در پاسخ به سوال یکی از طلاب اظهار داشت:«.. من از رسانه ملى انتقاد دارم که گاهى در اين رسانه يکجانبه گرايى مىشود و در روزهاى اخير شاهد بوديم که حملات شديدى به مجلس شد در حالى که هيچ مدافعى
از نمايندگان مجلس در اين برنامه حضور نداشت. رسانه ملى اين موضعگيرى خود را اصلاح کند . اين گونه حملات يکجانبه به مجلس شوراى اسلامى بىسابقه است. اگر قرار است به مجلس حمله شود و نمایندگان تحت تاثیر این گونه حملات قرار گیرند، دیگر مجلس کارآیی نخواهد داشت. نگرانی در حوزه فرهنگ با این حال عمده انتقادات وارده به صدا وسیما علاوه بر حوزه سیاسی، به برنامه ها و تولیدات فرهنگی و کیفیت آنها به لحاظ همخوانی و یا ترویج الگوهای اسلامی و بومی است. این قبیل انتقادات از سطح افکار عمومی و رسانه ها و گروه های مختلف جامعه، به علما و حتی مراجع تقلید هم رسیده است. منتقدان بر کفیت
تولیدات و بخصوص سریال های چند قسمتی تلویزیون خرده می گیرند که چگونه رسانه ملی نسبت به ترویج فرهنگ اسلامی اهتمام ویژه نشان نمی دهد و نسبت به ترویج الگوها و مدهای غیر ارزشی در این رسانه آگاهانه یا ناآگاهانه غفلت می کند.